عملی که برای مردان واجب و برای زنان حرام است؟
ختنه در زن با برداشتن قسمتی از دو لبه آلت تناسلى او محقق می شود، که اسلام آن را واجب نمی داند. اینکار در زنان، به شکلهای مختلف قابل انجام است. روایات بر نوع خاصی از ختنه زنان دلالت دارد. با توجه و دقت در این روایات به آن به دست میآید که در اسلام کم آسیبترین نوع ختنه برای زنان در نظر گرفته شده است. از علتی که در روایات برای ختنه زنان بیان شده، به دست میآید که این کار نه تنها برای کاهش شهوت نیست، بلکه برای بهتر شدن رابطه جنسی است که در نتیجه آن هم مرد و هم خود زن لذت میبرند. روایات در این مسئله متفاوت است که در مقام جمع آنها میتوان حکم به استحباب نمود.
اما این استحباب به مانند بسیاری از احکام مستحبه دیگر نیست، بلکه تنها رجحانی برای آن وجود دارد و هیچ تأکید خاصی بر آن نیست؛ لذا در جامعه اسلامی، اثری از ختنه زنان به عنوان یک عمل دینی، مشاهده نمیشود. تنها در زمان گذشته به جهت مصالحی انجام میشده و اسلام نیز خیلی بر آن تأیید نکرد.
واژه ختنه از ریشه خ ت ن به معنای قطع کردن و بریدن و در کاربرد عام به معنای بریدن پوستِ بر آمده از آلت تناسلی مردان و زنان است.
مفهوم دقیق ختنه مردان بر پایه متون حدیثی و فقهی، عبارت است از برداشتن تمام یا بخشی از پوستی که حشفه را میپوشاند، و ختنه زنان بریدن بخشی از پوست آلت تناسلی در بالای محل خروج ادرار است.
ختنه به عنوان سنّت اجتماعی و دینی در دورههای گوناگون میان مسلمانان رواج داشته و بر اثر تداخل با آداب و رسوم متداول در میان ملتها، جزئیات آن اشکال متفاوتی یافته است.
در قرآن ختنه به صراحت ذکر نشده است، ولی احادیث و منابع تفسیری برخی آیات را اشاره کننده به آن دانستهاند. مثلا سنّتِ ابراهیمیِ ختنه از جمله مصادیق «کلمات» در آیه 124 سوره بقره ، «مِلّةَ ابراهیمَ حنیفاً» در آیه 125 سوره نساء و «حنفاء» در آیه 5 سوره بینه به شمار رفته است.
همچنین مراد از «صِبغةَاللّه» در آیه 138 سوره بقره به نظر برخی مفسران، شریعت الهی درباره ختنه است. همچنین در احادیث به پیشینه این سنّت دیرین و شرایط و چگونگی آن در اسلام پرداخته شده است.
سوال: ختنه زنان چه حکمی دارد؟ آیا این حکم با علوم روز منافات ندارد؟
شرح پرسش
چرا ختنه دختران باعث کاهش لذت جنسی میشود، اما در مورد پسران برعکس این مطلب گفته میشود؟ ختنه پسران هم باعث کاهش لذت میشود؟
ختنه، از جمله کارهایی است که بر هر مرد مسلمان واجب است. علاوه بر اسلام، در دین یهود نیز ختنه از جمله واجبات برای هر مردی است. اما دین مسیحیت، اینکار را برای پیروان خود آزاد گذاشته است. البته با کشف آثار پزشکی و غیر پزشکی ختنه، امروزه در جهان غرب و در میان مسیحیان نیز ختنه رایج شده که اینکار بیشتر جنبه بهداشتی دارد، نه دینی.
برای ختنه در مردان، فوایدی نیز ذکر شده است که لذت بیشتر جنسی نیز از جمله آنان است.
اما در مورد دختران، داستان ختنه به گونهای دیگر است.
ختنه در زنان، انواع مختلفی دارد و به گونههای مختلف قابل انجام است. سازمان بهداشت جهانی انواع مختلفی را برای ختنه در زنان برشمرده است.
بر اساس تحقیقات سازمان بهداشت جهانی مهمترین دلایل برای انجام ختنه زنان در نزد کسانی که آنرا انجام میدهند اینها است: «سلامتی بیشتر، افزایش تکامل دختران و آمادهسازی آنان برای ازدواج، کنترل تمایلات جنسی زنان تا قبل از ازدواج، جهت مقاومت دختران در مقابل اعمال جنسی نامشروع، پاکی و زیبایی زن (باور بر این است که دختران با برداشتن بخشهایی از بدنشان که ناپاک و زشت است، پاک و زیبا میشوند) و نگهداری رسم و رسوم گذشتگان».
دیدگاه رهبران مذهبی – ادیان آسمانی و غیر آسمانی- نسبت به عمل ختنه زنان متفاوت است؛ برخی از آن حمایت کرده و به انجام آن دستور میدهند، عدهای این عمل را بیربط به مسائل مذهبی دانسته و گروهی دیگر در جهت ریشهکن نمودن آن مشارکت میکنند.
چیزی که با بررسی روایات در این مورد می توان چنین نتیجه گرفت این است که:
1. ختنه کردن در میان زنان حجاز وجود داشته و برخی آنرا انجام میدادند، اما سنت چندان مشهوری در میان آنها نبود. اسلام نیز چندان دغدغهای نسبت به آن نداشته و تنها در حد چند روایت محدود، به جواز آن حکم کرده است.
2. روایات در این مسئله متفاوت بوده و تنها در مقام جمع آنها میتوان حکم به استحباب نمود. اما این استحباب به مانند بسیاری از احکام مستحبه دیگر نیست، بلکه تنها رجحانی برای آن وجود دارد و هیچ تأکید خاصی بر آن نیست.
سوال: حکم ختنه زنان در مذاهب مختلف اسلام خصوصا تشیع چیست؟
طبق مذهب شیعه ختنه كردن زنان واجب نیست، ولی جایز می باشد، نزد علمای اهل سنت نیز مشهور عدم وجوب است . ابن قدامه در کتاب مغنی تصریح کرده که قول علما ، عدم وجوب است. در حال حاضر در محیط اسلامی به این امر عمل نمی شود. زیرا به اتفاق علمای شیعه جزء واجبات نیست. لزومی ندارد اقدام به چنین کاری کنند . (آیه الله مکارم شیرازی، استفتاءات جدید، ج 2، سۆال 1103)
سوال: بعضی می گویند ختنه دختر سنت اسلامی است و شایسته می باشد والدین آن را اجرا نمایند، و برخی دیگر می گویند این کار به دختر آسیب می رساند و باید از آن اجتناب نمود، نظر شما چیست؟
حضرت آیة الله سیستانی مد ظله:
اگر منظور از ختنه دختر بریدن پوسته عضو جنسی زن (خروسه) باشد، صحیح آنست که این کار سنت شرعی نیست، بلکه در صورتی که به دختر آسیب برساند حرام می باشد. و اما قطع خود عضو جنسی زن و یا قطع قسمتی از آن به یقین جنایتی در حق دختر محسوب می شود و برای والدین هیچگونه مجوّزی در اقدام به آن وجود ندارد. و الله العالم.
سوال: در ختنه ( چه زن چه مرد ) چرا با خلقت خداوند مخالفت می شود؟ اگر آن قسمت بدن زائد بود خداوند خودش آن را خلق نمی کرد . چه این که شیطان هم وقتی طرد شد قسم خورد که خلقت خدا را تغییر خواهد داد.
اولا ختنه مخالفت با خلقت خداوند نیست. بلکه عمل به دستور خدا و سنت پیامبر اوست که در آموزههای دینی بر آن تاکید فراوان شده است. (1)
ثانیا بسیاری از چیزهای دیگر نظیر مویهای زیر شکم و زیر بغل و یا ناخن های دست و پا در بدن است. خدا آن ها را در بدن انسان قرار داده ولی برای حفظ نظافت آن ها را باید کوتاه نمود و یا تراشید. این هرگز مخالفت با خلقت تلقی نمی شود. بلکه شرعا و عقلا توصیه شده است . ختنه نیز از همین باب است. به لحاظ بهداشتی مفید و از نظر شرعی تاکید شده ، ختنه در پسرها برای جلوگیری از عفونتهای مجاری ادرار از نظر علمی و پزشکی تایید شده و از نظر شرعی لازم شمرده شده است. در زنها در روایات آمده که باعث زیبایی آنان میگردد. (2)
شیطان سوگند خورد که خلقت خدا را درباره انسانها تغییر میدهد و در قرآن کریم این مطلب نقل شده (3) ربطی به ختنه و امثال آن ندارد. بلکه آن ماجرای معنای دیگر دارد. از این رو گفته شده: این که شیطان سوگند خورده خلقت خدا را تغییر میدهد، اشاره به آن است که خداوند در نهاد آدمی توحید و یکتاپرستی و هر گونه صفت پسندیدهای را قرار داده است، ولی وسوسههای شیطانی انسان را از این مسیر صحیح منحرف می سازد و به بیراهه میکشاند.(4)
پینوشتها:
1. حلیه المتقین، ص 127، نشر عصر جوان، قم 1384 ش .
2. همان، ص 128.
3. نساء (4) آیه 119.
4. تفسیر نمونه، ج 4، ص 135، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران بیتا .
آمنه اسفندیاری
بخش احکام اسلامی تبیان
منابع:
اسلام پدیا
ویکی فقه
اسلام کوئیست
سایت پاسخگو
سایت پارسی نو
مطالب مرتبط:
ملاک تشخیص در غنا
فرق غنا با موسیقی
حکم دیدن فیلمهای مبتذل
