عرضه اولیه سهام زمانی اتفاق می‌افتد که یک شرکت تصمیم می‌گیرد تا سهام خود را به عموم مردم عرضه کند. مردم عادی می‌توانند سهام شرکت‌های مختلف را خریداری کنند، اما خرید سهام این روزها مستلزم داشتن کد بورسی است.
در حال حاضر، فعالیت در بازار بورس نسبت به سال‌های قبل افزایش یافته و مردم از هر قشر و سن و سالی می‌توانند برای خرید سهام شرکت‌ها اقدام کنند.
برای خرید عرضه اولیه بورس هم زمان خاصی وجود دارد که خود شرکت‌ها آن را تعیین می‌کنند. شما می‌توانید با مراجعه به سایت‌های اطلاع‌رسانی و یا سایت کارگزاری خودتان، از زمان عرضه‌های اولیه باخبر شوید و برای شرکت در آنها برنامه‌ریزی کنید. در ادامه در مورد عرضه اولیه و نحوه خرید آن بیشتر برای شما توضیح می‌دهیم.

عرضه اولیه چیست؟

عرضه اولیه (IPO) به معنی عرضه‌کردن سهام شرکت‌های مختلف در بازار بورس و یا فرابورس است. قیمت هر سهم در عرضه‌های اولیه پایین‌ترین قیمت پیش‌بینی‌شده برای آن سهم است. به همین دلیل افراد زیادی به دنبال خرید عرضه‌ها هستند، زیرا بعد از گذشت زمان کوتاهی می‌توانند به سود دست پیدا کنند.
البته شرکت‌ها معمولا تعداد محدودی سهم را در عرضه‌های اولیه ارائه می‌دهند و به همین دلیل تعداد کمی سهم به هر کد بورسی اختصاص پیدا می‌کند.
بعد از اینکه عرضه اولیه را به تعداد محدود خریداری کردید، می‌توانید بعد از چند روز تعداد بیشتری سهم را خریداری کنید. در روزهای اول عرضه یک سهم، قیمت آنها پایین‌تر است و شما می‌توانید سود بیشتری از خرید این سهام به دست بیاورید.

هدف از عرضه اولیه چیست؟

شرکت‌های معمولا به دلایل مختلف سهام خود را به عموم مردم ارائه می‌دهند و از حالت شرکت خصوصی به شرکت عمومی تبدیل می‌شوند. اصلی‌ترین دلیل برای عرضه سهام شرکت‌ها، افزایش سرمایه برای تولید، واردات و صادرات و... است.
شرکت‌ها بعد از اینکه وارد بازار بورس می‌شوند و سهام خود را به عموم مردم ارائه می‌دهند، از مالیات معاف می‌شوند و همین موضوع یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های ورود شرکت‌ها به بازار بورس است.
از طرف دیگر، وقتی شرکت‌ها به بازار بورس وارد می‌شوند و سهام خود را عرضه می‌کنند، نظم بیشتری می‌گیرند و برنامه‌ریزی منظم‌تری خواهند داشت. به‌این‌ترتیب، شرکت راحت‌تر و سریع‌تر پیشرفت خواهد کرد. همین دلایل سبب شده تا شرکت‌های بزرگ و کوچک برای ورود به بازار بورس تلاش کرده و عرضه اولیه برگزار کنند.

آیا عرضه اولیه طرف‌دار دارد؟

اشخاص حقیقی و حقوقی از طرف‌داران خرید عرضه‌های اولیه هستند، زیرا عرضه اولیه پایین‌ترین قیمت فروش یک سهم است. در چنین شرایطی افراد خیلی راحت و سریع به سود می‌رسند.
وقتی افراد سهام را با قیمت پایین خریداری می‌کنند، بعد از گذشت چند روز قیمت سهم بالا می‌رود و خریداران می‌توانند با فروش سهام به سود برسند.
دلیل افزایش قیمت سهامی که به‌تازگی وارد بازار بورس و فرابورس می‌شوند هم این است که شرکت‌ها می‌خواهند مشتری جذب کنند. به همین دلیل هم مدتی پس از عرضه اولیه، معمولا قیمت سهم افزایش پیدا می‌کند و خریداران به سود می‌رسند. در ادامه به شما می‌گوییم که چگونه عرضه اولیه را خریداری کنید.
 

انواع عرضه اولیه

عرضه اولیه انواع مختلفی دارد. یکی از روش‌ها که به روش بوک بیلدینگ معروف است، به این شکل صورت می‌گیرد که هر فردی یک قیمت برای خرید سهم وارد می‌کند. در نهایت سهام به افرادی تعلق می‌گیرند که قیمت بیشتری را برای آن پیشنهاد کرده‌اند.
روش دوم که معمولا در ایران رایج‌تر است، روش عرضه اولیه با قیمت ثابت است. در این روش، شرکت عرضه‌کننده تعداد و قیمت ثابتی را برای سهام خود مشخص می‌کند. در چنین شرایطی، خریداران باید همان تعداد و قیمت را در هنگام خرید وارد کنند.
در پایان ممکن است تعداد کمتری سهم به خریداران برسد و باقی‌مانده پول به حساب آنها برمی‌گردد.

چگونه عرضه اولیه بخریم؟

نحوه خرید عرضه اولیه آسان است، به شرطی که مراحل آن را به‌درستی انجام دهید. اولین قدم برای خرید عرضه اولیه، دریافت کد بورسی است. در ابتدا شما باید در سامانه سجام ثبت‌نام کنید و احراز هویت شوید. سپس باید با مراجعه به یک کارگزاری معتبر و ثبت‌نام کامل، کد بورسی خود را دریافت کنید.
بعد از انجام این مراحل، به‌راحتی می‌توانید با مراجعه به سایت و یا اپلیکیشن کارگزاری خودتان، از زمان عرضه‌های اولیه باخبر شوید. نحوه خرید عرضه به صورت آنلاین هم از طریق همین کارگزاری‌ها امکان‌پذیر است.
معمولا عرضه اولیه این هفته در ابتدای هفته اعلام می‌شود و شما به‌راحتی می‌توانید برای خرید آن برنامه‌ریزی کنید. البته در ابتدا باید مبلغ موردنیاز را به حساب خود در کارگزاری واریز کنید تا در هنگام خرید عرضه اولیه با مشکل مواجه نشوید.
عموما در هنگام اعلام عرضه اولیه، تعداد سهمی که به هر کد بورسی می‌رسد تخمین زده شده و میزان وجه موردنیاز به شما اطلاع داده می‌شود.
شما باید همان مقدار وجه را در حساب خود داشته باشید، اما در صورت کمترشدن تعداد سهام، باقی‌مانده پول به حساب شما در کارگزاری برمی‌گردد.

چگونه از عرضه اولیه مطلع شویم؟

وقتی کارگزاری معتبری را برای انجام معاملات خود انتخاب می‌کنید، خیالتان از بابت عرضه‌های اولیه و... راحت خواهد بود. کارگزاری معمولا با پیام و روش‌های دیگر به شما درمورد عرضه‌های اولیه اطلاع می‌دهد.
شاید سؤالاتی مانند عرضه اولیه جدید کی میاد، آیا عرضه اولیه در راه است، عرضه اولیه جدید در هفته آینده و... برای شما پیش بیاید. در چنین شرایطی می‌توانید با مراجعه به سایت کارگزاری خودتان از عرضه‌های اولیه جدید باخبر شوید.
البته امکان لغو شدن عرضه‌های اولیه هم وجود دارد که در این صورت کارگزاری حتما به شما اطلاع می‌دهد. بعد از باخبر شدن از عرضه سهام، می‌توانید برای خرید آن آماده شوید و وجوه موردنیاز برای خرید را هم آماده کنید. برای ثبت آسان سفارش عرضه اولیه هم به‌راحتی می‌توانید به سایت و یا اپلیکیشن کارگزاری خود مراجعه کنید.

خرید عرضه اولیه خوب است یا بد؟

خرید عرضه‌های سهام شرکت‌ها معمولا کار سودآوری است، اما ازآنجایی‌که تعداد سهام در عرضه‌های اولیه کم است، معمولا سود خیلی زیادی از فروش آنها عاید شما نخواهد شد.
بااین‌حال، خرید عرضه اولیه فرابورس و بورس به افراد کم‌تجربه بازار پیشنهاد می‌شود. افرادی که دانش لازم درباره بازار سرمایه را ندارند بهتر است بی‌گدار به آب نزنند، چون ممکن است متحمل ضرر شوند. خرید عرضه‌های اولیه برای این افراد بهتر است، چون احتمال ضرر کردن در این روش به حداقل می‌رسد.

 

زمان فروش عرضه اولیه

بعد از اینکه عرضه اولیه را خریداری کردید، باید هر روز آن را زیر نظر داشته باشید. قیمت سهم چند روز بعد از عرضه اولیه معمولا صعودی است. بهتر است یک حد مشخص برای سود خود قرار دهید و بعد از رسیدن قیمت سهم به حد موردنظر آن را بفروشید.
مثلا حد فروش سهام خود را  ۲۰ درصد قرار دهید و بعد از رسیدن به این مقدار سود، سهام خود را بفروشید. بهترین زمان فروش عرضه اولیه وقتی است که میزان سود آن به حد موردنظر شما برسد. البته این حد باید منطقی باشد و خیلی هم زیادی نباشد که ضرر کنید.

قوانین مربوط به عرضه‌های اولیه

خرید عرضه اولیه معمولا قانون خاصی به جز زمان و تعداد نداد. خود شرکت‌ها معمولا زمان و تعداد عرضه سهام خود را مشخص می‌کنند. شرکت‌ها هم برای ورود به بازار بورس و انجام عرضه اولیه، باید مجوزهای لازم را از وزارت مربوطه دریافت کنند. در غیر این صورت مجاز به انجام عرضه سهام خود نخواهند بود.

خرید عرضه اولیه از طریق چند کارگزاری مختلف

شاید این سؤال برایتان پیش آمده باشد که آیا می­‌توان از طریق چند کارگزاری به صورت همزمان، عرضه اولیه خرید؟ در جواب به این سؤال باید بگوییم که این امکان وجود ندارد. با قانونمندشدن بازار سهام، به هر فرد یک کد بورسی خاص تعلق می‌گیرد که با همان می‌تواند در بازار فعالیت کند.
بنابراین، امکان خرید عرضه‌های اولیه از طریق چند کارگزاری وجود ندارد و شما با یک کد بورسی فقط می‌توانید به اندازه یک شخص حقیقی سهام عرضه شده را خریداری کنید.
کارگزاری‌ها هم در عرضه اولیه سهم بیشتری دارند که می‌توانند آن را به هر صورتی که بخواهند استفاده کنند. شاید بپرسید که سهمیه کارگزاری‌ها به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟ کارگزاری‌ها معمولا سهام عرضه اولیه خود را در اختیار مشتریان آنلاین خود قرار می‌دهند. اگر شما هم قصد دارید در بازار بورس ایران فعالیت داشته باشید، می‌توانید با احراز هویت در سامانه سجام و اخذ کد بورسی، این کار را به‌راحتی انجام دهید.