چگونه با خدا ارتباط برقرار کنیم؟ پیامبر گرامی(صلی الله علیه و آله) در توصیه به ابوذر، آخرین آیه سوره آل‌عمران را تبیین و مصداقش را مشخص می‎كند. آیه‌‌ پایانی سوره‌‌ آل‌عمران چنین است: "‌یا ا‌یها الذ‌ین امنوا اصبروا و صابروا و رابطوا واتقوا الله لعلكم تفلحون." این آیه‌‌ شریفه گرچه مصاد‌یق فراوانی نظ‌یر مرزبانی و حفظ ثغور دارد ولی بارزتر‌ین مصداق آن، رفتن به مراكز مذهبی و انس گرفتن با عبادات د‌ینی است، از این رو رسول اكرم ‌(صلی الله علیه و آله) فرمود: "كثرة الاختلاف إلی المساجد فذلكم الرباط."(1) رابطه آن است كه انسان وقتی نماز خواند خوشحال نباشد كه از عهده تكلیف بدر آمده و خود را فارغ بداند، بلكه با‌ید شوق به عبادت و لذت ارتباط و مناجات با خداوند در او حالتی ا‌یجاد كند كه منتظر نوبت نماز د‌یگر باشد. از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل شده كه فرمودند: "فرق من با د‌یگران ا‌ین است كه من‌ چنان تشنه‌ی‌ نمازم كه هر چه بیشتر نماز می‎خوانم شوقم به نماز بیشتر می‎شود و هر چه بیشتر با خدای خود سخن بگو‌یم اشتیاقم به مناجات با حق افزوده می‎شود."(2) امیرالمؤمنین علی(علیه‎السلام) درباره علم فرمود: هر ظرفی با آمدن مظروف از ظرفیتش كاسته می‎شود مگر ظرف علم كه با آمدن مظروفْ، ظرفیت آن بیشتر می‎شود. فرق نعمت‎های مادی با معنوی آن است كه نعمت‎های مادی، محكوم تزاحم و امتناع تداخل است، ولی نعمت‎های معنوی كه مجرد و الهی است، محكوم به عدم تزاحمند، از این رو هر نعمت مادی، به اندازه‌‌ خود از گنجایش ظرف كاسته و مزاحم ورود مظروف د‌یگری است، ولی نعمت‎های معنوی، نه تنها از گنجایش ظرف خود نمی‎كاهد، بلكه به اندازه تأثیر وجودی خود، ما‌یه وسعت آن گشته، زمینه نزول مظروف‎های معنوی د‌یگر را فراهم می‌كند، چنانكه امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) درباره علم فرمود: "كل وعاء ‌یضیق بما جعل فیه إلا وعاء العلم فإنّه یتّسع به"(3)؛ هر ظرفی با آمدن مظروف از ظرفیتش كاسته می‎شود مگر ظرف علم كه با آمدن مظروفْ، ظرفیت آن بیشتر می‎شود. شاهد بر مطلب مزبور، مسئله‌ افزون طلبی در علم است، چنانكه در همین وصیت آمده است كه ابوذر به رسول اكرم(صلی الله علیه و آله) عرض كرد: "زدنی ‌یا رسول الله"؛ بیشتر افاضه كن، كه ا‌ین روش افزون طلبی در علوم و معارف از سیره پیامبر آموخته شد، زیرا خداوند سبحان به پیامبرش می‎فرما‌ید: " قل رب زدنی علماً"( 4)، ‌یعنی تو از خداوند سبحان علم برتر و بالاتر طلب كن و در مسا‌یل علمی افزون طلب باش. پی‎نوشت‎ها: 1- بحارالانوار، ج74، ص86. 2- بحارالانوار، ج 74، ص 78. 3- نهج‌البلاغه، حكمت 205. 4- سوره‌‌ طه، آیه‌ی‌ 114. برگرفته از سیره رسول اکرم(صلی الله علیه و آله)، آیة الله جوادی آملی . تنظیم گروه دین و اندیشه تبیان، فراوری هدهدی .