پیشینه تاریخی استان کرمانشاه را بشناسیم
تاریخدانان قدمت تاریخی کرمانشاه را بین ۸ تا ۱۲ هزار سال برآورد کردهاند و برخلاف سایر نقاط ایران که به صورت مقطعی مورد سکونت قرار میگرفتهاند، این مکان همواره مورد سکونت انسان در دورههای مختلف قرار گرفتهاست. این شهر به لحاظ تاریخی از دوران باستان به عنوان دروازهٔ ورودی آسیا به جلگه معروف میانرودان بودهاست.
وجه تسمیه
کرمانشاه در دورههای مختلف دارای نامهای مختلفی بوده که معمولاً با تغییر از حکومتی به حکومتی دیگر صورت میگرفته است، در قدیمیترین شکل خود اولین بار در دوران باستان و در زمان فرمانروایی کاسیها کرمانشاه را با نام الیپی میخوانند و در دوران هخامنشیان از کرمانشاه با نامهای کامبادن، کارمیسین، کارمیشین، کرمینشان و غیره یاد میشود.
پس از اسلام، اعراب نام کرمانشاه را به قرمسین تغییر دادند و در دورههای بعدی کرمانشاه با نام کرمانشاهان و کرمانشاه خوانده میشد. نام کرمانشاه پس از پیروزی انقلاب ۵۷ به قهرمانشهر و چندی بعد به باختران تغییر پیدا کرد؛ ولی از آنجایی که این امر با اعتراضات گسترده مردم همراه شد، در نتیجه چندی بعد با تلاشهای اسماعیل ططری و با تصویب قانونی نام شهر به نام قدیمی خود تغییر یافت.
نام کرمانشاه در افسانهها
در افسانهها بنای شهر کرمانشاه را بدست طهمورث دیوبند پادشاه افسانهای پیشدادیان بیان کردهاند.
باورها در مورد نام کرمانشاه
در مورد نامگذاری کرمانشاه باورهای متفاوتی است، عدهای نام کرمانشاه را به بهرام چهارم منسوب میدانند که در سده سوم تا چهارم میلادی پادشاه شهر کرمان بوده و پس از تأسیس کرمانشاه این شهر را با نام او میخوانند.
نام این شهر در زبان مردم محلی کرماشان تلفظ میشود. محمد مکری، پژوهشگر و زبانشناس، نام کرمانشاه را تلفظی اشتباه اما مصطلح از کلمه کرماشان میداند که از کرمانچ یا کرمانج به معنای رعیت گرفته شده و به باور وی شهر رعایا معنا میدهد. عبدالرحمان شرفکندی (هژار) نیز در فرهنگ واژگان کردی-فارسی خود با عنوان هنبانه بورینه، معنای واژه کرمانج را روستایی کرد، و کرمانشاه را مخفف (کرمانج شار یا کرمانجان) دانسته است.
پیشینه تاریخی استان کرمانشاه
در کاوش هایی که از ناحیه کرمانشاه به خصوص تپه باستانی گنج دره در شهرستان هرسین، به عمل آمده، آثاری کشف شده است که قدمت آن ها به حدود ۸۵۰۰ تا ۷۰۰۰ سال قبل از میلاد می رسد. این علائم وجود انسان های عهد حجر در دوران پارینه سنگی و نوسنگی در این ناجیه به خوبی آشکار می سازد.
این منطقه در زمان ساسانیان و نیز پس از ظهور اسلام ایالت ماه نامیده می شد. شاهان ساسانی به خاطر موقعیت مهم و نیز طبیعت زیبای ایالت ماه در آن جا کاخ ها و کوشک های مجلل ساخته بودند.
جغرافیا نویسان اسلامی نام این منطقه را قرمیسین می دانستند و این نام تا قرن چهارم هجری قمری بر آن اطلاق می شد، سپس نام کرمانشاه جای آن را گرفت.
پس از فتح حلوان (شهری بسیار قدیمی بر ساحل چپ رودخانه حلوان در جنوب سرپل ذهاب که امروزه آثاری از آن باقی نمانده است) توسط سپاهیان اسلام، قرمیسین بدون مقاومتی به تصرف مسلمانان درآمد و مالیات این منطقه از ولایت جبال (ماه) به مردم کوفه و بصره تعلق گرفت. مرکز این ناحیه شهر قرمیسین (کرمانشاه) بود که در دوره خلفای عباسی یکی از چهار شهر معتبر ولایت جبال (هم سطح ری، همدان و اصفهان) به شمار می رفت.
در قرن چهارم هجری قمری جزء قلمرو سلسله بنی حسنویه بود که در غرب ایران (کردستان و کرمانشاه) حکومت می کردند. سپس در حمله مغول به این ناحیه به شدت دچار ویرانی شد. در زمان سلاطین صفویه اهمیت فوق العاده ای یافت و چندین بار به تصرف نیروهای عثمانی درآمد. در دوره فطرت پس از سقوط دولت صفویه نیروهای عثمانی بر آن تسلط یافتند.
نادر شاه افشار در سال ۱۱۴۲ هجری قمری حسین قلی خان زنگنه را مامور دفع عثمانیان کرد ولی او شکست خورد و نادر شاه خود وارد جنگ شد. او قلعه قدیم کرمانشاه را تخریب کرد و قلعه ای جدید به جای آن بنا نهاد و سپس عثمانیان را از منطقه غرب ایران بیرون راند.
در اولین تقسیمات اداری ایران که در سال ۱۲۸۶ هجری شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید، کشور ایران به چهار ایالت و دوازده ولایت تثسیم شد که کرمانشاه یکی از آن دوازده ولایت به شمار می رفت.
در تقسیمات اداری آبان سال ۱۳۱۶، جزیی از استان غرب و در اصلاحیه دی ماه همان سال، بخشی از استان پنجم به مرکزیت شهر کرمانشاه گردید. در تقسیمات کشوری سال ۱۳۳۵ استان کرمانشاهان دایر شد که استان های امروزی همدان و ایلام نیز بخشی از آن بود.


