آشنایی با شهرستان روانسر؛ کرمانشاه شهرستان روانسر سرزمینی که خداوند نعمت‌های فراوان خود را بصورت چشمه‌های جوشان، رودهای خروشان، زمین‌های حاصل خیز عطا نموده است. روانسر یکی از شهرستان‌های زیبای استان کرمانشاه می‌باشد، که دارای مردمانی غیور، اصیل و مهمان نواز می‌باشد. شهرستان روانسر یکی از شهرستانهای استان کرمانشاه است. مرکز آن شهر روانسر است. روانسر را باید شهر آب دانست؛ چرا که در این شهرستان چشمه‌ها و رودخانه‌های فراونی وجود دارد و چشمه‌های پر آب این شهرستان علاوه بر تامین آب شرب روانسر و مصارف کشاورزی دشت‌های حاصل خیز این شهرستان آب شرب شهر جوانرود از طریق چشمه‌های آب شهر روانسر تامین می‌شود. موقعیت جغرافیایی و ویژگی های این شهرستان شهرستان روانسر از شمال با استان کردستان؛ از غرب با شهرستان جوانرود؛ از شرق و جنوب با شهرستان کرمانشاه و از جنوب غربی هم با دالاهو همجواری دارد. و جمعیت آن بیش از ۴۷۰۰۰ نفر می‌باشد. شهرستان روانسر در حدود ۵۵ کیلومتری شمال غرب کرمانشاه و در دامنه کوه یله ور قرار دارد. از ارتفاعات مهم اطراف آن می‌توان به ماه زرد، انجیره، شور و طاقه چرمی اشاره کرد. آب و هوای آن نسبتاً سرد و مرطوب بوده و از میزان بارش سالانه چشمگیری برخوردار است. چشمه بزرگ سراب گنی خانی در روانسر سرچشمه اصلی رودخانه قره سو است. از دیگر رودخانه‌های اطراف آن یکی وشکه رو در شرق آن و دیگری گراب یا آوی خر در جنوب غربی آن است. به جز چشمه پرآب گنی خانی، دو چشمه سراب جاوری و سراب بروارین در نزدیکی روانسر واقع اند. از روستاهای اطراف روانسر می‌توان از بدر آباد، مسکین آباد، گله چرمی، سر دم، بنچله، خانیله و کانی کبود نام برد. از پوشش گیاهی منطقه روانسر می‌توان از درختان پسته کوهی، بادام کوهی، انجیرکوهی، زالزالک، گلابی امرود، توت، بلوط و زبان گنجشک نام برد. تقسیمات کشوری با توجه به تقسیمات کشوری این شهرستان دارای ۲ شهر به نام‌های روانسر و شاهو و ۵ دهستان به نام‌های: بدر آباد، قوری قلعه، زالواب، دولت آباد و حسن آباد بوده است. وجه تسمیه وجه تسمیه‌های متفاوتی وجود دارد که از جمله روان سر به معنای سرای روح و جان است و یا سراب پرآب روان است که با همه این اوصاف روانسر محل آسایش سرسبزی و زندگی و رودها و چشمه‌های خروشان است. زبان مردم زبان مردم محلی کردی کردی است و با گویش جافی تکلم می‌کنند. و اکثر مردم آن اهل سنت و پیرو مذهب امام محمد شافعی (رض) می‌باشند و در تعدادی از روستاهای همجوار با شهرستان کرمانشاه خانوارهایی از شیعه اثنی عشری و طایفه اهل حق سکونت دارند. پوشاک مردم پوشاک مردان شامل چوخه و رانک (پیراهن و شلوار محلی) است که روی آن شال می‌بندند و از کلاش یا گیوه هم برای پا پوش استفاده می‌کنند. زنان روانسری معمولاً پیراهن‌های بلند و گشاد و سخمه (جلیقه ) و کوا (قبا) در رنگها و طرحهای متنوع می‌پوشند که علاوه بر زیبایی از نظر پوشیدگی و موزون نمودن قامت شخص بسیار موثرند. غذای سنتی خوراک شهرستان روانسر هم در نوع خود لذیذ و کم نظیر است، آش پاغازه، آش شلم، آش دوغ، هلوژه ئاو، آش انار، ماشاو، تورشا، آش رشته، قیسی رون، پتله، خورش کنگر، خورش ریواس، خورش هلو، دلمه، خورش قسقوان ، پلو کشمش، بورانی کرفس و سیر و ماس از جمله غذاهای سنتی این شهر است. موسیقی موسیقی در میان مردم کرد جایگاه ویژه‌ای دارد، موسیقی رایج در روانسر مانند شهرستانهای پاوه و جوانرود شامل نواهای هوره، سیاه چمانه، سوز است و سازهای مورد استفاده عبارتند از سرنا، دهل، شمشال و دف که در مراسم مولودی خوانی به کار می‌رود. شغل مردم اقتصاد این شهرستان عمدتاً متکی به کشاورزی و دامداری است. مردمان این شهرستان بیشتر به کشاورزی، دامداری و باغبانی مشغول هستند و از لحاظ رتبه مساحت اراضی زراعی چهارمین شهرستان استان ولی از لحاظ کیفیت کشاورزی بهترین‌های استان می‌باشد. تنوع مزارع این شهرستان شامل گندم، جو، نخود، کلزا، یونجه و شبدر و در مزارع باغی شامل درختان مثمری مانند توت وگ ردو می‌باشد. شایان ذکر است این شهرستان چهار سال پیاپی رتبه اول کشوری تولید ذرت را به خود اختصاص داده است. همچنین با توجه به خدمات دولت جمهوری اسلامی ایران در این منطقه و پتانسیل‌های ترقی و توسعه در این شهرستان، هم اکنون شهرستان روانسر یکی از شهرستان‌های توسعه یافته استان کرمانشاه می‌باشد و شهرک صنعتی روانسر دارای ۷۰ کارخانه فعال می‌باشد و همچنین دارای ۱۷۵ واحد آموزشی شهری می‌باشد و در سال ۱۳۸۷ سه دانشگاه شامل دانشگاه پیام نور، مرکز جامع علمی و کاربردی و دانشگاه آزاد اسلامی مرکز روانسر در این شهرستان تاسیس شده است. شادی ها، رسومات و مراسم کهن در روانسر 1) زه ماوه ن: که همان عروسی است.که به همان شیوه و روش گذشته اما به صورت مدرن تر و مجلل تر برگزار می شود. 2) ناو نیان: مراسم نامگذاری نوزاد در روز هفتم تولد می باشد. 3) ئاگری شایی: به مناسبت اولین روز سال نو مراسم آتش بازی بسیار بزرگی بر پا می شود. 4) دانه کولانه: اش نذری است که به مناسبت در آمدن اولین دندان نوزاد پخته می شود. 5) سیزده وه ده ر: تفریح همگانی در سیزدهمین روز بهار برگزار می شود. مشاهیر از مشاهیر روانسر میرزا احمد داواشی (شاعر)، شیخ محمد سعید نقشبندی (روحانی)، سید محمد طاهر هاشمی (خوشنویس و نویسنده) هستند. یکی از منابع مهم درباره روانسر کتاب روانسر: باستان شناسی، زمین شناسی، جغرافیا و فرهنگ که به کوشش کمال طاهری و شورای شهر روانسر منتشر شده و متخصصین مختلف از جنبه‌های طبیعی، فرهنگی و غیره به روانسر پرداخته باشد. آثار باستانی روانسر غار قوری قلعه (اواخر دوره ساسانی و اوایل اسلامی) تپه های سه گانه موسایی (از اواخر دوره نو سنگی -حدود ۷ هزار سال پیش- تا دوره اسلامی) غار کولیان و غار سراب جاوری (از دوره پارینه سنگی میانی -حدود ۵۰ هزار سال پیش- تا اواخر دوره فرا پارینه سنگی- حدود ۱۲ هزار سال پیش) گوردخمه تاق فرهاد (متعلق به دوره هخامنشی) تپه کانی واین (متعلق به دوره اشکانی) گورستان اسلامی (دوره صفویان و قاجاریه)