به نیازمندان کمک کنیم یا به زیارت برویم؟ امام صادق علیه السلام فرمود: حج دو نوع است: حج براى خدا و حج براى مردم؛ هركه براى خدا حج كند، پاداش او بهشت است و هركه براى مردم حج رود، در قیامت پاداش خود را باید از مردم بگیرد . (وسائل الشیعه، ج 8، ص 76) قصد قربت در حج پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله در آخرین سفر حج خود، در آخرین سال عمر مباركش، در حالى كه در خانه كعبه را گرفته و رو به مردم نموده بود، درباره اهداف حجاج چنین فرمودند: زمانى مى‏رسد كه ثروتمندان امتم براى تفریح، به حج مى‏روند و مردم عادى براى كسب و براى تجارت به حج مى‏روند و فقرایشان براى خودنمایى و كسب عنوان و اعتبار، به حج مى‏روند. روزى كه رسول خدا صلى الله علیه و آله این خبر را همرا به اخبار تلخ دیگرى بیان فرمود، نزدیك‏ترین افراد در آن جمعیت انبوه، سلمان فارسى بود كه همچنان از شنیدن این اخبار تعجب مى‏كرد، ولى هر جمله‏اى كه سبب تعجب سلمان مى‏شد، پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله مى‏فرمود: سوگند به خدایى كه جانم در دست اوست، این حوادث در آینده واقع خواهد شد. (تفسیر المیزان، ج 5، ص 434) امام صادق علیه السلام فرمود: حج دو نوع است: حج براى خدا و حج براى مردم؛ هركه براى خدا حج كند، پاداش او بهشت است و هركه براى مردم حج رود، در قیامت پاداش خود را باید از مردم بگیرد . (وسائل الشیعه، ج 8، ص 76) امام سجاد علیه السلام مى‏فرماید: كسى كه در حج، هدفى جز خدا نداشته باشد و در فكر دیدن و شنیدن و ستایش مردم نباشد، حتماً خدا او را مى‏بخشد. (وافى، ج 2، ص 47) بنابراین، باید سعى كنیم در نیتمان، جز انجام وظیفه الهى، قصد دیگرى نداشته باشیم وگرنه، هم عمل ما باطل مى‏شود و هم گناه كرده‏ایم و علامت اخلاص این است كه از مردم انتظار ستایش، نداشته باشیم. و در این قسمت چند استفتاء در مورد حج: سوال: آیا پولى كه براى ثبت نام سفر حج پرداخت شده و سال خمسى بر آن گذشته و هنوز قرعه به نام او اصابت نكرده، مشمول خمس مى باشد؟ جواب: خیر، خمس ندارد. آیة الله بهجت(ره) سۆال :اگر مكلف فراموش كرد كه براى حج تمتع مُحرم شود و یا به حكم وجوب آن جاهل بود و تنها پس از وقوف در عرفات یا مزدلفه، متوجه خطاى خود گشت، در این حال تكلیفش چیست؟ جواب :اگر در عرفات یادش آمد كه مُحرم نشده است و یا حكم مسأله را دانست و توانست به مكه بازگردد و از آن جا مُحرم شود، واجب است كه چنین كند و اگر به دلیل تنگى وقت یا عذرى دیگر نتوانست به مكه بازگردد، از همان جا كه هست مُحرم شود و حجش صحیح است. همچنین اگر هنگام وقوف در مزدلفه به یاد آورد و یا حكم مسأله را دانست، از همان جا مُحرم شود، گرچه بتواند به مكه بازگردد و از آن جا مُحرم شود. آیة الله سیستانی(دام ظله) سۆال:‌ به نظر شما ثواب كدام یك از موارد زیر بیشتر است؟ الف) كمك به نیازمندان و عمران آبادى محل ب) برای چندمین بار به سفرهاى زیارتى رفتن جواب :‌ سفر عمره و حج و زیارت ائمه خصوصاً امام حسین (علیه السلام) و امام رضا (علیه السلام) ثواب بیشترى دارد مگر اینكه جان كسى در خطر باشد از نظر گرسنگى و غیر آن كه در آن صورت باید او را نجات داد . آیة الله گرامی(دام ظله) فرآوری: آمنه اسفندیاری بخش احکام اسلامی تبیان منابع: پایگاه اطلاع رسانی مراجع عظام: بهجت(ره)، سیستانی(دام ظله)، گرامی(دام ظله) کتاب حج ـ محسن قرائتی