علت اهمیت صنعت فضایی
همانطور که گفتیم صنایع فضایی برای یک کشور اهمیتهای بسیاری دارد و در ابعاد گستردهای میتوان از آن بهره گرفت. قبل از اینکه به بیان فایده این تکنولوژی در حوزههای مختلف بپردازیم باید به طور کلی به این مطلب اشاره کنیم که صنعت فضایی نقش بسیار مهمی در توسعه فناوری، ارتباطی، دفاعی، نظامی، امنیت ملی، کشاورزی و... و. دارد و علاوه بر آن میتواند به توسعه اقتصادی و در صورت پیشرفت به اشتغالزایی یک کشور هم کمک کند.
صنعت فضایی از اهمیت بسیاری برای پیشرفت یک کشور برخوردار و دارای کاربردهای متعددی است. برخی از این کاربردها عبارتند از:
۱. ارتباطات: صنعت فضایی به کشورها امکان ارائه ارتباطات سریع و پایدار در سراسر جهان را میدهد و برای ارتباطات ماهوارهای، اینترنت فضایی، تلفنهای همراه و ارتباطات ماهوارهای مورد استفاده قرار میگیرد.
۲. شناسایی منابع: صنعت فضایی به کشورها این امکان را میدهد تا با استفاده از ماهوارهها منابع طبیعی و منابع معدنی را شناسایی کنند.
۴. مدیریت بحران: با استفاده از همین صنعت میتوان به پیشگیری از توسعه و مدیریت صحیح بحرانهایی مثل سیل، زلزله، آتشسوزی، آلودگی هوا پرداخت.
۴. علمی و تحقیقاتی: صنایع فضایی میتواند زمینههای جدیدی برای تحقیقات علمی فراهم و به پیشرفتهای علمی و تکنولوژیکی کمک کند.
۵. دفاعی و امنیتی: حاملهای ماهواره همچنین میتوانند برای استقرار ماهوارههای نظامی و اطلاعاتی استفاده شوند که برای دفاع ملی و امنیت یک کشور حیاتی هستند. در زمینه موشکی هم پیشرفت صنایع فضای و موشکهایی که به فضا پرتاب میشوند ارتباط مستقیمی با توانایی یک کشور در ساخت موشکهای دوربرد دارد.
جایگاه هوا و فضا در ایران
تا اینجا تقریبا متوجه شدیم که صنایع فضایی جزو علوم راهبردی محسوب میشوند. در کشور ما هم تحقیقات در این زمینه از اواخر دهه ۱۳۷۰ به طور جدی پیگیری شد و در یک دهه اخیر به طور خاص پیشرفتهای زیادی در این زمینه صورت گرفته است. با تلاش دانشمندان این حوزه ما توانستیم با ساخت ماهوارهبر «سفیر» در سال ۱۳۸۷ در زمره معدود کشورهایی(تقریبا ۱۳ کشوری) قرار بگیریم که به توانایی ساخت ماهوارهبر دست یافتند و در هفته گذشته (هفته اول بهمن ماه ۱۴۰۲) با پرتاب ماهواره تحقیقاتی «ثریا» با ماهوارهبر بومی «قائم ۱۰۰» ثابت کردیم که پیشرفت در این حوزه را کاملا جدی گرفتهایم. البته لازم به ذکر است که پیشرفت در این صنعت در دورهای ۸ ساله تقریبا متوقف شده بود اما مجددا در سالهای اخیر شتاب زیادی گرفت تا جایی که در دو سال اخیر بیش از ۱۰ پرتاب موفقیت آمیز داشتیم که اکثریت آنها با فناوریهای کاملا بومی به فضا رفتند. پرتاب «ثریا» با ماهوارهبر ایرانی زنگ خطری برای غرب بود و به سرعت موجب خشم و اعتراض آنها شد. آلمان، انگلیس، فرانسه این دستاورد بزرگ را محکوم کردند! محکومیتی که از نظر آنها بی منطق هم نیست چرا که خوب میدانند پیشرفت در صنعت فضایی با پیشرفت در حوزه موشکی ارتباط مستقیم و تنگاتنگی دارد و اگرچه ما به دنبال ساخت کلاهک هستهای و موشک قارهپیما نیستیم اما همین که آنها بدانند که ما میتوانیم هم کافی است و بازدارندگی لازم را دارد. این ماهواره با هدف آزمون عملکرد و قابلیت اعتماد زیرسامانههای ماهوارهای و بررسی وضعیت ارتباطات ایستگاههای زمینی پرتاب شد و در آن از فناوریهایی مانند لینک ارتباطی مخابراتی، سنسورهای تعیین موقعیت، زیرسامانه تعیین توزیع و توان، تجهیزات سختافزاری و ساختارهای نرمافزاری مدیریت حالتهای مختلف و پنلهای خورشیدی بازشونده در جهت تامین بهینه توان ماهواره استفاده شده است.
اما فرستادن ثریا به ثریا که با قرار گرفتن در ارتفاع ۷۵۰ کیلومتری منجر به ثبت رکورد جدیدی برای کشورمان شد تنها دستاورد فضایی این روزهای ما نبود. صبح امروز(۸ بهمن ماه) و در آستانه دهه فجر و چهل و پنجمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، سه ماهواره به نامهای «مهدا»، «کیهان ۲» و «هاتف ۱» با ماهوارهبر «سیمرغ» را با موفقیت به فضا پرتاب کردیم. مهدا؛ از ماهوارههای سبک وزن پژوهشگاهی است که برای آزمایش زیرسامانههای توسعه یافته ماهوارهای ساخته شده است. کیهان ۲، جزو نانو ماهوارههای مکعبی شرکت صاایران و هدف از طراحی آن اثبات فناوری موقعیتیابی فضاپایه طراحی شده و امکان تعیین موقعیت را به صورت بومی و مستقل از سامانههای موقعیتیابی جهانی، فراهم میکند. هاتف ۱، دیگر نانو ماهواره مکعبی شرکت صاایران برای اثبات فناوری مخابرات باند باریک با کاربرد اینترنت اشیاء ساخته شده است.
همانطور که گفتیم هر سه این ماهوارهها با ماهوارهبر «سیمرغ» به فضا پرتاب شدند که ساخت وزارت دفاع و از سوخت مایع دو مرحلهای استفاده میکند. پرتاب موفقیت آمیز ۱۰ ماهواره در دو سال اخیر نشان میهد که نگاه دولت به صنعت فضایی جدی و راهبردی است
