امسال در نخستین ساعات بامداد سوم اردیبهشت اولین گروه زائران ایرانی عمره بعد از یک وقفه ۹ ساله تهران را به مقصد عربستان ترک کردند. در این گاهشمار بررسی کردیم که چه اتفاقاتی بین سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ بین دو کشور ایران و عربستان منجر به توقف این فریضه الهی شده بود.
۶ فروردین ۱۳۹۴ در این روز و بعد از درگیریهای داخلی یمن گروه انصارالله موفق شد تا مناطقی از این کشور را به تسلط خود در بیارود. همزمان با این موفقیت و فرار «منصور هادی» رئیس جمهور وقت این کشور، عربستان ائتلافی نظامی تشکیل داد و تجاوز نظامی به یمن را آغاز کرد. این جنگ تا سال ۱۴۰۲ ادامه داشت و حمایت جمهوری اسلامی ایران از یمن یکی از دلایل تیرگی روابط فیمابین دو کشور بود. ۱۷ فروردین ۱۳۹۴ در این روز ماجرای تعرض ماموران سعودی فرودگاه جده به دو نوجوان ۱۴ و ۱۵ ساله ایرانی که پس از مراسم عمره در حال بازگشت به ایران بودند خبرساز شد. وزارت امور خارجه ایران ضمن تایید این اتفاق از عبارت «شبه تجاوز» استفاده کرد. هیات رئیسه مجلس وقت هم در طرحی یک فوریتی با امضای ۷۰ نماینده نسبت به لغو فوری عمره اقدام کرد و عذرخواهی وزارت حج عربستان و کاردار این کشور هم منجر به رضایت ایران نشد. در نهایت اگرچه طرح لغو عمره به صحن مجلس راه پیدا نکرد اما این ماجرا هم یکی از مطالبی بود که در نهایت به تعلیق این فریضه انجامید. ۲ مهر ۱۳۹۴ در مراسم «رمی جمرات» و عید قربان آن سال بود که «فاجعه منا» به وقوع پیوست. در آن روز به دلیل ازدحام حاجیان بیش از ۲۰۰۰ زائر به شهادت رسیدند که ۴۶۴ نفر از آنها ایرانی بودند. ۱۲ دی ۱۳۹۴ دولت عربستان حکم اعدام «شیخ نمر» روحانی شیعه مخالفت حکومت آلسعود را اجرا کرد. در پی این اقدام سفارت عربستان در تهران شاهد تجمعهای اعتراضی بود و به دلیل مشکلاتی که پیش آمد، روابط دیپلماتیک بین دو کشور قطع شد. سال ۱۳۹۵؛ وقفه یک سال حج تمتع بواسطه اتفاقات سالهای قبل روابط دو کشور در این دوره بسیار تیره بود. مذاکرات سازمان حج با مسئولان سعودی نتیجهای نداشت و به دلیل «استمرار کارشکنیهای دولت سعودی» حج تمتع و عمره در آن سال لغو شود. سال ۱۳۹۶ بعد از این دوره و در سال ۱۳۹۶ این مراسم با ارسال ۸۶ هزار و ۵۰۰ زائر ایرانی مجددا از سر گرفته شد و اینبار زائران ایرانی از حُسن برخورد و احترام سعودیها سخن میگفتند. این مراسم تا سال ۱۳۹۸ در جریان بود تا همهگیری کرونا عربستان را مجبور کرد تا مراسم حج به طور کلی تا سال ۱۴۰۰ متوقف شود. از سرگیری روابط در سال ۱۴۰۱ در این دو سال حج تمتع برگزار شد، اما همچنان خبری از عمره نبود. دلیل این تداوم تعطیلی پاسخگو نبودن عربستان در خصوص حجاج ایرانی و نبود روابط دیپلماتیک بین دو کشور بود. در پایان سال ۱۴۰۱، روابط دیپلماتیک دو کشور پس از هفت سال و با میانجیگری چین از سر گرفته شد. لغو عمره در سال ۱۴۰۲ در سال گذشته قرار بود عمره برگزار شود و هماهنگیهای لازم بین دو کشور انجام شده بود. اما در نهایت عربستان به دلیل عدم پرداخت بدهی طرف ایرانی به فرودگاه عربستان مجوز پرواز صادر نشد و زائران ناکام ماندند. در نهایت در سال ۱۴۰۳ با پیگیری مسئولان زائران بیتاللهالحرام بعد از ۹ سال عازم سرزمین وحی شدند.
