روستای بیدرواز؛ روستای آب و چشمه ها روستای بیدرواز از توابع بخش نوسود شهرستان پاوه در استان کرمانشاه ایران است. این روستا به واسطه ی داشتن اقلیم مناسب، شرایط توپوگرافی خاص و منابع آب کافی، دارای پوشش گیاهی قابل توجهی بوده و علاوه بر لطافت هوا، جلوه ی زیبایی از طبیعت را در فصلهای چهارگانه به معرض تماشا می گذارد. روستای بیدرواز (بیرواس) یکی از روستاهای هورامی زبان واقع در هورامان لهون می باشد. زمستانهای پوشیده از برف و تابستانها با آب و هوایی ملایم این منطقه را به صورت منطقه ای ییلاقی مطرح نموده است. مهمترین عناصری که در شکل بخشیدن به چشم انداز طبیعی تأثیر دارند عبارتند از: اقلیم، آب، رطوبت، توپوگرافی، پوشش گیاهی و …، که این منطقه بهره ی کافی از این عناصربرده است. آبهای روستا از جمله چشمه ی اصلی روستا، کوههای مرتفع، حیات وحش، تنوع گیاهان، باغهای انگور، گردو و … آن همه و همه عواملی هستند که دست در دست همدیگر داده و بر جذابیت طبیعی و اقلیمی روستای بیدرواز افزوده است. موقعیت روستای بیدرواز مانند اکثر روستاهای اورامان در منطقه ی کوهستانی قرار گرفته است. منطقه ای که می توان آن را توده ای از کوهها و قلل سربه فلک کشیده دانست که با شیبهای تند و ناهموار و طبیعت جذاب بر فراز دشت شهرزور (شاره زور)ایستاده است. در اطراف این روستا کوههایی وجود دارد که از جمله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود : در غرب روستا کوه شرام واقع گردیده و دنباله ی آن به جنوب روستا کشیده می شود که به آن« شرام وارین» می گویند.کوه «هه سون » که بلندترین کوه منطقه است در شمال روستا قرار گرفته و به دلیل جنس این کوه عملاً هیچگونه فعالیت باغداری و حتی دامداری را نمی توان در آن انجام داد. پیشینه روستا روستای بیدرواز به گواه سنگ نگاره های موجود در این روستا دارای قدمت تاریخی بسیاری است. این روستا همان طور که از اسمش پیداست و بنابه نقل قولهای ریش سفیدان و قدما (بیدرواز یعنی جای که دروازه و در نداشته باشد یعنی بدونه محافظ باشد) ریش سفیدان روستا اینچنین از آبا و اجداد خود شنیده و به ما نسل امروز رسانده اند که روستای بیدرواز پادشاهی به نام یزگرد در آن حاکم بوده و روستای کیمنه که در همسا یگی بیدرواز است پاشاهی به نام یزجرد حاکم وقت بوده است که این دو. پادشاه برسراملاک و تصرفات روستاهای خود به جنگ می پردازند و یزگرد پادشاه بیدرواز دروازه روستا را خالی و بدون نگهبان رها می کند و از این رو یزگرد پادشاه کیمنه می گوید چون حاکم بیدرواز قلعه و دروازه را رها کردند از این رو اسمش را می گذارد بیدرواز یعنی خالی از نگهبان و محافظ و نام بیدرواز را برای روستا انتخاب می کند. (فولکلور) در اطراف روستای بیدرواز قبور افرادی صالح بطور پراکنده وجود دارند که این افراد برای حفظ دین خود به منطقه بیدرواز که منطقه امنی بوده است آمده اند. آب و هوا روستای بیدرواز در ناحیه ی معتدل کوهستانی واقع گردیده و این امر باعث شده است که دارای زمستانهای نسبتاً سرد و پربرف باشند. این روستا دارای آب و هوای معتدل و باغهای سرسبز و چشمه های جاری در چهار فصل می باشد. بیشتر بارشهای جوی منطقه ناشی از ورود توده هوای مرطوب مدیترانه ای بوده و ورود جریان هوای اقیانوس اطلس شمالی نیز با بارش باران در منطقه همراه می باشد. موقعیت طبیعی منطقه تاثیرات مشخصی بر بارندگی آن دارد. چشمه های آب چشمه های روستای بیدرواز نقش مهمی در تامین آب شرب اهالی روستا دارند و بسیاری از آنها جهت آبیاری باغهای اطراف روستا مورد استفاده قرار می گیرند. چشمه ی بزرگ و اصلی روستا با نام محلی " چه مه " آب شرب روستا را تامین می کند و همچنین قسمت زیادی از باغهای روستا از طریق آب این چشمه آبیاری می شوند. در حال حاضر آب شرب روستا از این چشمه به منبع آب انتقال داده شده و روستا دارای آب لوله کشی می باشد و قسمتی از آن را هم به وسیله ی جوی های سیمانی به باغهای اطراف روستا انتقال یافته است .چشمه دیگری که از قدیم الایام اهالی روستا از آب آن برای شرب اهالی استفاده می کردند می توان «هانه باکی»، را نام برد که به وسیله ی آن قسمتی از باغهای روستا که در شمال غرب روستا قرار دارند آبیاری می شوند. از دیگر چشمه هایی که از آب آن برای شرب و کارهای خانگی استفاده می گردید می توان به چشمه «ته ک لان» اشاره کرد که در قسمت پایینی روستا قرار دارد. آبهای دیگری در نواحی پیرامون روستا و بعضاً در ارتفاعات بالاتر در دل کوهها قرار دارند و از آنها برای آبیاری باغهایی پایین دست استفاده می شود. پوشش طبیعی و گیاهی این روستا دارای پوشش گیاهی متنوعی می باشد، بطوریکه در ارتفاعات بالا و سردسیر می توان گونه ی متنوعی از انواع گیاهان را یافت. اما جنگلها و رستنی های منطقه که در گذشته بسیار انبوه بوده اند در طول زمان به علت قطع درختان و چرای دامها و در برخی مواقع آتش سوزیها کم کم از میان رفته یا بسیار کم شده اند. در کل می توان پوشش گیاهی روستای بیدرواز را به بخشهای زیر تقسیم کرد: 1-درختان: در کوهپایه ها و دامنه ی کوههای منطقه درخت بلوط که در زبان محلی به آن « نه ره » می گویند اصلی ترین درخت محسوب می شود و دارای بیشترین پراکندگی است. سایر درختان عبارت اند از: گلابی وحشی، پسته وحشی (بنه که در اصطلاح محلی به آن « وه نی » می گویند)، « که که وی»، بوته های گون و ... . در مناطق مطلوب برای باغداری انواع درختان مثمر ازجمله گردو، انار، انجیر، توت سفید، گلابی و انواع مختلف انگور یافت می شود. 2- گیاهان: این گیاهان به گونه¬های علفی، خوراکی، معطر ، طبی و... قابل تقسیم است. از گیاهان علوفه ای می توان به «لو»، « سیاو لو» ، « که ما»، « دره ی توسیه» ،« تالین دوس» و... ، از گیاهان خوراکی می توان به کنگر، انواع قارچهای خوراکی یا« هه لچی»، ریحان ، شوید، تره، پیاز و ... اشاره نمود. از گیاهان خودرو که مصرف خوراکی دارند می توان به « سوره بنه»، « قازیاخه، « خوژی، « شنگ» و ... اشاره داشت. از گیاهان طبی می توان به موارد زیر اشاره کرد: گل ختمی که به آن« هه ر مه لی» می گویند، «په لپینه»، بابونه، گل بنفشه، شیرین بیان، گل گاوزبان و ... . گیاهان معطر و خوش بویی ک در روستای بیدرواز به فراوانی می رویند عبارت اند از: «به رزه لنگ»، «سورهه راله»، «چنور»، «بوژانه» و «وه ر که مه ر». از این گیاهان بیشتر برای خوش بو کردن صندوقچه ی لباس، خانه و... استفاده می کردند. حیات وحش روستای بیدرواز به خاطر قرار گرفتن در منطقه ی کوهستانی و آب و هوای معتدل دارای تنوع جانوری می باشد. باید اشاره کرد که از قدیم الایام از نظر تعداد، این جانوران بیشتر بوده اند اما به علت دسترسی انسان به آنها در طول زمان این حیات وحش وضعیت مناسبی ندارد. در طبیعت این روستا حیواناتی نظیر خرس، گراز، خرگوش، بز کوهی، روباه، گرگ و ... را می توان مشاهده کرد. از پرندگان طبیعت روستای بیدرواز نیز می توان به کبک، دارکوب، گنجشک، شاهین، جغد، زاغ سیاه و... اشاره کرد.