نگاهی به سیمای اقلیمی استان کرمانشاه
استان کرمانشاه ناحیهای کوهستانی است که ما بین فلات ایران و جلگه بینالنهرین قرار گرفته و سراسر آن را قلل و ارتفاعات سلسله جبال زاگرس پوشانیده است. این استان در معرض جبهههای مرطوب مدیترانهای قرار دارد که در برخورد با ارتفاعات زاگرس، موجبات ریزش برف و باران را فراهم میسازد.
در استان کرمانشاه بی تردید مهم ترین عامل مؤثر بر شکل گیری اقلیم استان، عامل ارتفاع است و در کنار آن دیگر فاکتورهای اصلی شکل دهنده اقلیم نظیر عرض جغرافیایی، دوری و نزدیکی به منابع رطوبتی و توده های هوا و سیستم های هواشناسی بر اقلیم استان تاثیر می گذارند.
گذشته از عوامل چهارگانه اصلی تاثیرگذار بر اقلیم استان، عوامل فرعی دیگری نظیر فعالیت های کشاورزی، پوشش گیاهی و غیره نیز در مقیاسی محدودتر ممکن است بر اقلیم استان مؤثر واقع شوند.
نقش ارتفاعات در اقلیم استان
استان کرمانشاه منطقه ای است کوهستانی که بخش اعظم آن را ارتفاعات و قلل زاگرس در بر گرفته و فقط در بخش هایی از دامنه های کم شیب و یا دره های عریض این ارتفاعات، زمین های کم ارتفاع و جلگه های آبرفتی گسترده است. تعدد کوهستان های استان و ارتفاع قابل ملاحظه آنها و جهت امتداد و گسترش این ارتفاعات همگی موجب ریزش های جوی قابل ملاحظه در سطح استان می گردد. این ریزش های جوی در ارتفاعات استان غالباً به صورت برف و در بخش های کم ارتفاع استان غالباً به صورت باران است.
تأثیر منابع رطوبتی بر اقلیم استان
ریزش های جوی نسبتاً وسیع حاصل از فعالیت توده های هوا و سیستم های هواشناسی باران زا بر ارتفاعات زاگرس در استان کرمانشاه سبب گردیده است که ذخایر آب های زیر زمینی غنی و رودخانه های متعددی در این استان به وجود آید. آب های زیر زمینی استان در اشکال چاه، چشمه، سرآب و غیره با برخورداری از منابع و ذخایر غنی، یکی دیگر از منابع آب های استان را تشکیل می دهند.
مجموع منابع آب های استان به عنوان منابع رطوبتی، در محدوده های مختلف جغرافیایی بر اقلیم استان تأثیر می گذارد.
تأثیر توده های هوا و سیستم های هواشناسی بر اقلیم استان
منطقه کرمانشاه و به ویژه شمال این استان به طور کلی دارای تابستان های خنک و زمستان های سرد و پر برف است و سیستم های شمال غربی، غربی، شمالی و جنوب غربی آن را تحت تأثیر قرار می دهد.
نیمه شمالی استان کرمانشاه با استقرار ارتفاعات قابل ملاحظه در آن و تأثیر پذیری از ارتفاعات زاگرس، دارای زمستان های سرد است و این بخش از استان کرمانشاه با استان کردستان دارای شباهت های اقلیمی می باشد.
نیمه جنوبی این استان دارای اقلیم متفاوت نسبت به شمال استان است و در این بخش از استان به سبب استقرار آب و هوای گرمتر نسبت به مناطق شمالی استان، بیشتر ریزش های جوی به شکل باران بوده و ریزش برف کمتر از مناطق شمالی استان است.
تقسیمات اقلیمی استان
تنوع و گستردگی ارتفاعی در استان کرمانشاه موجب تنوع در تیپ های اقلیمی استان شده است. در این استان چهار اقلیم متفاوت قابل تشخیص است :
اول اقلیم «زمستان ملایم و تابستان گرم و خشک» که شهرستانهای قصر شیرین، سرپل ذهاب و دهستان ازگله در جنوب غربی شهرستان جوانرود را شامل میشود.
دوم اقلیم «زمستان و تابستان خنک» که شهرستانهای پاوه و جوانرود (به جز دهستان ازگله) و بخش کرند از توابع شهرستان اسلامآباد غرب را در بر میگیرد.
سوم اقلیم «نیمه خشک و استپی خنک» که شهرستانهای سنقر و دهستان پشت دربند از توابع شهرستان کرمانشاه را در بر میگیرد.
چهارم اقلیم «نیمه خشک و استپی گرم» که شهرستانهای کنگاور، صحنه و هرسین را شامل میشود. به طور کلی استان کرمانشاه از نظر آب و هوایی به دو منطقه گرمسیر (غرب) و سردسیر در سایر نواحی تقسیم میشود.
جریان وزش بادها
بادهای مهم استان کرمانشاه عبارتند از: «بادهای غربی» که رطوبت نسبی اقیانوس اطلس و مدیترانه را منتقل میکند و موجب بارندگی میگردند و جریان آن معمولاً در زمستان و بهار بیشتر است. «بادهای شمال» که در فصل تابستان میوزند و در اعتدال آب و هوای بخشی از استان و کاهش گرمای آن مؤثراند و «بادهای سام یا سموم» که تنها در منطقه نوار مرزی میوزد و هوای آن را در تابستانها بسیار گرم و غیرقابل تحمل میسازد و زیانهای بسیاری به بار میآورد.
میانگین سالانه سرعت باد غالب در کرمانشاه 4 متر بر ثانیه است. شدیدترین باد وزیده شده در طول دوره 40 ساله آماری این شهر با سرعت 30 متر بر ثانیه بوده است.
پوشش ابری و ساعات آفتابی
در استان کرمانشاه پوشش ابری آسمان در فصول سرد سال بیشتر از سایر فصول است.