آشنایی با روستای دیدنی هجیج درکرمانشاه (قسمت اول)
چرا روستای هجیج؟
روستای هجیج یکی از روستاهای منحصر به فرد ایران می باشد که با اصول معماری پلکانی و تنها با استفاده از سنگ شاخته شده است. این روستا به عنوان پاک ترین روستای منطقه ی اورامان شهرت دارد. طبیعت بکر و جریان آب رود سیروان در کنار روستا تصاویر شاهکاری را پیش روی شما قرار می دهند.
کوهستان های شهرستان پاوه در کرمانشاه روستایی را در آغوش کشیده اند که سنگ فرش هایش لذت گشت و گذار در آن را چندین برابر می کنند. خانه هایی که از میان دره آغاز شده و یکی یکی بر روی یکدیگر شکل گرفته اند تا صفا و صمیمیتی کم نظیر را به تصویر بکشند.
در این مطلب قصد داریم شما را با زیبایی های این روستا که هجیج نام دارد، آشنا کنیم.
روستای هجیج | جریان زندگی در کنار آب
بعد از گذر از یک جاده ی خاکی و کوهستانی و همسفر شدن با جریان آب رودخانه ی سیروان در حالی که هنوز چشممان از تماشای زیبایی ها سیر نشده است به روستایی می رسیم که هَجیج نام دارد. این روستا با مردمانی مهمان نواز و فضایی سرشار از آرامش عنوان پاکیزه ترین روستای منطقه ی اورامان را نیز به خود اختصاص داده است. کوهستان از شمال و غرب و جنوب و روستای سیروان در شرق مرز های این روستا را مشخص می کنند.
بافت روستا در حدود ۵۳٫۱۴ هکتار و قدمت آن ۱۲۰۰ سال است و دلیل شکل گیری آن وجود آب فراوان در دو چشمه در ارتفاعات شمالی و غربی روستا می باشد. زیبایی های هجیج فراوانند و عواملی چون جایگاه مذهبی خاص، طبیعت زیبا، ساختار بافت شناسی و معماری، اهمیت این روستا را دو چندان می کنند.
معماری روستا
بافت روستای هجیج مجموعه ای است شامل: خیابانهای نیمدایره ی سنگ فرش شده و خانه هایی که بدون استفاده از آجر رو به سوی دره و رودخانه ی سیروان با پنجره هایی به رنگ آبی آسمانی که رو به قبله باز می شوند، ساخته شده اند. این رنگ آبی، آسمان پاک روستا و زلالی آب سیروان را به تصویر می کشد.
نوع خاص معماری روستا از شکل گیری روستا در دره ی هجیج و معیشت ساکنانش ناشی می شود و بافت مسکونی متمرکزی دارد. در این شرایط به علت کمبود زمین از معماری پلکانی راه حل مناسبی به نظر می رسد. خانه ها از پایین دره تا بالا با سنگ و چوب و به صورت پلکانی شکل گرفته اند و معابر اصلی متناسب با شیب دوسوی دره ایجاد شده اند.
خانه ها در ۲ طبقه و بدون حیاط ساخته شده و پشت بام خانه ها نقش معبری برای گذر عابران و حیاط خانه ی بالایی را بر عهده گرفته اند. در هم تنیدگی خانه ها، صمیمیت خاصی را میان ساکنان به وجود می آورد و بر همبستگی آنها می افزاید. شیب و خط القعر دره به عنوان آبراه، مهم ترین عامل طبیعی تاثیرگذار در شکل و فرم بافت روستا محسوب می گردد.
بنای خانه ها به سوی جنوب است و به این وسیله ساکنان می توانند بیشترین بهره را از نور خورشید ببرند. سرمای سخت زمستان دلیل موجهی است تا دیوار خانه های روستا ضخیم و با در و پنجرهه ایی کوچک ایجاد شوند.
در گذشته سنگ های ناهموار را همچون آجر می تراشیدند و با استفاده از ملات ساده ی گِلِ محلی آن ها را روی هم می گذاشتند. معماران با هوشمندی در فواصل مختلف بین تخته سنگ های دیوارها، الوارهای چوبی خاصی را قرار می دادند تا از لغزش بر اثر زلزله یا جذب رطوبت هوا جلوگیری کنند. سقف های مسطح خانه ها با تیرهای چوبی پوشیده شده است و فضای خالی میان الوارها را برای جلوگیری از نفوذ هوای بیرون با کاهگل پر کرده اند. در این میان خانه هایی در روستا سربرآورده اند که در ساخت آنها مصالح مقاوم آجر، سیمان، گچ و آهن به کار رفته است.
دیدنی های روستا
در هجیج دیدنی های زیادی وجود دارد که تجربیات تازه ای برای شما به ارمغان می آورند. این دیدنی ها عبارتند از:
۱- بقعه ی امامزاده سید عبیدا…
بقعه ی امامزاده سید عبیدا… که یکی از فرزندان امام موسی کاظم است در این روستا قرار دارد. این امامزاده از احترام خاصی در میان مردمان ناحیه برخوردار است و به نام کوسه هجیج از آن یاد می شود. روایت جالبی در مورد این امامزاده بر سر زبانهاست که باز گو کردنش خالی از لطف نیست. می گویند در پانصد سال پیش با خسیس شدن آسمان هجیج، سایه ی خشکسالی بر این روستا افتاد. مردمان روستا به سراغ مردی منتسب به امام موسی کاظم (ع) رفتند و از وی خواستند برای نزول باران دعا کند. با دعای وی چشمه ای پر آب از شکافی در زمین جاری شد. از آن پس وی احترام ویژه ای نزد مردم داشت تا اینکه حتی پس از مرگش بقعه ای برای او ساختند.
۲- مسجد جامع هجیج
مسجد مرکزی یا مسجد جامع روستای هجیج یکی از بناهای چشمگیر در به کارگیری معماری کهن ایرانی می باشد که با ستونهای چوبی و تزئینات زیبای کنده کاری و در و پنجرههای زیبا مزین شده است. سازندگان این بنا نجارانی هستند که خود را از نسل هنرمندی که همراه کوسه هجیج به این مکان آمده است می دانند. این هنرمندان خود را از یاران آن بزرگوار می دانند و همچنان به ساخت وسایلی برای روستاییان مشغول هستند.
3- چله خانه و خانقاه
چلهخانه و عبادتگاه کوسه هجیج بنایی دیرین در روستا است که با ستونهای چوبی و نمدهای زیبایش نگاه ها را به سوی خود جلب می کند. این بنا که محلی برای اعتکاف و چله نشینی به حساب می آید از سنگ ساخته شده و داخل آن با گِل اندود شده است.
خانقاه دراویش قادریه ( یکی از طریقت های درویشان ) نیز در هجیج قرار دارد .دراویش قادریه در این مکان به برگزاری مراسم ذکر و سماع می پردازند که یکی از مهم ترین مراسمی است که در روستا برگزار می شود. دراویش در روزهایی خاص در مراسمی که با دف و هوره برگزار می کنند به ذکر و سماع می پردازند. آنها با حالت گریه و استغاثه به خلسه فرو می روند و در همین حال از مرید و مرشد خود یاری می طلبند. نواها و رقصهای عرفانی بخشی از این مراسم خاص را تشکیل می دهند.
۴- حوض پیر
در روستا حوضی قدیمی وجود دارد که دیوارهایی با سنگ های ریز و درشت و تخته سنگی مسطح در سقف، آن را در بر گرفته اند. برای دیدن این حوض بایدبه جایی پایین تر از سطح روستا و در میان زمین رفت. قبل از اینکه در سال ۱۳۵۴، لوله کشی برای روستا انجام شود. از آب این حوض استفاده می کردند. آب به وسیله ی جوی های سیمانی در دو شاخه به پایین دست روستا می رفت. یکی از جوی ها به حوض مردانه می ریخت و برای وضو به کار می رفت. یکی دیگر از شاخه ها ی آب به حوض زنانه می رفت و برای شستشو و تامین آب خوراکی از آن استفاده می شد.