آشنایی با موقعیت جغرافیایی و تاریخی پاوه شهرستان پاوه با طبیعتی سرسبز و بکر در ۱۱۲ کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه قرار گرفته و همواره پذیرای مسافران بسیاری بوده است. این شهرستان به علت داشتن آب و هوای معتدل کوهستانی و نزولات جوی مناسب و موقعیت خاص جغرافیایی یکی از شهرهای زیبا و مناطق ییلاقی استان کرمانشاه به شمار می‌رود. موقعیت و حدود جغرافیایی پاوه یکی از شهرستان‌های استان کرمانشاه است که از شمال به شهرستان سنندج، از جنوب شرق و جنوب به شهرستان جوانرود و از غرب به خاک عراق محدود می‌گردد. قابل ذکر است مرز این شهرستان با عراق، حدود 300 کیلومتر است. مرکز این شهرستان شهر پاوه است. منطقه‌ای که پاوه در آن واقع است بسیار خوش آب و هوا است و در کنار کوهستان شاهو قرار گرفته ‌است. کوه ها بیشتر منطقه پاوه و اورامانات، کوهستانی می‌باشد و در فواصل کوه ها، جلگه‌های کوچکی بوجود آمده است. مهمترین این کوه‌ها که از نواحی مرتفع سلسله جبال زاگرس محسوب می‌شوند عبارتند از: اوته،کرن، گاون، گزن، گل و گلان، ماکوآن، یوراش، قلعه نانویژه، شاهو (بلند‌ترین قله شهرستان و یکی از بلندترین کوه زاگرس است) و آتشکده یا آتشگاه غارها و دژها غارهای متعدد در کوه‌های شاهو وجود دارد که معروفترین آنها غار زیبای کاوات، در دره قوری قلعه، به عمق 140و3 متر (بزرگترین غار آبی جهان) می‌باشد. دره ها الف) دره‌های هولی، نشاء و چاوک در اطراف شهر پاوه ب) دره‌های گاول و هانککو در 7 کیلومتری شمال پاوه ج) دره گلال در 3 کیلومتری غرب پاوه رودها نواحی شمال استان کرمانشاه بویژه شهرستان پاوه، از کوه‌های مرتفعی پوشیده شده که تحت تأثیر بادهای مرطوب غربی باران‌های نسبتاٌ زیادی دارد و در نتیجه رودخانه‌های متعددی در این نواحی جاریست که بهترین شرایط را برای کشاورزی، باغداری و دامداری پدید آورده اند. مهمترین رودخانه‌های جاری در این شهرستان که از ارتفاعات شمال شرق پاوه و نیز ارتفاعات شرق سنندج سرچشمه گرفته اند، عبارتند از: الف) آب لیه که از کوه زیلان سرچشمه گرفته و به رودخانه سیروان می‌ریزد. ب) مره خیل و رود پاوه یا گلال دره یا آب شمشیر که از کوهستان شاهو سرچشمه گرفته ئ به رودخانه پر آب منطقه یعنی سیروان می‌ریزد. ج) رودخانه سیروان که از بهم پیوستن «گاوه رود» و «قشلاق رود» در ناحیه سنندج تشکیل شده، پس از جاری شدن به سمت غرب و آبیاری نمودن قسمت زیادی از شهرستان پاوه، در حدود 30 کیلومتر، خط مرزی ایران و عراق را تشکیل داده و در خاک عراق به نهریار و رودخانه دیالد می‌پیوندد. همچنین چشمه‌های متعددی در اکثر نواحی این شهرستان جهت آب آشامیدنی و کشاورزی موجود است. وجه تسمیه و پیشینه تاریخی در این که چرا نام این شهر را پاوه نهاده اند روایات متفاوتی وجود دارد: 1 ) بنا به معانی و نقل قول و ادله تاریخی پاوه و اورامان در لغت به معانی پاک، شستن و پاکیزه کردن است (پاکی در قبول دین و گفتار ، پندار و کردار نیک). 2 ) به گفته هایی از نام اسپهبد پاوه سردار یزدگرد سوم گرفته شده است که پاو پسر شاهپور برادر زاده انوشیروان ساسانی بوده مه یزدگرد سوم اورا به منظور تحدید آیین زردشتی به این منطقه روانه کرده است. 3 ) معانی هورامی پاوه یعنی (ایستاده بر پاهای خود) و راستی که پاوه از نوع شعر سازیش گرفته تا توان مردمانش شهری است ایستاده بر پاهای خود. تقسیمات کشوری شهرستان پاوه از سه بخش به ترتیب زیر تشکیل شده است: الف) مرکزی ، شامل دهستان‌های هولی، شمشیر و منصور آقایی ب) باینگان ، شامل دهستان‌های ماکوان و کلاشی ج) نوسود ، شامل دهستان‌های سیروان و شرام. جمعیت شهرستان پاوه بر اساس سر شماری سال 1370، برابر با 57 هزار نفر بوده است که اکثرا از طوایف مختلف ایل جاف مانند حسن خانی، مصطفی سلطانی و فتحعلی بیگ تشکیل شده اند. در حال حاضر تیره‌های از ایل بزرگ جاف به صورت تمام کوچرو در تمام نقاط مختلف شهرستان پاوه زندگی می‌کنند. جمعیت این شهرستان در سرشماری سال 1375 نیز 918و61 نفر اعلام شد. زبان و دین اهالی این شهرستان با گویش کردی صحبت کرده و دین آنها اسلام، با مذهب سنی شافعی و شیعه دوازده امامی می‌باشد. اقتصاد شهرستان پاوه بعلت دارا بودن موقعیت ویژه جغرافیایی، آب و هوای مناسب و خاک مستعد، از نواحی ممتاز استان کرمانشاه به شمار می‌رود و اساس اقتصاد آن بر کشاورزی، دامداری و صنایع آن بر صنایع مربوط به کشاورزی، دامداری و صنایع استوار است. از نظر کشاورزی و بویژه باغداری این شهرستان وضع بسیار خوب و پر رونقی داشته و نوع کشت در آن اکثرا ًدیمی و بقیه آبی است. به غیر از شهر پاوه سایر بخش‌ها و مناطق آن بسیار مستضعف می‌باشند، به خصوص ثلالث باباخانی و روانسر که بخش هایی کشاورزی محسوب می‌شوند. در 3 بخش دیگر پاوه، نوسود و باینگان که مناطقی کوهستانی و صعب العبور می‌باشد کاری جز دامداری نمی‌توان انجام داد. فراورده‌های کشاورزی فرآورده‌های کشاورزی در شهرستان پاوه عبارتند از: گندم، جو، ذرت، بنشن و تره بار که اکثراً تکافوی نیازمندی‌های محلی را می‌نماید و فرآورده‌های باغی متنوع که عبارتند از: گردو، بادام، انار، توت، سیب، گوجه سبز، گلابی، انجیر و انگور که بعضی به صورت تازه و بعضی به صورت خشکبار صادر می‌گردند. ضمناً در این راستا، کار سقز چینی فعالیت تعداد زیادی از اهالی را به خود معطوف داشته است. دامداری دامداری مهمترین ریشه فعالیت اقتصادی پاوه و توابع آن را تشکیل می‌دهد، از دیر باز نیز بعلت موقعیت خاص و مراتع ییلاقی مرغوب، رونق فراوان داشته و با هزینه کم، بازدهی مطلوبی را برای اهالی، مخصوصاً ایلات عشایر منطقه فراهم آورده است. مراسم سنتی اجتماعی- مراسم مذهبی مراسم مذهبی مانند مراسم عرفانی و ذکر که در تکیه و خانقاه برگزار می‌شوند. مراسم سنت‌های اجتماعی مانند تولد نوزاد، عروسی و … بخصوص در روستاهای اطراف پاوه این مراسم به خوبی حفظ شده‌اند. غذای محلی از لحاظ تغذیه باید از غذاهایی نام برد که مخصوص پاوه و هورامان اند؛ «دوینه»، «کلانه»، «شه له مین»، «خورشت هلو»، «خورشت خلال بادام» و …. شیرینی‌های محلی مثل «نیمه فیس»، «نوخورجانه» (کلوچه)، «گیته مژگه»، «شیلکینه»، «شکر له‌می»، «پشیه» و... . از جمله گل‌های وحشی منطقه می‌توان به: «سوره هراله»، «چنور»، «بوژانه»، «ورکه‌مر»، «شب بو»، «گل سوسن»، «برزه‌لنگ» اشاره کرد. گیاهان وحشی که برای طب و یا به صورت خوراک از آنان استفاده می‌شود عبارتند از: «ریواس»، «سوره بنه»، «کنی‌وال»، «گزنه»، «گل گاو زبان»، «به‌ره‌زا»، «پیچک»، و …. درخت‌ها و درختچه‌های خودرو جنگل‌های پاوه: گلابی، بلوط، ون، تمشک و ... .