قمصر و نیاسر
عجیب است که زیباترین گلها و خوشبوترین گلابهای کشور چهار فصل ما از دل کویری چنین خشک بیرون میآید. کاشان شهری در 240 کیلومتری تهران، در استان اصفهان، میان کوههای کرکس و در کویر مرکزی ایران قرار گرفته و آب و هوایی گرم و بیابانی و خشک دارد.
عجیب است که زیباترین گلها و خوشبوترین گلابهای کشور چهار فصل ما از دل کویری چنین خشک بیرون میآید. کاشان شهری در 240 کیلومتری تهران، در استان اصفهان، میان کوههای کرکس و در کویر مرکزی ایران قرار گرفته و آب و هوایی گرم و بیابانی و خشک دارد.
دو شهر قمصر و نیاسر از اواسط اردیبهشت بمدت دو تا سه هفته میزبان مهمانانی هستند که برای حضور در مراسم گلابگیری به این شهرها سفر میکنند. این دو شهر پر از باغهای گلمحمدی و جویبارهای زلالی هستند که لطف شهر را برای کسانی که پس از طی کویر به شهر رسیدهاند دوچندان میکند.
گلمحمدی که در کاشان و اطراف آن کشت میشود، از نوع Rosaceus هستند. در زمان گلابگیری در طول روز هوا گرم، اما هنگام غروب و شب هوا سرد میشود. بهتر است در گشتی که به این مناطق دارید کفشی سبک و راحت انتخاب کنید و از ریختن زباله خصوصا ظروف یکبار مصرف در محل خودداری کنید.
کاشت گلمحمدی در ایران قدمتی حدود 7 هزار ساله دارد و مراسم گلابگیری آیینی 1000 ساله است که در طول زمان تغییراتی بسیار جزیی داشته است. گلاب قمصر که از نظر مرغوبیت بهترین گلاب جهان بشمار میرود، از نظر مذهبی نیز دارای ارج و قرب است. علاوه بر آنکه برای معطر کردن فضاهای مذهبی بکار میرود، هر ساله در تاریخ 9 ذیالحجه خانه خدا توسط این گلاب ناب شسته میشود.
هرچند در دنیا قمصر را بعنوان مهد مرغوبترین گلاب میشناسند، اما گلاب ناب در روستاهای ون، سار، سده و وادقان که کمتر شناخته شده و توریستی هستند تهیه میشود. دراین روستاها که در مناطقی کوهستانیتر نسبت به قمصر و نیاسر قرار دارند، گلها دیرتر شکوفا میشوند و گلاب غلیظ تری در آنها تهیه میشود.
مرغوبترین گلاب در این منطقه مربوط به روستای وادقان و ون است که در 50 کیلومتری شمال کاشان، در مرز استانهای قم ، اصفهان و مرکزی قرار دارند. علاوه بر گلاب سایر عرقیجات و کتیرای مرغوبی نیز در این روستاها بدست میآید.
مراسم گلابگیری,قمصر,نیاسر
فرآیند گلابگیری به این شکل است که دیگهای بزرگ را پر از گلبرگهای گل محمدی و آب کرده روی تل هیزم میگذارند و گلاب را با تقطیر بدست میآورند. پیش از این برای مراسم گلابگیری دیگ مخصوص و گلهای محمدی را کنار رودخانهها میبردند و ضمن خواندن ادعیه مذهبی مراسم را انجام میدادند.
سالیانه حدود 2 میلیون نفر از مراسم گلابگیران کاشان، قمصر، نیاسرو برزک دیدن میکنند. قمصر، نیاسر و برزک که مهمترین قطبهای گلابگیری ایران هستند، ازنظر جغرافیایی نیز جالب توجه هستند و در فاصله کوتاهی از کوهستان و کویر واقع شدهاند و آب و هوای آنها نیز از کاشان لطیف تر و ملایمتر است.
قمصر در فاصله 30 کیلومتری از جنوب کاشان قرار دارد. بهترین زمان برای حضور در مراسم گلابگیری قمصر ساعات اولیه روز ، یعنی زمانی که هنوز آفتاب کاملا گرم نشده است، گل هایی که در ساعات پیش از طلوع چیده شده اند تازه ترند و طبیعتا گلاب بهتری از آنها به دست میآید.
در شهر که پر از باغ گل است، امکان دیدن مراسم گلابگیری برای گردشگران مهیاست، مردم قمصر، مردمی مهماندوست و خونگرم و با حوصله هستند و به گونهای فرایند تهیه گلاب را توضیح میدهند که گویی از تکرار این توضیحات خودشان لذت بیشتری میبرند تا مخاطب. غیر از دیدن مراسم گلابگیری و طبیعت زیبای قمصر بازدید از امامزاده پیر داوود که بنایی متعلق به دوره آل بویه است و گنبد مخروطی و فیروزهای رنگ جالبی دارد خالی از لطف نیست.
نیاسر : که به کهن باغشهر ایران معروف و در 30 کیلومتری غربی کاشان واقع است، در دید اول چیزی بیشتر از قمصر به گردشگر ارائه نمیدهد.کافی است کمی از شهر فاصله بگیرید و به ارتفاعات مجاور بروید تا با دیدن زیباییهای طبیعی به ویژه آبشار معروف نیاسر، متوجه شوید که سفری که تا اینجا داشتید بدون دیدن نیاسر بخش مهمی کم داشته است.
چهارطاقی نیاسر
این بنای چهارطاقی روی تپههای غرب نیاسر، که بطور قطع در شکل فعلی در زمان ساسانی ساخته شده، احتمالا بنایی اشکانی است که بعدها مرمت شده است. این بنا، ساختمانی چند منظوره است که هم کاربرد مذهبی داشته و بعنوان یک آتشکده مورد استفاده قرار میگرفته و هم بعنوان یک رصد خانه و حتی محلی برای اندازه گیری سایه خورشید برای تنظیم تقویم نیز بوده است.آتشکده که به احتمال زیاد به دستور اردشیر بابکان ساخته شده، بنایی ذوزنقه ای شکل با دیوارهایی به طول 12 متر و دارای قوس و گنبد ساسانی است.