او همیشه ساکت است؛ نه چون چیزی برای گفتن ندارد، بلکه چون سال‌هاست کسی گوش نداده. خیلی از پدرها در نقش «تأمین‌گر خانواده» گم می‌شوند. انگار وظیفه‌ی اصلی‌شان فقط کار کردن، خرج دادن و ساکت ماندن است. در این میان، احساسات، خستگی و دغدغه‌هایشان پشت انبوه وظایف روزمره پنهان می‌شود.

واقعیتی که دیده نمی‌شود

طبق پژوهش مؤسسه‌ روان‌شناسی مردان در سال ۲۰۲۲، بیش از ۶۰ درصد مردان متأهل احساس می‌کنند در خانواده فقط به‌عنوان منبع درآمد شناخته می‌شوند. حدود ۴۰ درصد نیز گفته‌اند هیچ‌کس در خانه از حال آن‌ها نمی‌پرسد. این آمارها نشان می‌دهد که مسئله، فردی یا استثنایی نیست؛ بلکه بخشی از یک پدیده‌ی گسترده‌ فرهنگی است که در آن «مرد شنیده نمی‌شود».

سکوتی که نشانه بی‌احساسی نیست

سکوت پدر را نباید همیشه بی‌تفاوتی دانست. در بسیاری از موارد، این سکوت صورت دیگری از افسردگی پنهان مردانه است. دکتر ترنس ریل (Terrence Real)، روان‌درمانگر خانواده، می‌گوید:
«مردان افسرده بیشتر سکوت می‌کنند تا طغیان؛ چون جامعه از آن‌ها خواسته احساساتشان را پنهان کنند.»
فرهنگ ما از پسران یاد می‌گیرد «مرد نباید گریه کند» یا «مرد باید محکم باشد». همین باورها باعث می‌شود بسیاری از مردان حتی وقتی در رنج‌اند، آن را بروز ندهند و ترجیح دهند در خلوت خود بسوزند و سکوت کنند.

وقتی پدر خاموش می‌شود

پدرِ خاموش، نه تنها از نظر روانی فرسوده می‌شود، بلکه تعادل عاطفی خانواده هم به‌هم می‌ریزد. وقتی پدر احساس تعلق و احترام نکند:

رابطه‌اش با همسر سرد و رسمی می‌شود. ارتباطش با فرزندان به گفت‌وگوهای کوتاه و دستوری محدود می‌شود و خطر افسردگی و فرسودگی روانی در او بالا می‌رود. بر اساس مطالعه‌ای در مجله Journal of Men’s Health، مردانی که از نظر عاطفی منزوی هستند، ۲/۵ برابر بیش از سایرین در معرض افسردگی قرار دارند.

چگونه می‌توان پدر را دوباره به زندگی عاطفی برگرداند؟

احیای پدر، از خانواده شروع می‌شود. گاهی لازم نیست کار بزرگی انجام دهیم. از او نظر بخواهیم، حتی در انتخاب شام یا خرید وسایل خانه. فقط گوش بدهیم، بدون نقد و نصیحت. و گاهی ساده بگوییم: «بابا، ممنون که هستی.» همین جمله‌ی کوتاه می‌تواند برای پدری که سال‌ها شنیده نشده، معنایی عمیق و شفابخش داشته باشد.

حق پدر برای خسته بودن

پدرها هم انسان‌اند؛ حق دارند خسته شوند، ناراحت شوند یا حتی سکوت کنند. اما نباید همیشه «نشنیده» بمانند. وقتی مردان احساس کنند دیده و درک می‌شوند، دوباره به خانواده بازمی‌گردند — نه فقط جسمی، بلکه احساسی و روحی.

گام‌هایی برای خود پدران

پدران هم باید به خودشان یادآوری کنند که مراقبت از احساس، نشانه ضعف نیست. احساساتت را پنهان نکن؛ درباره‌اش حرف بزن یا بنویس. بین کار و زندگی مرز بگذار؛ خانواده‌ات به حضور خودت نیاز دارد، نه فقط به درآمدت. ورزش، تفریح و زمان شخصی را حق خودت بدان؛ این خودخواهی نیست، بلکه نوعی خودمراقبتی است.

پدران خاموش را جدی بگیریم. آن‌ها ستون‌اند، اما ستون هم اگر تنها بماند، ترک برمی‌دارد. شاید کافی باشد یک‌بار ساده بپرسیم: «بابا، خودت خوبی؟»