جهاد یا همان تلاش مضاعف و استقامت، به تصور عده‌ای تنها در جبهه جنگ و با معامله کردن جان خلاصه می‌شود اما بر خلاف این تصور، در قرآن جهاد اقتصادی (جاهدوا باموالهم) در کنار حضور در جبهه جنگ (جاهدوا بأنفسهم) و حتی مقدم بر آن است.

همانطور که حضور در جبهه جنگ، صرفا در سلاح دست گرفتن خلاصه نمی‌شود و کارهای فرعی دیگری از جمله تدارکات، پزشکی و پرستاری، پشتیبانی و هماهنگی و... نیز در آن می‌گنجد «جهاد اقتصادی» نیز می‌تواند عرصه حضور همگان باشد و برای ایفای نقش در این عرصه لزوما نباید گمان شود که تنها کار ممکن، انجام فعالیت های اقتصادی است.

در واقع از آنجایی که در اسلام، جهاد برای دفاع از جامعه و نظام اسلامی بر همه واجب می‌شود، در جهاد اقتصادی نیز همه می‌توانند نقش ایفا کنند. با این حال سوالی که پیش می‌آید این است که کسی که شاغل نیست و مستقیما فعالیت اقتصادی ندارد چطور می‌تواند برای بهبود شرایط اقتصادی جامعه و خانواده‌اش تلاش کند و در عرصه اقتصادی نیز مجاهد محسوب شود؟

در این راستا، سیره اقتصادی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها به عنوان یک زن خانه‌دار، مصداق بارز «جهاد اقتصادی» است که به صورت غیر مستقیم تاثیر بسزایی در بهبود اقتصاد هم خانواده و هم جامعه داشتند و می‌تواند الگوی عملی چنین جهادی باشد. در واقع رفتار اقتصادی ایشان نشان داده که می‌توان در جایگاه یک زن خانه‌دار نیز مجاهد بود.

مدیریت مطالبات

با وجود اینکه تامین مالی زن در اسلام بر عهده شوهر است اما حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، همواره به خودشان سخت می‌گرفتند تا به همسرشان فشار نیاید تا جایی که حضرت علی علیه السلام در این باره فرموده‌اند: او خودش از چاه آب می‌کشید تا حدی که اثر چرخ آب بر سینه‌اش ماند؛ آرد را آسیاب می‌کرد تا حدی که دستانش پینه بست؛ خانه را جارو می‌کرد تا حدی که لباس‌هایش غبارآلود شده بود؛ آتش زیر دیگ را روشن می‌کرد تا حدی که لباس‌هایش کهنه می‌شد.

دستگیری از ایتام

ماجرای سه روز، روزه گرفتن حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و دیگر اهل خانه ایشان که نذر شفای بیماری حسنین بود نیز از جمله مصادیق جهاد اقتصادی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهااست چرا که زمان افطار، یتیم و مسکین و اسیری به خانه‌شان پناه بردند و هرسه شب، هر چه نان برای افطار داشتند را به آن‌ها بخشیدند و خداوند سوره انسان را در شان آن‌ها نازل کرد.

حتی زمانیکه پیرمردی ضعیف، از شدت گرسنگی به پیامبر صلی الله علیه روی آورده بود، به او گفت من چیزی ندارم که به تو بدهم اما به خانه کسی برو که خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسولش هم او را دوست دارند. پیرمرد با راهنمایی عمار به خانه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها می‌رود و حضرت تنها گردنبند خود را که آن هم هدیه دختر عمویش (دختر حضرت حمزه) بود به او می‌بخشد.

جهاد اقتصادی به مثابه مبارزه سیاسی

مصادیق جهاد اقتصادی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، تنها در سخت گرفتن بر خود و انفاق اموال خلاصه نمی‌شود، بلکه ایشان از دارایی‌های اقتصادی خود در مقیاس بزرگ‌تر و در جهت مبارزات سیاسی نیز استفاده می‌کرد. برای مثال درامد باغات فدک را که پیامبر صلی الله علیه به حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها بخشیده بود صرفاً در راه رفع نیاز مستمندان جامعه صرف می‌شد و مبارزه‌ای با بی‌عدالتی‌های نظام سیاسی حاکم بود.

بخشش غنائم جنگی

امام باقر علیه السلام روایت کرده‌اند که پس از یک جهاد، امیرالمومنین سهم خود از غنایم جنگی را تقدیم حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها کرد. ایشان دو النگوی نقره و پرده‌ای برای خانه خرید. پیامبر از مسافرت برگشت و طبق معمول ابتدا به دیدن او رفت اما وقتی نگاهش به النگوها و پرده افتاد، به مسجد برگشت. حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها النگوها و پرده را به حسنین داد و فرمود این‌ها را به پیامبر صلی الله برسانید و بگویید هرجا مصلحت می‌دانید صرف کنید.