اشاره به برخی جلوه های در نهج البلاغه
احادیث و روایاتی از چهارده معصوم ـ علیهم السلام ـ در رابطه با بهار و طبیعت برایم بفرستید.
پاسخ :
روایات و احادیث وارده از امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ در این رابطه، به صورت كنایه ای و به لحاظ مناسبت هایی كه رخ داده، بیان شده است. از جمله این موارد عبارت اند از:
1. امام علی ـ علیه السلام ـ در خطبه ای كه در آن از خدا طلب باران می كند؛ چنین می فرماید: «... و انشر علینا رحمتك بالسحاب المنبعق و الربیح المغدق، و النبات المونق، سحا و ابلا، تحیی به ما قد مات، و ترد به ما قد فات....[1]
خدایا رحمت خود را با ابر پرباران و بهار پر آب و گیاهان خوش منظر شاداب بر ما نازل فرما، بارانی درشت قطره بر ما فرو فرست كه مردگان را زنده و آنچه از دست ما رفته به ما بازگرداند .
امام علی ـ علیه السلام ـ در این خطبه، علاوه بر طلب باران پر رحمت از درگاه حق، نظام طبیعت و دگرگونی نباتات را در خلال این گفتگو به خوبی بیان فرموده است. طبیعتی كه بعد از مردن با نمایان شدن فصل رویش، كالبدی دوباره و به روح زندگی، طراوت می بخشد. در ضمن در یك جای قرآن اشاره به این موضوع (فوق) شده است.
آن جا كه می فرماید: «و انزلنا من السماء ماء فانبتنا فیها من كل زوج كریم»[2] « و از آسمان بی فروفرستادیم و در آن «زمین» از هر نوع (گیاه) نیكویی رویاندیم .» و همچنین در جای دیگر این كتاب آسمانی آمده است «و انزل من المساء ماء فانبتنا به حدائق ذات بهجه»[3] «و برای شما از آسمان بی فرو فرستادیم و به وسیله آن، باغهای سرور انگیز رویاندیم.»
2. در جای دیگر از نهج البلاغه، امام علی ـ علیه السلام ـ ضمن شناساندن صحیح خداشناسی؛ به پاره ای از مواهب خدادادی در طبیعت اشاره می كنند و می فرمایند: «... و انشاء (السحاب الثقال) فاهطل دیمها و عدر قیمها. فبل الارض بعد جفوفها، و اخرج نبتها بعد جدوبها.»[4]
امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند: ... خدایی كه ابرهای سنگین را ایجاد و باران های پی در پی را فرستاد، و سهم باران هر جایی را معین فرمود، زمین های خشك را بیاری كرد، و گیاهان را پس از خشكسالی رویاند .
امام علی ـ علیه السلام ـ در این خطبه نیز به چگونگی پیدایش فصل ها و آغاز رستاخیز طبیعت با این مطلب كه پس از خشك شدن زمین، خداوند به وسیله باران رحمتش، بهاری را آغاز كردند كه در آن طببعت جلوه ای تازه به خود گرفت.
امام علی ـ علیه السلام ـ در این خطبه، علاوه بر طلب باران پر رحمت از درگاه حق، نظام طبیعت و دگرگونی نباتات را در خلال این گفتگو به خوبی بیان فرموده است. طبیعتی كه بعد از مردن با نمایان شدن فصل رویش، كالبدی دوباره و به روح زندگی، طراوت می بخشد. در ضمن در یك جای قرآن اشاره به این موضوع (فوق) شده است
3. حدیثی از پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ در خصوص اهمیت كاشتن درخت و استفاده آن از این منابع عظیم طبیعت اشاره كرده اند، می فرمایند:
«ما من مسلم كغرس غرسا او سزرع زرعا، فیاكل منه انسان او طیر او بهیمه الا كانت له به صدقه»[5]
می فرماید: هر مسلمانی درختی بنشاند یا كشته ای بكارد و انسان یا پرنده یا چارپایی از آن بخورد، برای او صدقه محسوب می شود .
4. در جای دیگر چنین فرموده اند:
«من نصب شجره و صبر علی حفظها و القیام علیها حتی تثمر كان له فی كل شی یصاب من ثمرها صدقه عند الله».[6]
می فرماید: هر كس درختی بكارد، و در نگهداری آن بكوشد تا میوه دهد، در برابر هر چه از آن میوه به دست ید، پاداشی نزد خدا خواهد داشت.
امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند: ... خدایی كه ابرهای سنگین را ایجاد و باران های پی در پی را فرستاد، و سهم باران هر جایی را معین فرمود، زمین های خشك را بیاری كرد، و گیاهان را پس از خشكسالی رویاند
5. در حدیثی امام صادق ـ علیه السلام ـ اشاره به مواهب عظیم طبیعت پرداخته اند كه از آن جمله این حدیث است كه:
«النشوه فی عشره اشیاء: المشی و الركوب و الارتماس فی الماء و النظر الی الخصره ... [7]
می فرماید: شادابی در ده چیز است: پیاده روی، (اسب) سواری، آب تنی (شنا)، و نگاه كردن به سبزه و ... .
6. امام علی ـ علیه السلام ـ همچنین در خصوص اهمیت طبیعت پاك و شادابی آن این چنین بیان می كنند.
«النظر الی الخصره نشره.»[8]
می فرماید: نگاه كردن به سبزه موجب شادابی است.
پی نوشت ها:
[1] . نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، انتشارات دفتر نشر مصطفی، 1379، ص222، خطبة 115.
[2] . لقمان/10.
[3] . نملظ60.
[4] . نهج البلاغه، همان، ص356، خطبه 185.
[5] . مستدرک الوسائل، ج13، ص460.
[6] . میزان الحكمه، ج10، ح9143.
[7] . صدوق، الخصال، ص443.
[8] . نهج البلاغه، همان، حكمت 400.
بخش نهج البلاغه تبیان
منبع :سایت حجت الاسلام حاتم پوری کرمانی
