به گزارش تبیان به نقل از روزنامه فرهیختگان، آشفتگی بازار لوازم خانگی که از حدود سه‌ماه پیش آغاز شده و متقاضیان خرید کالا را سردرگم و سرگردان کرده است، همچنان ادامه دارد و علاوه‌بر افزایش40 تا 70 درصدی قیمت‌ها و عدم عرضه کالا توسط فروشندگان، خط تولید برخی کارخانه‌های لوازم خانگی داخلی را نیز متوقف کرده است. گزارش میدانی از بازار لوازم خانگی خیابان امین‌حضور حاکی از آن است که در حال حاضر 95 درصد متقاضیان خرید کالا دست خالی به خانه می‌روند و پنج درصد مابقی نیز درصورت وجود کالای مورد نظر، ناچار به پرداخت مبلغ مضاعفی هستند. نکته‌ای که در بازار لوازم خانگی به‌شدت جلب توجه می‌کند، سرگردانی مردم و مراجعه از این مغازه به آن مغازه برای پیدا کردن یک کالا مورد نظر است. در این آشفتگی، در گزارشی که چندی‌پیش در همین صفحه و درمورد وضعیت بازار لوازم خانگی به چاپ رسید، عنوان شد فعالان صنعت لوازم خانگی یکی از مهم‌ترین دلایل گرانی تولیدات داخل را وارداتی‌بودن قطعات و برخی مواد اولیه عنوان می‌کنند و می‌گویند برخی قطعات لوازم خانگی مانند کمپرسور یخچال در ایران تولید نمی‌شود و از طریق واردات تامین می‌شود. برخی فروشندگان نیز با نصب برچسب «فروخته شده» روی کالای موجود در مغازه، زحمت پاسخگویی به مراجعه‌کنندگان را کم کرده‌اند و در پاسخ به این پرسش که چرا لوازم خانگی در بازار کمیاب یا گران شده، متفق‌القول می‌گویند کارخانه‌های تولید لوازم خانگی یا تولیدات خود را به توزیع‌کنندگان نمی‌فروشند یا اینکه تولید فلان محصول را متوقف کرده‌اند. به هر حال هر اتفاقی که در صنعت لوازم خانگی رخ داده، ماحصل آن گرانی و کمیابی لوازم خانگی در بازار بوده و بدیهی است که در این شرایط، تبعات این آشفتگی متوجه عموم افراد جامعه می‌شود. در گزارشی که چندی‌پیش در همین صفحه و درمورد وضعیت بازار لوازم خانگی به چاپ رسید، عنوان شد فعالان صنعت لوازم خانگی یکی از مهم‌ترین دلایل گرانی تولیدات داخل را وارداتی‌بودن قطعات و برخی مواد اولیه عنوان می‌کنند و می‌گویند برخی قطعات لوازم خانگی مانند کمپرسور یخچال در ایران تولید نمی‌شود و از طریق واردات تامین می‌شود. بنابراین اکنون که واردات برخی کالاها با ارز دولتی ممنوع شده، تولیدکنندگان باید قطعات مورد نیاز خود را با دلار آزاد وارد کنند، در نتیجه قیمت تمام‌شده کالا نیز افزایش می‌یابد. علاوه‌بر این، افزایش حقوق و دستمزد و سایر هزینه‌های تحمیلی که بعضا تا صددرصد افزایش‌یافته، بازار لوازم خانگی را با کمبود و گرانی روبه‌رو کرده است. بر کسی پوشیده نیست که وضعیت پدیدآمده در بازار لوازم خانگی، محصول شرایط نامناسب اقتصادی کشور است؛ به‌ویژه نوسانات قیمت ارز بر اکثر قریب به اتفاق بازارهای کشور تاثیر مستقیم یا غیرمستقیم گذاشته و بازار لوازم خانگی نیز از این نوسانات قیمتی بی‌نصیب نبوده است؛ اما این سوال مطرح می‌شود به‌رغم اینکه گفته می‌شود حدود 90 درصد ملزومات تولید لوازم خانگی در داخل کشور تولید می‌شود، چرا همچنان بازار لوازم خانگی با کمبود کالا و افزایش قیمت روبه‌رو شده است. برای ریشه‌یابی دلایل گرانی، عدم تولید و عرضه لوازم خانگی با کارشناس صنایع و فعال در حوزه تولید لوازم خانگی گفت‌وگو کردیم. احمد مظفری به «فرهیختگان» می‌گوید: «شرکت‌های تولیدکننده لوازم خانگی براساس چند مدل اقتصادی فعالیت می‌کنند؛ یکی مدل‌های اقتصادی که در فضای کسب‌وکار مطرح می‌شود، رسیدن به نقطه ‌سربه‌سر در تولید برخی قطعات است. منظور از نقطه‌ سربه‌سر نقطه‌ای است که هزینه‌های کلی و درآمد کلی یک تولیدکننده با هم برابر شود. از آن نقطه به بعد، تولید سوددهی دارد. البته سود کلی در نقطه‌ سربه‌سر صفر است. یک شرکت تولیدکننده زمانی می‌تواند به نقطه‌ سربه‌سر برسد که قیمت فروش کالاها بالاتر از قیمت خریداری‌شده‌ کالاها باشد تا بتواند هزینه‌های انجام‌شده را جبران کند. در حوزه تولید قطعات لوازم خانگی نیز این منطق حاکم است و تولیدکنندگان درصورتی که تولید یک قطعه به نقطه سربه‌سر برسد، برای تولید آن سرمایه‌گذاری می‌کنند در غیر این صورت، قطعه از طریق واردات یا خرید از تولیدکننده دیگری تامین می‌شود.» به گفته وی، ‌براساس این منطق اقتصادی، بسیاری از کارخانه‌ها به این نتیجه می‌رسند که تولید یک قطعه برای آنها صرفه اقتصادی ندارد و تولید‌کننده درصورت تولید این قطعه، بازار رقابت را از دست می‌دهد. برای مثال یک شرکت تولیدی براساس محاسبات انجام‌شده درمی‌یابد که با تولید 500 هزار بدنه یخچال به نقطه سربه‌سر می‌رسد، در نتیجه برای تولید آن سرمایه‌گذاری می‌کند، اما اگر در طول تولید تنها 200 هزار بدنه یخچال تولید‌ کند، به این معناست که شرکت مذکور به سمت زیان‌دهی حرکت می‌کند و بی‌شک برای جلوگیری از خسارت بیشتر، مجبور به توقف خط تولید و تهیه قطعه از تولیدکننده دیگری می‌شود. مظفری می‌افزاید: «با توجه به مواردی که گفته شد، میزان اتکا به تولید داخل در ایران بسیار متغیر است. دامنه این تغییر در صنایعی مانند لوازم خانگی که جزء صنایع های‌تک محسوب می‌شوند بسیار بیشتر از صنایع غیر‌های‌تک است‌. علاوه‌بر این، بازار تقاضا در بخش لوازم خانگی بسیار متفاوت است و هر سال تکنولوژی‌های جدیدی در تولید این محصولات استفاده می‌شود که توجه مخاطب را برای خرید آن جلب می‌کند. ‌به‌عبارت دیگر، حتی اگر یک تولیدکننده برای تولید یک قطعه به نقطه سربه‌سر برسد، باید تکنولوژی لازم برای تولید آن را داشته باشد. بنابراین برای تولید محصولات لوازم خانگی در داخل کشور باید جمیع همه این موارد در نظر گرفته شود.» تولید بدون حتی یک قطعه، ممکن نیست سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران نیز در گفت‌‌وگو با «فرهیختگان» از سیاست‌های اقتصادی دولت گلایه می‌کند و می‌گوید: «اقتصاد یک نظام به‌هم پیوسته است که در حوزه صنعت و تولید، پیوستگی‌های به‌مراتب پیچیده‌تری دارد. فرض کنید 95 درصد یک محصول در داخل کشور تولید و تنها پنج درصد آن از طریق واردات تامین می‌شود‌. حال اگر به‌دلایل متعددی، تامین این پنج درصد با مشکل مواجه شود، کالای مورد نظر هرگز تکمیل و به بازار عرضه نمی‌شود. در نتیجه دو راهکار پیش‌روی تولیدکننده قرار دارد؛ یا خط تولید محصول مورد نظر را متوقف کرده یا با قیمت بیشتری قطعه مورد نیاز را از خارج کشور وارد کند. بدیهی است که حتی واردات همان پنج درصد با قیمت بیشتر، قیمت محصول نهایی را افزایش می‌دهد.» حمیدرضا غزنوی درمورد وضعیت کنونی بازار لوازم خانگی و کمبود کالا در بازار می‌گوید: «در حال حاضر تولیدکنندگان لوازم خانگی با دو مقوله اساسی مواجه هستند؛ یکی مواد اولیه و قطعات داخلی و دیگری مواد اولیه و قطعات خارجی. قیمت مواد اولیه و قطعات داخلی طی سه‌ماه اخیر 40 تا 100 درصد افزایش یافته است. علاوه‌بر این، پیش از نوسانات اقتصادی، تولیدکنندگان با گشایش ال‌سی‌های داخلی (ریالی) هزینه‌ خرید را پس از سه‌ماه پرداخت می‌کردند، در حالی که اکنون تولیدکننده باید با پرداخت پول نقد در بورس، قطعه و مواد اولیه مورد نیاز خود را تامین کند.» وی ادامه می‌دهد: «درمورد قطعه و مواد اولیه خارجی نیز مشکل چندین‌برابر می‌شود. نخست اینکه تولیدکننده با گشایش ال‌سی ابتدا 10 درصد از مبلغ خرید را واریز و پس از 6 ماه تا یک‌سال، مابقی پول را واریز می‌کرد. علاوه‌بر اینکه پیش از این تولیدکننده، مواد اولیه و قطعات مورد نیاز خود را با دلار 3500 تومان خریداری می‌کرد، اما اکنون باید با دلار را با نرخ حداقل 8500 و به‌صورت نقد پرداخت و حواله دریافت کند. این یعنی افزایش 143 درصدی یک کالا. درواقع اگر یک تولیدکننده 100 میلیارد تومان پول نقد داشته و کار می‌کرده امروز باید بعد از 6 ماه باید 240 میلیارد تومان پول در اختیار داشته باشد. این اتفاق به‌معنای این است که فاتحه صنعت لوازم خانگی باید خوانده شود.» مشکل تامین ارز و سرمایه در گردش به گفته غزنوی، در تولید لوازم خانگی داخلی دو شرط اصلی وجود دارد؛ نخست اینکه تولیدکننده باید همه مراحل تولید شامل خطوط پرس، خطور تولید مواد پلاستیکی، بسته‌بندی و... را در اختیار داشته باشد و دوم اینکه 50 درصد قطعات و مواد اولیه مورد نیاز تولید داخل باشد. این یک اصل در سراسر دنیاست و همه شرکت‌های تولیدکنندگان لوازم خانگی، تولید‌کننده صددرصد محصولات خود نیستند. برای مثال اگر یک شرکت تولیدکننده ژاپنی، محصولی را به‌عنوان ساخت ژاپن به بازار عرضه می‌کند، به این مفهوم نیست که صددرصد محصول موردنظر در ژاپن تولیدشده بلکه ممکن است قطعات آن از آلمان، کره یا آمریکا خریداری و در ژاپن سر هم شده باشد. وی معتقد است صنعت لوازم خانگی با مشکل تحریم مواجه نیست، چراکه تولید لوازم خانگی در دست بخش خصوصی است و این بخش راه‌‌های دور زدن تحریم‌ها را به‌خوبی می‌داند. مشکل اصلی حال حاضر تولیدکنندگان لوازم خانگی، تامین ارز و سرمایه در گردش است. این در حالی است که سازمان حمایت تولیدکننده نیز با دستورات خود، عملا صنعت تولید لوازم خانگی را در کشور قفل کرده است. این سازمان اعلام کرد که تولیدکنندگان تنها می‌توانند 9.6 درصد به مبلغ نهایی کالای خود اضافه کنند، این در حالی است که هیچ تولیدکننده‌ای حاضر نیست با خرید قطعات خارجی، تنها 9.6 درصد بر مبلغ نهایی کالا اضافه کند. این اقدام سازمان حمایت، نابودی صنایع را در پی دارد. منبع: روزنامه فرهیختگان