پرونده‌ی «شهریار» تبریزی از آغاز تا پایان سریالی كه با تصمیم مسوولان تلویزیون با مستند پایان یافت! پایان «شهریار» هم به سرنوشت «یك مشت پرعقاب» دچار شد و این بار نیز سیما فیلم با تصاویر مستندی كه هیچ چفت و بندی با پایان این مجموعه‌ی داستانی نداشت به مستقیم گویی پرداخت. شب گذشته تصاویر حضور رزمندگان در جنگ و مستندهایی دیگر در لحظات عاطفی مرگ شهریار، تنها یك علامت تعجب برای مخاطب بود! سریال «شهریار» كه در زمره‌ی تولیدات الف سیما قرار می‌گیرد، پس از گذشت حدود دو سال از ساخت آن، سرانجام از آذر ماه امسال از شبكه دو سیما پخش شد؛ این سریال كه توسط كمال تبریزی، كارگردانی كه بیشتر در حوزه سینما فعالیت داشته، ساخته شده است همانند اغلب سریال‌های شخصیت محور تاریخی با حرف و حدیث‌های همراه بود و نظرات موافق و مخالفی را نیز پس از پخش برانگیخت. پس از مخالفت‌های سیما فیلم با پخش مجموعه‌ی «شهریار» پیش از آغاز ماه رمضان، نخستین قسمت از این سریال تاریخی، به پس از پایان سریال‌های پربیننده مناسبتی موكول شد و «شهریار» تبریزی در باكس سریالی روزهای جمعه شب شبكه دو سیما قرار گرفت؛ باكسی كه پیش از این به یكی از سریال‌های پرمخاطب خارجی با نام «جواهری در قصر» اختصاص داشت؛ سریال «شهریار» به لحاظ زمان پخش با یك شانس دیگر نیز روبه روشد؛ چراكه این مجموعه تلویزیونی بر خلاف اغلب سریال‌های هفتگی سیما، هم همزمان با ایام دهه فجر فرصت ادامه پخش یافت، هم از شبكه چهار سیما نیز تكرار ‌شد. ** «شهریار» و روند ساخت دو ساله فیلمبرداری سریال «شهریار» از سال 84 آغاز شد و گروه سازنده آن لوكیشن‌هایی چون منطقه پامنار تهران، بازار قدیمی قزوین، روستایی در اراك و غیره را پشت سر گذاشتند. این پروژه‌ی تلویزیونی كه همزمان با تصویربرداری، نگارش بخش‌هایی از آن توسط مهدی سجاده‌چی ادامه داشت، قرار بود برای نخستین بار به زندگی شاعر پارسی گوی ایران «شهریار» بپردازد. تبریزی در زمان ساخت به فیلمنامه این سریال اشاره كرده و گفته بود: فیلم‌نامه در ابتدا و در مرحله نگارش دچار اشكالات عدیده‌ای بود كه هنگام مطالعه‌ حیرت كردم؛ ولی پس از كار فراوان و ایجاد تغییرات بنیادین در آن، فیلمنامه برای ساخت مورد استفاده قرار گرفت. تبریزی خود گفته است كه پروژه «شهریار» یك دوره نسبتا طولانی به لحاظ تاریخ تصویب طرح و نگارش فیلمنامه را طی كرد، تا به مرحله اجرا رسید. و سرانجام تصویربرداری سریال «شهریار» یك سال طول كشید و در تمام مدت انجام مراحل فنی كه حدود آذر ماه سال 85 انجام شد، سازندگان آن تاكید داشتند كه تا زمانی كه مراحل ساخت آن كاملا به پایان نرسد، این سریال به روی آنتن نخواهد رفت. سریال «شهریار» در شهریور ماه امسال به ناگاه در كنداكتور پخش شبكه دو سیما قرار گرفت؛ اما تبریزی در گفت‌وگویی كه با ایسنا داشت، اعلام كرد كه این سریال به سیما فیلم تحویل داده نشده و هنوز به مرحله بازبینی نرسیده‌است. بنابراین برغم علاقه شبكه دو و خود كارگردان نسبت به پخش این سریال همزمان با سالروز تولد استاد شهریار، این سریال به دلیل آن چه تقارن با ماه مبارك رمضان عنوان شد، به پخش نرسید. ** شهریاری كه به سراغ تبریزی آمد كمال تبریزی به هنگام حضور در شهر تبریز از سریال «شهریار» به عنوان یكی از سریال‌های جذاب، اثرگذار و مخاطب پسند یاد كرد كه قسمت‌های اصلی و جذاب آن به تاریخ آذربایجان و انقلاب مشروطیت می‌پردازد. این كارگردان سینما و تلویزیون ساخت سریالی در خصوص شخصیت «شهریار» را تجربه مفیدی قلمداد كرده و یادآور شده است: قبل از هر چیز و قبل از این كه ما به سراغ شهریار برویم، شهریار به سراغ ما آمد. كمال تبریزی تمام تلاش خود را كرده است كه این سریال به شهریار واقعی نزدیك باشد و در عین حال مدت‌ها قبل از نگارش نسخه‌ای سینمایی از سریال «شهریار» صحبت كرده است كه در آن نسخه زاویه دید خود وی لحاظ شده است؛ این در حالی است كه تاكنون خبری مبنی بر ساخت این نسخه سینمایی منتشر نشده است. ** اردشیر رستمی؛ بزرگترین چالش انتخاب بازیگران حبیب رضایی مسوولیت انتخاب بازیگران سریال تبریزی را بر عهده داشت. او پروسه انتخاب بازیگران سریال «شهریار» را بسیار توان فرسا خوانده و گفته است: قصد نداشتم از چهره‌های كلیشه‌یی استفاده كنم، بنابراین با مشكلات زیادی رو به رو بودیم؛ او كه همواره در كارهایش به دنبال یك چالش است از انتخاب اردشیر رستمی به عنوان بزرگترین چالش خود در سریال «شهریار» یاد كرد. در سریال شهریار اردشیر رستمی (كاریكاتوریست) برای نخستین بار حضور در مقابل دوربین را تجربه كرد و ایفاگر نقش جوانی شهریار بود. او كه تمایل چندانی به صحبت درباره كار خود ندارد و معتقد است دیگران باید درباره او نظر بدهند، درباره علت پذیرش این نقش گفته است: من یك دِینی به شعر داشتم كه خیلی بزرگ بود؛ با این كار، خواستم دینم را ادا كنم. رستمی چند ماه طول كشیده تا ایفای نقش در سریال شهریار را بپذیرد و با شرط و شروطی كه به قول خودش شفاهی و قولی بود، سرانجام پذیرفت این كار را انجام بدهم. او گفته است: من اصلا نمی‌خواستم بازی كنم؛ فقط فكر كردم شاید بتوانم در مواردی كمك‌هایی بكنم. سیروس گرجستانی نیز نقش میانسالی و پیری شهریار را بازی كرد. او درباره ایفای نقش در این مجموعه تلویزیونی گفته است: خیلی تلاش كردم تا بتوانم نقش استاد شهریار را از 48 سالگی به بعد به خوبی و به نحوی كه كارگردان راضی باشد، بازی كنم. گرجستانی در پاسخ به این پرسش ایسنا كه برای ایفای نقش شهریار از چه منابعی بهره برده، یاد آور شده‌است: چهار نوار از صحبت‌ها و نظرات استاد شهریار برای من تهیه شد و من آن‌ها را بارها گوش كردم؛ این نوارها خیلی به بازی من كمك كرد. ** حذفیاتی كه از ابتدا سازندگان را نگران می‌كرد كمال تبریزی تیر ماه سال 85 و زمانی كه در اواسط ساخت سریال «شهریار» قرار داشت، اظهار امیدواری كرده بود كه این سریال تلویزیونی بدون حذف صحنه‌ای، از تلویزیون پخش شود. پخش سریال «شهریار» در آغاز روندی معمول را می‌گذراند و به گفته خود تبریزی اگر هم قرار بود جمله‌ای، یا تصویری كوتاه شود با هماهنگی بین او و مهدی فرجی (مدیر شبكه دو سیما) اتفاق می‌افتاد؛ او از ابتدای ساخت با شبكه دو توافقاتی انجام داده بود كه اگر قرار است هرگونه تغییری ایجاد شود، با وی درمیان بگذارند. با این حال اردیبهشت ماه و پس از این كه پخش هجده قسمت از سریال «شهریار»، نحوه پخش قسمت نوزدهم تبریزی را به اعتراض وا داشت. او گفته بود كه بدون اطلاع وی، از حدود 60 دقیقه قسمت نوزدهم سریال «شهریار»، فقط هفت دقیقه را به نمایش در آورد‌ه‌اند. بر این اساس بسیاری از روابط عاشقانه‌ی بین شهریار و همسرش (عزیزه) حذف شد. تبریزی كه پس از این اتفاق به پخش كامل قسمت نوزدهم در مجامع هنری و دانشگاهی رضایت داده بود، بار دیگر پخش قسمت بیستم اعتراضش را برانگیخت و در یك برنامه رادیویی اعلام كرد كه سیما فیلم همچنان به سانسور ادامه می‌دهد. ** تبریزی و پیش بینی اعتراضات به شهریار یكی از دلایل عمده حذفیات قسمت‌های آخر این سریال، به گفته خود تبریزی نامه‌ی اعتراض‌آمیز یكی از دختران شهریار به رییس سازمان صدا و سیما بوده است. به اعتقاد وی این نامه كه خطاب به رییس سازمان صداوسیما نوشته شد، عاملی بود تا مسوولان سازمان صدا و سیما نسبت به این سریال با احتیاط رفتار كنند. و اما مریم بهجت‌ تبریزی، فرزند شهریار كه به سریال تبریزی انتقاد كرده بود، در اواسط اردیبهشت ماه اعلام كرد كه آنچه به عنوان سریال «شهریار» از شبكه دو پخش شده، ارتباطی با زندگی شاعر بلند‌آوازه ایرانی، شهریار نداشته است. او گفته بود: متاسفانه سریال «شهریار» دارای صحنه‌ها و سكانس‌هایی غیرواقعی و توهین آمیز به شخصیت استاد شهریار بوده كه نه تنها با واقعیت‌های حیات آن بزرگوار همخوانی نداشته و ندارد، بلكه با تحریف و تغییراتی همراه بوده است. وی همچنین تصویر مادرش در این سریال را مبهم و نادرست خوانده بود. پس از انتقادهای دختر شهریار، شبكه دو سیما مصاحبه‌ای از پسر شهریار را بلافاصله پس از پخش قسمت بیستم، به تصویر كشید كه در آن هادی بهجت تبریزی اعلام كرد كه به هیچ وجه در شخصیت فرهنگی شهرار در این سریال تحریف نشدهخ است. او در عین حال بر لزوم دقت بیشتر و پرهیز از شتابزدگی برای ساخت این آثار تاكید كرد. پخش سریال «شهریار» در حالی پیش از این انتقاد دختر ملك الشعرای بهار را نیز برانگیخته بود كه تبریزی دو ماه و نیم قبل از پخش این سریال، چنین اعتراضاتی را تا حدودی پیش بینی كرده بود. او شهریور ماه امسال در حضور سهیل محمودی و پرتو (تهیه‌كننده) گفته بود: تصور می‌كنم متخصصان شعر و شاعری ممكن است به فیلم ایرادهایی بگیرند و از زاویه خاص خود شخصیت‌ها را مطالعه كنند. وی همچنین ابراز امیدواری كرده بود كه همه آذری زبان‌ها با دیدن این سریال، صاحب حس خاصی شوند و از آن استقبال كنند. ** فرهاد فخرالدینی، موسیقی و عجین بودن با شهریار ساخت موسیقی سریال «شهریار» را فرهاد فخرالدینی در اوایل سال 1358 برعهده گرفت. آهنگسازی كه پیش از این موسیقی فیلمهایی چون «آدم برفی»، «كمال‌الملك» و سریالهایی چون «مسافر ری» و «بوعلی سینا» را ساخته بود؛ فخرالدینی خود درباره ساخته جدیدش به ایسنا گفته‌است: «شهریار» با جوانی من عجین شده‌است. بسیاری از كسانی كه در آن دوران با آن‌ها ارتباط داشتم از جمله استادم ابوالحسن صبا، از دوستان صمیمی شهریار بودند. «شهریار» با پدر و مادر من هم دوست بود و برادرم پرتره‌های بسیار زیبایی از او گرفته است. به همین دلیل موسیقی آن دوران را بسیار خوب می‌شناسم و به راحتی می‌توانم به آن موسیقی برسم. فرهاد فخرالدینی با اشاره به سپری شدن زندگی شهریار در كودكی و اواخر عمر در شهرهایی چون آذربایجان، تبریز و خشكناب اظهار كرده است: موسیقی این نواحی را هم به خوبی می‌شناسم. برای موسیقی طبیعت و داخل شهر و خانه‌ها موسیقی‌های مجزا طراحی‌هایی كرده‌ام كه فكر می‌كنم كار قشنگی خواهد شد . ساخت موسیقی شهریار سرانجام خرداد ماه امسال به پایان رسید و فخرالدینیدر تیتراژ ابتدایی شعر «حیدربابا»ی شهریار با صدای سالار عقیلی را استفاده كرد و در تیتراژ پایانی نیز شعر «آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا...» با صدای ودود مؤذن كار شد. ** سیما فیلم و شهریار مدیرعامل سیما فیلم تابستان 85 جهت هماهنگی با مسوولان اجرایی استان آذربایجان شرقی برای ادامه ساخت و فیلمبرداری سریال «شهریار» به تبریز سفر كرد و در این محل از سریال «شهریار» به عنوان یكی از سه پروژه بسیار مهم رسانه‌ی ملی در كنار سراهای حضرت یوسف (ع) و مختارنامه یاد كرد. حسن اسلامی‌مهر در آن زمان اعلام كرد كه تا كنون بیش از 15 میلیارد ریال برای این سریال هزینه شده است و تولید قسمت‌های اصلی آن كه در زادگاه استاد شهریار ساخته خواهد شد را نیازمند مساعدت خاص و ویژه مسولان استانی دانست. ** در پایان سریال «شهریار» جمعه این هفته (27 اردیبهشت ماه)، پس از پخش قسمت بیست و یكم به پایان ‌رسید؛ این درحالی است كه در مواردی ذكر شده بود كه سریال «شهریار» در قالب بیست و شش قسمت ساخته شده و تبریزی نیز به ایسنا اعلام كرده بود كه سریال شهریار در قالب 22 قسمت پخش می‌شود. منبع : ایسنا