آیین های سنتی عزاداری در گرگان قلب هیچ انسان آزاده ای نیست که از عشق حسین (ع) لبریز نباشد. مهر حسین بر دل ها مهر آزاد مردی می زند. عزاداری برای امام حسین (ع) در هر کوی و برزنی با فرهنگ و سنت آن منطقه عجین شده است. آیین های سنتی سوگواری در گرگان بیشتر در محله های قدیمی و واقع در بافت قدیم شهر همچون سبزه مشهد، نعلبندان، میدان عباسعلی و محلات فرعی با حضور گسترده مردم برگزار می شود. این محلات از روزهای اولیه ماه محرم میزبان خیل عظیم ارادتمندان ابا عبدالله الحسین (ع) و آیین های سنتی دسته روی، توق بندان، پامنبری یا چهل منبری و دسته چوبی است. * مراسم دسته روی: آیین حرکت دسته های سوگوار از دوران قاجار تاکنون در شب های پنجم، ششم و هفتم محرم در این شهر انجام می شود که بیشتر مربوط به دسته روی عزاداران در سه محله اصلی نعلبندان، سبزه مشهد و میدان عباسعلی است. این مراسم با حضور دسته های سوگوار محلات اصلی و فرعی با الگوی خاصی شامل چرخش در بین تکایای محلات و مسیرهای مخصوص آن انجام می شود. طبق این آیین سنتی دسته روی در شب پنجم محرم به محله نعلبندان و محلات فرعی پاسرو، میخچه گران و همچنین مسجد جامع اختصاص دارد و حرکت دسته از تکیه نعلبندان آغاز و پس از گذشتن از تکیه پاسرو، تکیه میخچه گران، تکیه سرپیر، تکیه سبزه مشهد، تکیه سرچشمه، تکیه دوشنبه ای، تکیه دربنو به تکیه میدان رسیده و در این تکیه مراسم پایان می یابد. شب ششم محرم نیز مراسم دسته روی به عزاداران محله سبزه مشهد و محلات فرعی سرپیر، سرچشمه و دباغان اختصاص داشته که به مراسم دسته روی چهار محله معروف است. این مراسم از تکیه سرچشمه آغاز و پس از تکیه های سبزه مشهد، دباغان، سرپیر، میخچه گران، پاسرو، نعلبندان و دربنو به تکیه محله میدان می رسد. اجرای مراسم دسته روی در شب هفتم محرم به تکیه میدان اختصاص دارد، شروع حرکت دسته های عزاداری از این تکیه آغاز و پس از طی تکیه های درب نو، دوشنبه ای، سرچشمه، سبزه مشهد، سرپیر، میخچه گران، پاسرو، نعلبندان و درب نو دوباره وارد تکیه میدان شده و اجرای مراسم در این محل پایان می یابد. * آیین توق بندان مراسم توق بندان در هر محله قدیمی در روز بعد از دسته روی آن انجام می شود و به عبارتی روز پنجم، توق بندان محله نعلبندان، میخچه گران، پاسرو و مسجد جامع؛ روز ششم توق بندان محله سبزه مشهد، سرچشمه، سرپیر و دباغان و روز هفتم توق بندان محله میدان، دربنو، دوشنبه ای صورت می گیرد. مراسم توق بندان در این سه محله آداب خاصی دارد، ابتدا توق ها (نوعی علم) در همان منزل و یا مکانی که در طول سال نگهداری می شده است توسط بانوان با گلاب شسته می شود و پارچه ها و روسری هایی که سال قبل نذر مردم بوده و بر توق بسته شده است، در داخل مجمع های مسی (سینی) گذشته می شود. در ادامه جمعی از مردم و سوگواران به خانه ها و محل نگهداری توق آمده و بانوحه خوانی اجزای توق را به مکانی مشخص برای سر هم کردن اجزای آن حمل می کنند. در این خصوص اجزای توق های تکیه های محله نعلبندان و محلات فرعی آن در مسجد جامع بسته می شود، توق های محله سبزه مشهد و محلات فرعی در مسجد امام حسن عسگری (ع) بسته می شود و سوگواران میدان عباسعلی توق ها را در تکیه محله شازده قاسم سر هم می کنند. در این روز به افرادی که به همراه دسته های حمل توق حرکت می کنند، پاتوقی می دهند و بیشتر پولی است که هنگام برگزاری این مراسم به کودکان و گاه بزرگسالان داده می شود. این توق ها تا پایان ماه صفر در تکیه محله باقی می ماند و در روز 28 ماه صفر طی مراسمی توق ها جمع آوری و در محلی نگهداری می شود. * پامنبری (یا چهل منبری): در شب دهم ماه محرم خانه های وقفی گرگان منبرهای چوبی خود را پس از یک سال در داخل حیاط و یا بیرون از خانه می گذارند و مردمی که نذر دارند بر روی این منبرها شمع روشن می کنند، این خانه ها اطعام دهی نیز دارند. طبق سنت های قدیمی کسانی که نذر دارند در این شب بدون صحبت با کسی از این خانه به آن خانه رفته و بر روی 40 منبر شمع روشن می کنند. * مراسم دسته چوبی: این مراسم از محله میخچه گران (از محلات فرعی نعلبندان) آغاز می شود و مردم با در دست گرفتن چوب هایی که بر سر بعضی از آنها مشعل هایی فروزان است، به حرکت در می آیند. افرادی که در جلوی دسته در حرکت هستند این مشعل ها را در دست دارند و بقیه افراد چوب های ساده ای در دست می گیرند. این مراسم به نشانه قیام مردم برای خونخواهی از دشمنان امام حسین (ع) بعد از شنیدن خبر شهادت آن حضرت است، سوگواران در این دسته های مشعل به دست با قدم های تند حرکت کرده و 'حیدر حیدر' سر می دهند و نوحه می خوانند و عزاداری می کنند.