شهرستان ازنا شهرستان ازنا در دشت وسیع جاپلق جا دارد. شهرستان ازنا از جنوب به اشترانکوه و سفیدکوه از غرب به دربند و چشمه قل قل و تیان و شهرستان درود، از شرق و شمال به امامزاده قاسم و مؤمن آباد در دشت فرزیان و شهرستان شازند و ازشرق به شهرستان الیگودرز محدود است. شهرستان ازنا در دشت وسیع جاپلق جا دارد. شهرستان ازنا از جنوب به اشترانکوه و سفیدکوه از غرب به دربند و چشمه قل قل و تیان و شهرستان درود، از شرق و شمال به امامزاده قاسم و مؤمن آباد در دشت فرزیان و شهرستان شازند و ازشرق به شهرستان الیگودرز محدود است. از تاریخ ازنا اطلاع دقیق و کاملی در دست نیست. می‌گویند ازنا در قدیم روستا و یا شهر کوچکی بوده‌است که در زمین‌لرزه وحشتناک سال 1282 در سیلاخور که طبق آمار مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران بزرگ‌ترین زلزله ثبت شده و به قدرت تقریبی ۸ ریشتر بوده به ویرانه‌ای تبدیل گردید. در هنگام گذر ناصر الدین شاه در مسافرت به عراق عجم ازنا دهی ارمنی نشین در دشت جاپلق بوده و مالک آن قوام الدوله . ناصر الدین شاه نام ده را ازناو ذکر کرده است.در موقع عبور ناصر الدین شاه از جاپلق این دشت پر از آبادی و کشتزار بوده. از آنجا که در دوره صفویه گروهی از اهالی گرجستان به این نواحی کوچانده شده‌اند. در ارتفاعات کوهستانی حوالی ازنا مانند سفید کوه کوچک دخمه‌ها و گودالهای بزرگی کشف گردیده که از آن برای آتش افروختن و علامت دادن در زمانهای باستان استفاده می‌شده‌است.در سالهای نه چنان دور لرستان توسط خوانین اداره میشده که از جمله خوانین معروف آن می‌توان به فولادوندها، کُریوندها در ازنا و علیجان خاکباز در مسعودآباد اشاره نمود. سابقاً روستای گرجی در نزدیک رودخانه ازنا قرار داشت که در گذشته در اثر سیل ویران گردید و مردم سخت کوش آن در بالا تر از محل روستای سابق دوباره روستای گرجی را بنا نهادند. گرجی دارای قلعه‌ای در شمال و نزدیک سفیدکوه می‌باشد که به قلعه گرجی مشهور است. روستای گرجی دارای امکانات پیشرفته‌ای چون تلفن، گاز، راه آهن و اینترنت می‌باشد. در اطراف ازنا تعدادی تپه تاریخی وجود دارد که تحقیق و کاوش در این تپه‌ها هنوز انجام نگرفته‌است. بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 مرکز آمار ایران، جمعیت شهر ازنا ۳۷٬۶۴۵ نفر بوده‌است.زبان مردم شهرستان ازنا فارسی با لهجهٔ بروجردی است که با گویش بروجردی مشابه‌است. البته بخشهایی از شهرستان به گویش لری بختیاری سخن می‌گویند. در جنوب شهرستان ازنا بخشی به نام پاچه لک وجود دارد که مردم آن به گویش بختیاری صحبت می‌کنند اما با لرهای بختیاری کمی فرق دارند. گرجی های ازنا مهاجرین گرجستان و از مهاجران گرجی بوده اند بوده‌اند که توسط شاه عباس به ایران کوچ کرده‌اند. اکنون و در اثر گذشت زمان، نژاد گرجی‌های ازنا با سایر اقوام این منطقه آمیخته شده‌است و دیگر به زبان گرجی صحبت نمی‌کنند .از نام ایلات و خانواده‌های گرجی می‌توان به دهقان‌ها که مشهورترین نام در گرجی می‌باشند اشاره نمود.امروزه در روستای گرجی هیچگونه گرجستانی زندگی نمی‌کند چون که آنها قبل از انقلاب ۵۷ این دیار را ترک کرده‌اند و بعد از این دهقان ها(ویسی) و توکلی‌ها و عبدالوندها وارد این روستا شدند و در این روستا سکنی گزیدند. در این روستا چشمهٔ نظر کرده‌ای است که مورد اعتقاد اهالی این منطقه می‌باشد که اکنون در این منطقه دهکدهٔ تفریحی را بنا نهاده‌اند در قسمت شمالی اشترانکوه روستاهای دبلوکان و کمندان با گویش بختیاری وجود دارنداین قسمت از ازنا دارای طبیعتی منحصر به فرد است بیشتر سکنه ان را طایفه قدیمی قیطاسوند تشکیل می‌دهند. همچنین در روستاهای شمالی ازنا گویش ترکی نیز رایج است که با زبان آذری کمی فرق دارد. شهر ازنا برپایه اصول شهرسازی بنا شده‌است. خیابان‌های منظم، ساختمان‌های دولتی و بناهایی که به سبک مدرن ساخته شده، ازنا را از شهرهای اطراف متمایز می‌کند. از محله‌های قدیمی ازنا می‌توان به چالسپار، ده ازنا، صاحب‌الزمان، خط لوله، سپاه، جهاد، ‏‏ نیروگاه، شرکت (شرکت نفت)، اصغرآباد و راه‌آهن اشاره کرد که محله‌های کوی امام حسین (فازهای ۵ گانه)، کوی بیمارستان وشیشه، شاهد و شهرک فریدونی مناطق جدیدی هستند. خیابان‌های ازنا به طرز منظم و بدون بن بست به یکدیگر وصل هستند و ساختمان‌ها بدون هرگونه بی نظمی در کنار یکدیگر با نماهای مختلف قرار گرفته‌اند. بیش از ۸۰ درصد از مساحت شهرستان ازنا را دشتهای حاصل خیز و کشاورزی تشکیل می‌دهد وضعیت جغرافیایی ازنا زیبا و جذاب است به طوری که بیشتر مناطق را دشت تشکیل می‌دهد اما این دشت‌ها که به نوبه خود جزء بهترین مناطق کشاورزی ایران نیز می‌باشد به طرز زیبایی به یکباره به کوههای سر به فلک کشیده از جمله اشترانکوه، سفیدکوه بزرگ و کوچک چال خاتون و مسترون (ماه‌سران) تبدیل می‌شود. این وجه جغرافیایی وضع اقتصادی کشاورزان را بهبود بخشیده به طوری که شهرستان ازنا حدود ۱۰ درصد لوبیای کشور را تولید می‌کند. طبق آمار سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، شهرستان ازنا مقام اول را در تولید گندم استان را دارا می‌باشد.وجود دو سیلوی بزرگ در شهر ازنا و در کنار ایستگاه راه آهن این شهر را به محل تجمع و انتقال گندم منطقه تبدیل کرده است. مناطق دیدنی و گردشگری :اشترانکوه-دشت آشور آباد-غار روستای تنبورلی-چاه طیان-کمندان-دره تخت-تونل برفی-دشت جاپلق-تفرجگاه دربند-شن اسکی-سد دره باغ-امامزاده قاسم-قلعه دز-دشت قره ملک-چشمه قلقل-امامزاده طازران-امامزاده سید صوفی-امام زاده شاه غیب-امامزاده پیرعباد (آقا پیر باد)-مومن آباد-آبشار ازنا-کوه‌نوردی-مرزیان (پارک)