آیات پزشکی قرآن (2) این شماره: زیتون در قرآن و طب امروز شماره گذشته اشاره: قرآن کریم تا کنون همواره منبع الهام‌بخش دانشمندان علوم مختلف در کشف حقایق علمی جهان هستی بوده است. در سالیان اخیر با توسعه روابط علمی و فرهنگی اسلام و غرب، نگاه دینی و قرآنی به علوم روز، یکی از دغدغه‌های عمده متفکران دینی سراسر عالم بوده است؛ چندان که حجم عظیمی از تحقیقات میان‌رشته ای به حوزه علم و دین اختصاص یافته است. آنچه به تناوب زمان تقدیم خوانندگان گرامی می‌شود، پاره‌ای از پژوهش‌هایی است که به تبیین آیات پزشکی قرآن و بسط رابطه طب و قرآن پرداخته‌اند. اغلب این نوشتارها از کتاب "طب و قرآن" به همت بنیاد پژوهش‌های قرآنی حوزه و دانشگاه اخذ و اقتباس شده است. زیتون خداوند در چند جای از قرآن، نام زیتون را بیان کرده است، از جمله: تین / 1، انعام / 99، مؤمنون/20 «مِن شجرة مبارکةٍ زَیتونةٍ 1 «درخت زیتون که مبارک است». مردمان گذشته، روغن زیتون را به دو صورت استفاده می‌کردند: الف. برای مصرف خوراکی؛ ب – برای مالیدن و چرب کردن بدن. روایت‌ها نیز به خوردن زیتون (البته در حد تعادل)، و مالیدن آن به بدن را توصیه نموده‌اند. روغن زیتون در بعضی از احادیث «طعام انبیا» 2 و در بعضی دیگر «طعام المسلمین» 3 نامیده شد. این خود نشان دهنده‌ی آن است که انبیا و مسلمین، اهتمام خاصی به روغن زیتون داشته‌اند و نشان دهنده‌ی آن است که دارای فواید زیادی برای سلامتی و تندرستی انسان است. پیامبر اسلام «صلی الله علیه واله» فرمودند: «روغن زیتون را تناول کنید و همچنین بدن خود را روغن مالی کنید که با این عمل، شیطان 40 روز وارد بدن شما نمی‌شود». 4 شیطان از ماده‌ی «شطن»، «یشطن» به معنی، «موجود شرور و ضرر زننده» آمده است – و اختصاص به ابلیس مطرود درگاه الهی ندارد و هر چیزی و هر کسی به دیگری ضرری برساند؛ نام شیطان صدق می‌کند. 5 در این روایت با توجه به صدر آن، شیطان به «میکرب» تفسیر شده است، که به انسان ضرر می‌رساند. پیامبر اسلام «صلی الله علیه واله» فرمودند: «روغن زیتون را تناول کنید و همچنین بدن خود را روغن مالی کنید که با این عمل، شیطان 40 روز وارد بدن شما نمی‌شود» فواید طبی زیتون زیتون، برای تنبلی کبد و مرض قند، نافع است. خوردن روغن زیتون، برای باز کردن رنگ‌های تیره معجزه می‌کند. استفاده‌ی یک قاشق در حال ناشتا برای دل دردها مفید و مجاری روده و کبد و کیسه صفرا را به فعالیت می‌اندازد. تقویت اعصاب، دفع عواض کلیه‌ها ، سنگ‌های صفراوی اشتها آور بودن، مؤثر است. مالیدن در بدن، به نرمی پوست می‌افزاید. روغن زیتون کهنه‌ی هفت ساله، در تسکین دردها و درد مفاصل مفید است. مالیدن روغن تا 10 روز برای دفع ریزش مو تأکید شده است. بچه‌هایی که دارای استخوان نرم و کم خون هستند، مالش روغن مفید است. مخلوط روغن زیتون با سیر و کوبیدن با هم، برای رماتیسم و درد عضلات و اعصاب مؤثر است. 6 روغن زیتون، ضد سم سرب است و در رفع یبوست بسیار نیکوست. زیتون، ترشحات سیب آدم و صفرا را زیاد می‌کند. لکه‌های ناخن را از بین می‌برد. برای تقویت چشم و ریزش آب چشم، مفید است و خوردنش به افراد چاق و بلغمی تأکید شده است. اگر زیتون داغ را روی نیش عقرب بمالند، برای تسکین درد مفید است. مخلوط کردن زیتون و عسل برای تقویت قوه‌ی باه مفید است. در کم کردن فشار خون مؤثر است و همچنین تب بر هم می‌باشد. 7 «محمد محمود عبدالله» درباره‌ی فوائد زیتون می‌نویسد: «زیتون، کبد را با نشاط می‌کند و دستگاه گوارش را تقویت می‌کند، پوست را لطیف، و رشد انسان را قوی، ضد سموم بدن و تسکین دردهای شکم است، و برای تقویت مو و برای امراض پوستی و تقویت اعصاب و تقویت نور چشم مفید است». 8 با توجه به فواید روغن زیتون، لازم است به مصرف روزانه خود درآوریم، همچنین نشان دهنده‌ی اهتمام اسلام به مصرف غذایی انسان‌ها دارد. «و شجرةً تَخرجُ مِن طورِ سیناء تَنبُتُ بِالدُّهنِ و صِبغ للآکلین 9 الف- زیتون یک ماده غذایی بسیار ارزشمند است که مقدار زیادی چربی، پروتئین، کلسیم، آهن و فسفات را در خود دارد. همچنین از نظر ویتامین‌های B,D,A کمپلکس بسیار غنی است. ب – از میوه‌ی زیتون به صورت روغن استخراج شده نیز استفاده می‌شود. این روغن در مقایسه با انواع روغن‌های دیگر از ارزش غذایی بیشتر و طعم بهتری برخوردار است. ج – ویژگی مهم دیگر روغن زیتون آن است که اسیدهای چربی داخل آن اشباع شده نیستند (unsaturcted Fatty Acid) و مانع از بالا رفتن کلسترول خون می‌شوند و مصرف کنندگان را از دچار شدن به بیماری‌های ناشی از تصلب شرایین، تراکم چربی روی عضله‌ی قلب و مغز مصون می‌دارد. د- تأثیر مثبت روغن زیتون روی اختلالات دستگاه هاضمه از قبیل یبوست، دل پیچه و درد کلیه بسیار معروف و شناخته شده است. حتی از این روغن در یبوست‌های حاد نیز می‌توان به صورت تنقیه استفاده کرد. در مراکز طبی استفاده از روغن زیتون به اشکال گوناگون و در وارد متعدد از قبیل تزریق هورمون‌های جنسی و ویتامین‌ها و یا پماد متداول است. رسول اکرم «صلی الله علیه و آله و سلم» درباره روغن زیتون فرموده است: «ائتدموا بالزیت، و ادهنوا به، فانه من شجرةٍ مبارکةٍ» 10 و قرآن نیز درخت زیتون را شجره‌ی مبارکه نامیده است «یُوقدُ مین شجرة مُّبارکةٍ زیتونةٍ لا شرقیةٍ و لا غربیّةٍ 11 فرآوری: شکوری بخش قرآن تبیان پاورقی‌ها: 1- نور / 35. 2- وسائل الشیعه، ج 17، ص 65. 3- همان، ج 17، ص 65. 4- همان. 5- مفردات راغب اصفهانی، ذیل ماده‌ی «شطن». 6- اسلام پزشک بی دارو، ص 9-278. 7- اسرار خوراکی‌ها، ص 322. 8- الطب القرآن بین الداء و الدوا، ص 153. 9- «و نیز درختی که از طور سینا برآمد و روغن (زیت) بار آورد تا نان خورش مردم گردد.» (مؤمنون / 20) 10- «آن را به بدن خود بمالید و بدن خود را با آن چرب کنید زیرا زیتون از شجره‌ی مبارکه است.» 11- «درخشان و روشن از درخت مبارک زیتون که با آن که شرقی و غربی نیست، شرق و غرب جهان بدان فروزان است.» (نور / 35) منابع: آموزه‌های تندرستی در قرآن، صفحات: 61 تا 64 طب در قرآن، صفحه: 168