زبان و گویش مردم روئین شمال خراسان را می توان همایشی تاریخی از اقوام و زبان ها تصور کرد. زیرا طی صدها سال ، اقوام گوناگونی برای فتح یا عبور از این دروازه شرقی فلات ایران در آن حضور یافته اند . شمال خراسان را می توان همایشی تاریخی از اقوام و زبان ها تصور کرد. زیرا طی صدها سال ، اقوام گوناگونی برای فتح یا عبور از این دروازه شرقی فلات ایران در آن حضور یافته اند . احتمال داده می شود که پارسی زبانان آریایی نژاد از قوم پارت ، پیش از سایر اقوام در این منطقه ساکن شده باشند. حضور ترکان در شمال خراسان نیز سابقه دیرینه ای دارد . بار تولد ، شرق شناس معروف روسی نام رودخانه اترک را که از شمال خراسان می گذرد ، برگرفته از واژه (( اتک)) یا ((ایتاک)) ترکی ، به معنی سرزمین کوهپایه می داند. برخی محققین ، ترکان طایفه گرایلی (گرائیت ایلی) ساکن در نواحی میان شیروان و اسفراین را ، که ابتدا مسیحی مذهب بوده اند ، به پیش از عصر صفی نسبت می دهند. در زمان صفویه ابتدا ترکان افشاری و سپس کردان کرمانج برای مقابله با تهاجم ترکمانان و ازبکان به شمال خراسان کوچانده شدند . در دوره های تاریخی بعد ، گروه هایی از طوایف ترکمن ، هزاره(خاوری ها) ؛ ترکان مهنی ، قارشی ایزی و آذری ، طوایف بلوچ و افغان در این منطقه ساکن شدند . شمال خراسان یکی از متنوع ترین مناطق بومی و زبانی کشور را تشکیل می دهد که شاید در سطح حهان نیز کم نظیر باشد . نتایج یک تحقیق نشان می دهد که در حال حاضر 14 گروه قومی با 456 نوع زبان و لهجه در شمال خراسان زیست می کنند . این اقوام با همه تفوت ها و ویژگی های قومی زبانب و فرهنگی ، و به رغم داشتن تاریخی آشفته و گاه به خون آلوده ، اکنون به طور مسالمت آمیزی در کنار یکدیگر زندگی می کنند. آمیختگی قومی فرهنگی که گاه به آمیختگی زبان نیز انجامیده ، یکی از ویژگی های مهم جوامع انسانی این منطقه از کشور است . برای نمونه از 456 زبان و لهجه شناسایی شده در شمال خراسان ، 127 لهجه فارسی – کردی، 108 لهجه فارسی – ترکی – کردی، 32 نوع فارسی – ترکی، 2 نوع فارسی – بلوچی- و یک نوع فارسی – عربی بوده اند .همچنین 4 نوع زبان کردی ، 17 نوع زبان و لهجه ترکی ، 14 نوع زبان ترکمن ، 2 نوع زبان تاتاری و بربری ، و 14 نوع زبان نامشخص و ناشناخته در این منطقه مورد شناسایی قرار گرفته است .در مجموع می توان گفت که سه قون ترک ، کرد و فارس اکثریت حمعیت و سه زبان ترکی ، کردی و فارسی زبان های اصلی منطفه خراسان شمالی را تشکیل می دهند .در این میان روستای روئین ، از جمله معدود روستا های فارسی زبان منطقه است که علی رغم حضور گسترده اقوام کرد و ترک در پیرامون آن ، آمیختگی کمی با آنها پیدا کرده است. یک گمان آن است که روئین برای دوره ای از تاریخ خود و عمدتا پس ار اسلام ، ماوا و مامن زرتشتیان پارسی زبان بوده است . موقعیت دور از دسترس روئین و برخی شواهد همچون نام محله گبرو ( یکی از محلات روستا ) می تواند دلیلی بر این مدعا در نظر گرفته شود.روستاهای فارسی زبان دیگر ی نیز در نزدیکی روئین وجود دارند که آنها نیز همین ویژگی را دارا هستند. از جمله این روستا ها می توان به روستاهای فارس زبان گلیان ( گبر خانه) ، مشهد طرقی و مهرآباد شهرستان شیروان اشاره کرد.مردم روئین ، لهجه فارسی خاصی را به کار می برند که خود آن را زبان تاتی می نامند . با توجه به پیشینه تاریخی روستا ، می توان چنین عنوان کرد که این زبان احتمالا از اختلاط زبان پهلوی با فارسی و ورود کلمات ترکی در آن شکل گرفته باشد .زبان تاتی را زبان شناسان شاخه ای از زبان آذری باستان دانسته اند . زبان اذری که خود یکی از گویش های مادی باستان است به دو شعبه تاتی و تالشی ، تقسیم می شده است .زبان تاتی زمانی از شمال رود ارس تا سمنان گسترش داشته است و به تدریج از دامنه قلمرو آن کاسته شده است و امروز تنها در برخی روستاهای شهرستان تاکستان و بوئین زهرا بدان تکلم می شود. احتمال انکه زبان تاتی تا ناحیه شاهرود ، سبزوار و اسفراین نیز نفوذ یافته باشد ، چندان دور از ذهن نیست اما اینکه گویش مردم روستای روئین تاتی باستانی یا فرسی مخلوط با زبان های ترکی و کردی است نیاز به پژوهش مستقل دارد نکته دیگر در مورد اصطلاح تاتی و اطلاق آن به گویش مردم روستای روئین آنست که در منطقه شمال خراسان ، اقوام ترک و کرد ، قارسی زبانان را (( تات)) و زبان ایشان را (( تاتی)) می نامند. برخی هچون ملک الشعرای بهار ، بر این عقیده اند که اصطلاح تات در شمال خراسان برگرفته و تغییر یافته اصطلاح (( تازیک)) یا (( تاجیک)) است که پس از حمله اعراب به شمال خراسان ابتدا از سوی ایرانیان به اعراب و سپس از سوی اقوام ترک به فرس زبانان اطلاق شده است . برای مثال مردم ترک زبان شیروان ، فرس زبانان روستای مشهد طرقی را تات خطاب می کنند . همچنی مردم ساکن در رشد راز و گیفان در شمال استان خراسان شمالی را تات زبان می نامند که گویش آنها شباهت زیادی به گویش مردم روستای روئین دارد ..