آيت‏اللَّه ميرزا ابوالقاسم کبير قمي ولادت تحصيلات اساتيد و تاليفات شاگردان اخلاق کبير وفات ولادت آيت الله العظمي حاج شيخ ابوالقاسم قمي مشهور به کبير و خازن الحرم، در سال 1380 هجري قمري در قم به دنيا آمد. پدرش ملا محمدتقي قمي خود از علماي وقت شهر قم به حساب مي‏آمد. تحصيلات مرحوم کبير از همان خردسالي علاقه خود را به علوم ديني نشان داد و تحصيلات ابتدايي را در قم و کاشان و اصفهان نزد اساتيد مشهور اين سامان آغاز کرد و رفته رفته آگاهي خود را درباره فقه و اصول بالا برد. سپس در حدود بيست و پنج سالگي به نجف اشرف مشرف شد و از وجود آيات عظام: ميرزا خليل تهراني نجفي، آخوند ملامحمد کاظم خراساني و سيدمحمد کاظم يزدي در نجف استفاده برد. بعد از سالهاي متمادي که از درس اساتيد بزرگ استفاده کرد بالاخره در سال 1324 قمري به قم بازگشت و در اين ايام ايشان يکي از علماي مشهور روزگار خود شد و در قم از ايشان بسيار استقبال شد و درس ايشان از درسهاي مهم و شلوغ دوران بود. ضمنا در همين ايام بسياري از مردم قم و اطراف از اين مرد بزرگ تقليد مي‏کردند. همچنين ايشان در مسجد امام حسن عسکري(ع) به اقامه جماعت نيز مشغول بود. اساتيد و تاليفات در سالهايي که مرحوم شيخ ابوالقاسم قمي مشغول تحصيل بود از اساتيد و بزرگاني در ايران و عراق کسب فيض نمود که برخي از اين اساتيد عبارتند از: حاج شيخ محمد حسن نادي، حاج شيخ محمد جواد قمي، حاج ملا محمد نراقي، ميرزا فخرالدين نراقي، حاج آقا رضا همداني صاحب مصباح الفقيه، حاج ميرزا حسين خليلي تهراني، آخوند ملا محمد کاظم خراساني، سيد محمد کاظم طباطبايي يزدي. همچنين مر حوم کبير قمي از برخي از بزرگان نيز اجازه روايت گرفته که عبارتند از: ميرزا ابوالمعالي کلباسي، ميرزا محمد هاشم چهار سوقي اصفهاني، حاج آقا منيرالدين بروجردي اصفهاني، سيد محمد علوي بروجردي کاشاني، آخوند ملا محمد کاظم خراساني و سيد محمد کاظم طباطبايي يزدي. مرحوم شيخ ابوالقاسم کبير به دليل مراجعات زياد مردمي و فعاليتهاي اجتماعي کمتر توانسته است تاليفاتي داشته باشد، ولي آنچه نگاشته همگي برجسته مي‏باشند که برخي از آنها عبارتند از: حاشيه بر کفاية الاصول، حاشيه بر تفسير صافي ملا محسن فيض کاشاني، رساله علميه و تصحيح و مقدمه بر جمال الاسبوع سيد بن طاوس. شاگردان آيت الله العظمي کبير داراي شاگردان زيادي بوده‏ است که همگي از عالمان و برجستگان شده و داراي وجاهت خاصي بوده‏اند که به برخي از شاگردان ايشان عبارتند از: امام خميني، موسوي گلپايگاني، حاج ميرزا محمد فيض قمي، حاج سيد احمد شبيري زنجاني، ملا علي همداني، ميرزا عبداللّه چهلستوني تهراني، ميرزا محمود روحاني قمي، ميرزا ابوالفضل زاهدي قمي، حاج سيد مصطفي صفايي خوانساري، شيخ مهدي حرم پناهي قمي، ميرزا محمد تقي اشراقي قمي، شيخ عبدالهادي حاج آخوند قمي، حاج سيد محمد علوي قزويني، حاج آقا ضياء استر آبادي تهراني، شيخ محمد حسين ناصر الشريعه قمي‏، شيخ محمد حسن آقا نجفي قمي و بسياري از بزرگان ديگر. اخلاق کبير خود نان جو مي‏خورد و براي همسر سيده‏اش نان گندم مي‏خريد بنابر آنچه نقل شده است مرحوم آيت الله العظمي کبير در سهم امام(ع) تصرّف نمي‏کرد و بر اين عقيده بود که اموراتش بايد به غير سهم بگذرد. زندگي کاملا درويشي و بي آلايشي داشت، حتي خادمي نداشت که به کارهاي بيروني او برسد و ايشان تمام کارهايش را از خريد مايحتاج خانه، آب آوردن و ديگر امور، خود انجام مي‏داد. مرحوم آيت‏اللّه العظمي گلپايگاني نقل مي‏کند که ما عمدتاً براي استفاده از اخلاق و انفاس قدسي آيت الله کبير به درسش مي‏رفتيم و علاوه بر آن از علمش هم بهره مي‏برديم. يکي از ويژگيهاي مرحوم کبير احترام و اکرام سادات بود. چنانچه منقول است همسر ايشان از سادات بود و فوق العاده مورد احترام ايشان، به گونه‏اي که خود از نان جو استفاده مي‏کرد، ولي مقيّد بود براي او نان گندم تهيه کنند. آمده است که: ايشان معمولاً کنار سفره خود، فقرا و سادات مستمند را مي‏نشاند و از آن غذايي که خود مي‏خورد به آنها هم مي‏خورانيد. يکي ديگر از خصوصيات ايشان دوري از حاکمان و پرهيز از مراوده با آنان بوده است. نقل است که مرحوم کبير تنها با سادات و اهل علم خوب بود، با متنفذين هيچ خوب نبود به گونه‏اي که هيچيک از آنان جرأت نداشتند براي او هديه‏اي بفرستند. آيت الله شيخ ابوالقاسم قمي، نسبت به شاگردان و مؤمنان و همطرازهاي خود کمال تواضع و حق‏شناسي را داشت، يکي از شاگردان ايشان که از يزد به قم مهاجرت کرده است مي‏گويد: در روزهاي اول که از يزد به قم براي ادامه تحصيل آمده بودم، خيلي کوچک بودم و هنوز معمّم نشده بودم، روزي در مسجد امام حسن عسکري(ع) پولي از دستم افتاد، دنبال آن مي‏گشتم ناگاه پيرمرد اهل علمي که در نزديک آنجا بود جلو آمد و از من پرسيد: چه گم کرده‏اي؟ عرض کردم: پولم گم شده است، ايشان هم به جستجو پرداخت تا پول را پيدا کند، من در آن وقت او را نشناختم بعد شناختم که همان عالم بزرگ شيخ ابوالقاسم کبير قمي بود. همچنين نقل شده است که در مجلسي که حاج شيخ عبدالکريم حائري حضور نداشته، واعظي در منبر نام مرحوم کبير را به عنوان حضرت آيت الله برد، بي‏درنگ آقاي شيخ ابوالقاسم به واعظ رو کرد و گفت: آيت‏الله، آقاي شيخ عبدالکريم است، و ديگر به من آيت الله نگوييد. وفات سرانجام حضرت آيت الله العظمي شيخ ابوالقاسم قمي، در يازدهم جمادي‏الثاني سال 1353 هجري قمري يعني تقريبا دو سال قبل از رحلت آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالکريم حائري(ره) در شهر مقدس قم از دنيا رفت. مردم تشييع کم سابقه‏اي از پيکر مطهر ايشان به جاي آوردند و بعد از آنکه مرحوم حاج شيخ محمد کبير بر ايشان نماز گذارد، جنازه پاکش در قسمت بالاسر حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد. نويسنده: سيد محمد ناظم‏زاده قمي منبع:سايت خادمان اهل بيت عليهم السلام تهيه و تنظيم: فريادرس گروه حوزه علميه