تعابیر قرآنی در وصیتنامه امام خمینی 1. شجره خبیثه امام در خطبه آغازین وصیتنامه، پس از ذكر حدیث ثقلین بر ظالمان در حق اهل بیت، به آنان لعنت می‌‏فرستد و آنان را اصل‏شجره خبیثه می‌‏خواند. تعبیر «شجره خبیثه‏» در سوره ابراهیم چنین آمده است: «و مثل كلمة خبیثة كشجرة خبیثة‏» (ابراهیم/ 26). در این سوره پس از ایات مذكور،به نحو استیناف، سخن از كسانی می‌‏رود كه نعمت‏خدا را از روی كفر دگرگون كردندو قوم خود را به هلاكت كشاندند: « الم‏تر الی الذین بدلوا نعمة الله كفرا و احلوا قومهم‏دار البوار» (ابراهیم) نتیجه بارزدگرگون ساختن نعمت‏خدا و ورود به خانه هلاكت، همان مصائبی است كه شمه‏ای از آن در آغاز وصیتنامه آمده است. ایشان می‌نویسد: «از جمله مسائل اسف‏انگیزی كه باید برای آن خون گریه‏كرد» كنار نهادن «مفسران حقیقی قرآن و آشنایان به حقایق است كه سراسر قرآن‏كریم را از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله دریافت كرده بودند». روایات متعدد معصومان ‏علیهم‌السلام نیز بر تطبیق ایه‏های فوق یعنی شجره خبیثه و نیزتبدیل نعمت الهی بر دشمنان اهل بیت‏به ویژه بنی امیه تاكید می‌‏كند. 2. توبیخ برخی اصحاب پیامبر در قرآن امام، كه همواره توجه به مردم را سر لوحه اندیشه و عمل مبارك خویش داشتند،در بخشی از وصیتنامه، امت‏خود را برتر از ملت‏حجاز در عهد رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وآله به‏دلیل بهانه‏جوییهای آنان در برابر امر حق می‌‏شمارد و در این باره به توبیخ الهی درمورد آنان در سوره توبه اشاره‏ای تلمیح‏وار می‌‏كند و می‌‏گذرد. 3. تعابیر امام از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله امام از پیامبر اكرم‏ صلی‌الله‌علیه‌وآله با این تعابیر قرآنی یاد می‌كند: حضرت بقیت الله : بقیة الله‏خیرلكم ان كنتم مؤمنین (هود/86) ، خاتم‏النبیین : «ولكن رسول الله و خاتم‏النبیین» (احزاب/ 30) ، رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله در موارد فراوان : «ولكن رسول الله و خاتم‏النبیین»(احزاب/ 40). گفتنی است تركیب «بقیت الله‏» در قرآن در شأن امام عصرعلیه‌السلام نازل نشده است، لكن‏تعبیر و اصطلاحی است قرآنی كه حضرت بدان ملقب گشته‏اند و امام نیز از میان ‏القاب و صفات حضرت، این تعبیر قرآنی را برگزیده است. «از جمله مسائل اسف‏انگیزی كه باید برای آن خون گریه‏كرد» كنار نهادن «مفسران حقیقی قرآن و آشنایان به حقایق است كه سراسر قرآن‏كریم را از پیامبر صلی ‌الله‌ علیه ‌و آله دریافت كرده بودند». 4. رها كردن بشر از تمام اغلال و بردگیها : « و یضع عنهم اصرهم و الاغلال‏التی كانت علیهم» (اعراف، 157). 5. و بیده ملكوت كل شی : « و بیده ملكوت كل شی‏ء» ،(یس/ 83). 6. وسواس خناسان : «من شرالواسواس الخناس » (ناس/ 4) . 7. صراط مستقیم : «و انك لتهدی الی صراط مستقیم» (شورا/ 52). 8. ان تنصروا الله ینصركم : « ان تنصروا الله ینصركم و یثبت اقدامكم » (محمد/ 7). 9 . لقاء الله : «من كان یرجو لقاء الله فان اجل الله لآت» (عنكبوت/ 4). 10. ارحم الراحمین : « و هو ارحم الراحمین» (یوسف/ 92). 11 . مفسد فی الارض : «مفسدون فی الارض» (كهف/94). 12. انا لله و انا الیه راجعون : « انا لله و انا الیه راجعون» (بقره/156). 13. یا لیتنا كنا معكم : « یا لیتنا كنا معكم فنفوز فوزا عظیما ؛ یا لیتنی كنت معهم فافوز فوزاعظیما» (نساء/ 73). 14 . ان شاء الله در موارد فروان : « و لا تقولن لشی‏ء انی فاعل ذلك غدا الا ان یشاءالله» (كهف/ 23 ـ 24). 15. اولیاء الله : «الا ان اولیاء الله لاخوف علیهم و لا هم یحزنون« (یونس/ 62). 16. علم الاسماء : «و علم آدم الاسماء كلها» (بقره/ 31). برخورداری انسان از توانایی نیل به درجاتی نظیر علم الاسماء و قاب قوسین ‏أو ادنی (نجم/ 9)، موضوعی است كه نظر حضرت امام (ره) را بسیار به خود جلب كرده‏است؛ همچنان كه مطلع یكی از اشعار ایشان نیز بیت زیر است: «گر تو آدم‏زاده هستی علم الاسماء چه شد قاب‌قوسینت كجا رفته‌است او ادنی چه شد» تنها وجود چنین آرمانهایی است كه می‌‌تواند از یك انسان، این همه مجاهدت وكوشش بیافریند. حضرت امام (ره) این آرمان را برای فرد و جامعه می‌خواست; همچنان كه حكومت الهی را (تنها) یكی از آرمانهای قرآن كریم می‌‏دانست وبرای نیل به چنین آرمانی او را از هرگونه انانیت و سستی و كاستی باز داشت و به‏مرتبه‏ای رساند كه كلامی جاوید و گهربار را در پایان وصیتنامه بر قلم جاری سازد و ما همان را نیز مسك الختام این مقال قرار می‌‏دهیم: «با دلی آرام و قلبی مطمئن و روحی شاد و ضمیری امیدوار به فضل‏ و رحمت‏ خدا از خدمت ‏خواهران و برادران مرخص و به سوی جایگاه ابدی سفرمی‌‏كنم‏» كه اشاره به چنین ایاتی است: «یا ایتها النفس المطمئنة ارجعی الی ربك راضیة‏مرضیة‏» (فجر / 27 ـ 28) و نیز «الا بذكر الله تطمئن القلوب‏»(رعد/ 27). این سخنی است كه‏تاكنون هیچ یك از رهبران سیاسی غیر از معصومان نتوانسته است‏ختام عملكردخویش قرار دهند . منابع در دفتر نشریه سروش وحی موجود است. « والعصر»، سلام بر امام عصر، بر صاحب نصر، سلامی از پروانه‌ها، پروانه‌هایی كه در آرزوی شمع وجودت به امید خاكستر عشق‌اند و حلاوت نام توست كه جانشان را زنده می‌كند و مرغ روحشان را به سوی شجرة طیبة قرآن به پرواز در می‌آورد و بر شاخه ولایت می‌نشاند و نغمه‌ای می‌سرایند. و از میان قوم موسی جماعتی هستند كه به حق راهنمایی می‌‏كنند و به حق داوری می‌‏نمایند. چه خوش است صوت قرآن ز تو دلربا شنیدن به رخت نظاره كردن سخن خدا شنیدن مصحف عشق باز كرده‌ایم تا قطره‌ای دیگر از چشمه سار ایات ولایت را شفای دیده سازیم. 1 . هَلْ ینْظُرُونَ إِلاّ تَأْویلَهُ یوْمَ یأْتی تَأْویلُهُ یقُولُ الَّذینَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ فَیشْفَعُوا لَنا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَیرَ الَّذی كُنّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا یفْتَرُونَ اعراف/53؛ یعنی: ایا انتظاری جز تأویل آن دارند؟ روزی كه تأویلش رسد، آنان كه فراموشش نمودند از پیش گویند:« همانا بیامد فرستادگان پروردگار ما به حقّ. ایا ما راست شفیعانی كه ما را شفاعت كنند ، یا بازگردانیده شویم تا انجام بدهیم جز آنچه را می‌كردیم». همانا به خویشتن زیان زدند و گم شد از ایشان آنچه دروغ می‌‏بستند. روایت: روز تأویل كه ایات خواهد آمد، روز قیام قائم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشد.(1) 2. وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ یهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ یعْدِلُونَ اعراف/159؛ یعنی: و از میان قوم موسی جماعتی هستند كه به حق راهنمایی می‌‏كنند و به حق داوری می‌‏نمایند. روایت: حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام درباره این ایه فرمودند: بعضی از انبیاء و امتهای آنها در ركاب حضرت بقیت الله حاضر خواهند شد و از اصحاب او خواهند بود.(2) وَ قَطَّعْناهُمُ اثْنَتَی عَشْرَةَ أَسْباطًا أُمَمًا وَ أَوْحَینا إِلى مُوسى إِذِ اسْتَسْقاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَینًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُناسٍ مَشْرَبَهُمْ وَ ظَلَّلْنا عَلَیهِمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَیهِمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى كُلُوا مِنْ طَیباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ یظْلِمُونَ اعراف/160؛ یعنی: و آنان را به دوازده عشیره كه هر یك امتى بودند تقسیم كردیم، و به موسی -وقتی قومش از او آب خواستند- وحی كردیم كه با عصایت بر آن تخته سنگ بزن. پس، از آن، دوازده چشمه جوشید. هر گروهی آبشخور خود را بشناخت؛ و ابر را بر فراز آنان سایبان كردیم، و گزانگبین و بلدرچین بر ایشان فرو فرستادیم. از چیزهای پاكیزه‏ای كه روزیتان كرده‏ایم، بخورید. و بر ما ستم نكردند، لیكن بر خودشان ستم می‌‏كردند. روایت: امام باقر علیه السلام در مورد این ایة شریف می‌فرمایند: به درستی كه ظهور و قیام قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف در مكه خواهد بود و بعد از آن به سوی كوفه حركت می‌كند. منادی ندا می‌دهد كسی از شما غذا و آبی با خود حمل نكند. حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف حَجَر موسی‌بن‌عمران علی نبینا و آله و علیه السلام را با خود دارد و در هر منزلی كه وارد می‌شوند، از آن سنگ آبی روان خواهد شد. هر كس گرسنه و تشنه باشد، از آن می‌خورد و همه سیراب خواهند شد و این حالت در تمام منزلگهای بین راه ادامه دارد تا از پشت كوفه وارد نجف شوند.(3) تنظیم برای تبیان: سلطانی 1. تفسیر برهان ج 2ص 23 2. تفسیر اطیب البیان ج 6 3. تفسیر اطیب البیان ج 6 ص