شاهد اول: خداوند
«آیا انسان نمیداند که خداوند همه اعمال او را میبیند؟ (علق:۱۴)
در حدیثی نبوی آمده است: «خدا را چنان عبادت کن که گویی او را میبینی، و اگر تو او را نمیبینی، او تو را میبیند.»
عارفی نقل کرده است که پس از گناهی، توبه کرد و میگریست. وقتی به او گفتند: خداوند بخشنده است، پاسخ داد: «میدانم که میبخشد، اما این شرم را کجا برم که مرا در حین گناه دیده است!»
شاهد دوم: پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله)
«ای پیامبر! ما تو را گواه، بشارتدهنده و هشداردهنده فرستادیم.» (احزاب:۴۵)
یکی از باورهای شیعه این است که اعمال ما به پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) و اهلبیت (علیهمالسلام) عرضه میشود. برخی گفتهاند این اعمال به صورت نوشته، و برخی دیگر معتقدند که حقیقت اعمال به آنان نمایان میشود.
شاهد سوم: ائمه اطهار (علیهمالسلام)
«بگو عمل کنید! خدا، پیامبرش و مؤمنان، اعمال شما را خواهند دید.» (توبه:۱۰۵)
بسیاری از مفسران بر این باورند که «مؤمنان» در این آیه، به ائمه اطهار (علیهمالسلام) اشاره دارد. چراکه آنان در قله ایمان قرار دارند و از جایگاهی برتر به امور نظارت میکنند.
شاهد چهارم: شهدا
«کسانی که در راه خدا کشته میشوند، مرده نخوانید؛ آنان زندهاند، ولی شما درک نمیکنید.» (بقره:۱۵۴)
شهدا، زندهاند و شاهد اعمال ما. برخی زنده بودن شهیدان را به معنای مجازی آن گرفتهاند و گفتهاند منظور این است که نام و نشانشان زنده است. این برداشت اما با فراز پایانی آیه نمیخواند؛ چون ما به اینکه شهدا نامشان زنده و یادشان جاودانه است، واقفیم در حالی که آیه میفرماید شما از حقیقت حیات شهدا بیاطلاعید!
فرشتگان رقیب و عتید
«هیچ سخنی بر زبان نمیآورد مگر اینکه فرشتهای مراقب و آماده، آن را ثبت میکند.» (ق:۱۸)
از امام صادق علیهالسلام نقل است که: «همراه هر بندهای، دو فرشته وجود دارد که سخنان او را مینویسند. پس آنچه نوشتهاند را به نزد دو فرشته که از آنها بالاترند میبرند. آنها اعمال خیر و شر را ضبط و مابقی را رها میکنند.» (بحارالأنوار، ج۵، ص۳۲۲)
شاهد ششم: اعضای بدن
«در روز قیامت، زبانها، دستها و پاهایشان بر ضد آنان به اعمالشان شهادت میدهند.» (نور:۲۴)
علامه طباطبایی در تفسیر این آیه میگوید: اعضای بدن در دنیا دارای نوعی شعور و آگاهی هستند و اعمال انسان را درک میکنند، زیرا شهادت در قیامت نیازمند حضور و آگاهی شاهد در زمان عمل است. (المیزان، ج ۱۷، ص ۴۰۲)
شاهد هفتم: زمین
«در آن روز، زمین تمام خبرهایش را بازگو میکند.» (زلزال:۴)
در روایتی نبوی میخوانیم: «خبرهای زمین این است که بر هر مرد و زن به کرداری که بر روی زمین انجام دادهاند گواهی میدهد و میگوید: فلان شخص در فلان روز فلان کار را انجام داده است ». ( بحارالأنوار، ج۷، ص۹۷)
روز عرفه
« در این (سرگذشت پیشینیان)، نشانهای است برای کسی که از عذاب آخرت میترسد؛ همان روزی که مردم در آن جمع آوری میشوند، و روزی که همه آن را مشاهده میکنند.» (هود:۱۰۳)
در روایتی از امام باقر علیهالسلام آمده: منظور از شاهد؛ روز عرفه و مَشْهود؛ روز قیامت است. (بحار الأنوار، ج۷، ص۶۰)
پیام شما به ما