می دانیم که مقاطع فولادی پرکاربردترین مصالح در پروژه های ساختمان سازی می باشند و بودجه قابل توجهی از پروژه های ساختمانی صرف خرید انواع مقاطع فولادی می شود. وزن آهن آلات تاثیر زیادی بر قیمت آن ها دارند. لازم است قبل از انجام هر پروژه ای میزان وزن دقیق آهن آلات محاسبه شود. برای محاسبه وزن آهن آلات ابتدا باید به این سوال پاسخ داده شود که با چه مقطع فولادی سر و کار دارید؟ چرا که یکی از متغیرهای کلیدی برای محاسبه وزن آهن آلات ، چگالی است. اما حال این سوال مطرح می شود که چگونه باید وزن آهن آلات را به صورت دقیق محاسبه نمود؟ برای این کار جدولی به نام جدول اشتال وجود دارد که توانسته بازار خرید و فروش فلزات را دستخوش تغییرات زیادی کند. تحولاتی که سرعت و دقت را در مقیاس بالا به این تجارت وارد نموده و امکان بهترین بهره‌برداری از آن را برای صنعتگران، مهندسین و پیمانکاران ساختمانی فراهم آورد. با ما تا انتهای مطلب همراه شوید.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
● محاسبه وزن آهن آلات چه کاربردی دارد؟
● جدول اشتال چیست؟
● نحوه استفاده از جدول اشتال (sthal) چگونه است؟
● کدام یک از آهن آلات جدول اشتال دارد؟
● جدول و محاسبه وزن میلگرد و جدول اشتال میلگرد
● جدول و محاسبه وزن تیرآهن و جدول اشتال تیرآهن
● جدول و محاسبه وزن ورق آهن
● جدول اشتال نبشی و محاسبه وزن نبشی
● جدول اشتال ناودانی و محاسبه وزن ناودانی
● محاسبه وزن لوله و جدول اشتال لوله فولادی
● جدول اشتال قوطی پروفیل و محاسبه وزن آن

محاسبه وزن آهن آلات چه کاربردی دارد؟

آهن آلات و آلیاژهای مصرفی در صنایع گوناگون نقش مهم و کلیدی دارند. از خانه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم و ساختمانی که محل کار ماست تا تولیدات صنعتی گوناگونی که همه‌ روزه از آن ها استفاده می‌کنیم، هر یک به نوعی از این فلزات بهره برده و بخشی از آن ها با استفاده از این آهن آلات ساخته شده اند.
بر این اساس، محاسبه وزن آهن آلات و قیمت تمام شده آن ها تاثیر مشهودی در برآورد قیمت نهایی ساختمان، تولیدات صنایع و موارد دیگر داشته و از سویی دیگر بازار این کالاها و صنایع را نیز تحت ‌تاثیر قرار می‌ دهد.
با استفاده از جدول اشتال این محاسبات در کمترین زمان و با بیشترین درجه دقت انجام می گیرد.
اما جدول اشتال چیست؟ و چگونه به محاسبه وزن آهن آلات کمک می کند؟
در ادامه مطلب به این موضوع می‌پردازیم.

جدول اشتال چیست؟

جدول اشتال (STAHLBAU PROFILE) مهم ‌ترین منبع کاربردی برای مهندسین عمران، پیمانکاران عمده آهن آلات و مقاطع فولادی و کاربران حرفه‌ای در بازار آهن آلات است.
این جداول که در قالب کتابی جامع و فشرده با همین نام منتشر شده، شامل وزن، ضخامت، مساحت، سطح مقطع و سایر ویژگی ‌های استاندارد انواع پروفیل‌ های ساختمانی فولادی است.
این اطلاعات شامل موارد مهم درباره مواد اولیه سازنده پروفیل ‌ها، نوع اتصال آن ها و نیز مقررات ساخت سازه ‌های فولادی بر اساس آئین ‌نامه های مدون نظام مهندسی است که در سال ۱۹۳۸ توسط نخستین مهندس زن آلمانی با نام اشنایدر بورگر تدوین شده است.
برای افرادی که مایلند اطلاعات جامعی درباره وزن، گشتاور، سطح مقطع و سایر ویژگی ‌های کاربردی آهن آلات و روش آسان و دقیق محاسبه وزن آهن آلات داشته باشند، فعلا هیچ مرجع دیگری به جز جدول اشتال با این گستردگی اعتبار وجود ندارد.
شما می توانید مشخصات فیزیکی و ابعاد مقاطع فولادی، انواع پروفیل، نیم رخ‌ های فولادی، ناودانی و سایر آهن آلات را  در جدول اشتال بیابید.
این جدول میان مهندسین سازه در ایران نیز مانند دیگر کشورها بسیار پرطرفدار و محبوب بوده و به دلیل تولید محصولات فولادی ایران بر اساس استاندارد اشتال بسیار کاربردی است.

نحوه استفاده از جدول اشتال (sthal) چگونه است؟

وجود اطلاعات جامع و کامل درباره وزن، گشتاور مقاومت، سطح مقطع و دیگر آیتم‌ های مهم و کلیدی در جدول اشتال باعث شده است مهندسین طراح و شاغلین در بازار معاملات آهن آلات، آن را به عنوان بخش مهم و کلیدی از محاسبات خود برای تعیین وزن محصولات فولادی به کار بگیرند و بر این اساس کار خود را با دقت و سرعت بیشتری انجام دهند.
بدیهی است اندازه‌ گیری وزن عامل مهم در این محاسبات است و با در دست داشتن وزن هر یک از مقاطع فولادی، تعیین قیمت این مقاطع به‌ مراتب آسان‌ تر خواهد بود.
بخش نخست این کتاب به معرفی علائم اختصاری جداول پرداخته و مواردی نظیر سطح مقطع، گشتاور ایستایی، شعاع ایستایی، گشتاور مقاوم و مانند آن را بیان می کند.
برخی از مقاطع مهم همانند پروفیل ها شامل ویژگی‌ هایی مانند ارتفاع، قطر، محیط، ضخامت و عرض، مساحت مقطع و زوایای بین محورهای اصلی و... است که وجود همین ویژگی ها محاسبه وزن آهن آلات را تسریع می بخشد.
علاوه بر این با استفاده از این جدول می ‌توان کلیه اطلاعات درباره وزن انواع تیرآهن باریک، عریض یا هاش در قالب نیم پهن، سنگین و سبک، بال نامساوی و لانه زنبوری، نبشی و میلگردهای ساده و آجدار و غیره را به‌دست آورد.

کدام یک از آهن آلات جدول اشتال دارد؟

مهم‌ترین مقاطع فولادی و آهن آلات ذکر شده در جدول اشتال عبارتند از:
● گروه تیرآهن ‌ها شامل تیرآهن IPE I شکل نیم پهن، تیرآهن IPB I شکل بال پهن، تیر INP I شکل باریک و دیگر محصولات این گروه
● گروه میلگردهای فولادی که عموما در مورد میلگرد آجدار است. (از هر نوع آج)
● گروه نبشی و ناودانی برای استفاده در سازه‌ های سبک
● گروه سپری ‌های T شکل
● گروه پروفیل ‌های Z شکل
● گروه پروفیل‌ H با سطح مقطع تو خالی مربع، مستطیل و دایره ‌ای شکل
● گروه پروفیل‌ های تهیه شده با نورد سرد کاربردی در سازه‌ های سبک   
علاوه بر این موارد، در این کتاب طرز استفاده از جدول اشتال برای محاسبه وزن آهن آلات نیز به‌ طور کامل بیان شده است.
برای استفاده بهینه از آن لازم است ابتدا نوع پروفیل مورد نظر را از جدول انتخاب و سپس با انتخاب شماره پروفیل مورد نظر، وزن آن را از طریق جدول محاسبه نمایید.
روش آزمون و خطا و آغاز محاسبات با کمترین مقطع، اغلب در این محاسبات به‌کار گرفته می ‌شود. در صورتی که این محاسبه در گام اول جواب نداد، به مقاطع بالاتر رفته و در نهایت بهینه ‌ترین حالت را جهت متره مصالح و برآورد نهایی در نظر می‌گیریم.
لازم به ذکر است امروزه با استفاده از قابلیت کاربرد آنلاین جدول اشتال، کار محاسبه وزن آهن آلات به ‌مراتب آسان ‌تر شده است.

جدول و محاسبه وزن میلگرد و جدول اشتال میلگرد

از ویژگی هایی که می توان به وسیله آن کیفیت میلگرد را شناسایی کرد، وزن میلگرد می باشد. کارخانه های مختلف میلگرد را در قطرهای مختلف با گریدهای مشخصی تولید می نمایند. استفاده هر بار از این فرمول ها باعث تلف شدن وقت، گیج شدن و غیره می شود. در این صفحه از سایت آهن ملل  محاسبه وزن میلگرد تمامی کارخانه ها ارائه شده است که به راحتی می توانید از جدول وزن میلگرد را به دست آورید.
جدول اشتال میلگرد شامل کلیه اطلاعات استاندارد مورد نیاز در صنعت ساختمان سازی طبق استاندارد DIN آلمان است که با آن می ‌توان محاسبه وزن آهن آلات از جمله میلگرد را به ‌راحتی انجام داد.
در این جدول فاکتورهای مهم و زیادی، بسته به نوع مقاطع فولادی اعم از ابعاد، سطح مقطع، طول شعاع منحنی‌ها، مومان اینرسی، لنگر سطح و غیره ذکر شده است که از عمومی ‌ترین آن ها می ‌توان به محاسبه قطر (بر اساس میلی‌متر)، سطح مقطع (بر اساس سانتی‌ متر مربع)، وزن یک متر بر اساس کیلوگرم اشاره نمود.

جدول اشتال تیرآهن و محاسبه وزن تیرآهن

تیرآهن مهم ‌ترین پروفیل ساختمانی است و با وزن بالایی که دارد نقش مهمی در استحکام سازه و قیمت نهایی آن ایفا می ‌کند. بر این اساس محاسبه دقیق وزن تیرآهن از اهمیت بالایی برخوردار بوده و هر گونه خطا در محاسبه وزن تیرآهن می‌تواند مشکلات جانبی زیادی به بار آورد.
از کاربردی ‌ترین انواع تیرآهن در بازار ایران می‌توان به IPE، INP، UNP و IPB اشاره کرد، تفاوت این تیرآهن‌ ها در شکل ظاهری و عملکرد آن‌هاست و محاسبه وزن آن ها را می‌ توان از طریق این جدول انجام داد.
ابعاد مورد نیاز برای محاسبه وزن تیرآهن در جدول اشتال شامل ارتفاع جان تیرآهن (h)، عرض بال (b)، ضخامت جان (s) و ضخامت جان بال (t) است که در رفتار تیرآهن در سازه‌ های مهندسی نقش مهمی بسزایی دارد.
لازم است بدانید وزن انواع تیرآهن متفاوت است و با استفاده از پارامتر وزن تیرآهن می توان به اطلاعات مهمی مانند قیمت تیرآهن دست یافت. در هنگام خرید تیرآهن، آشنایی با انواع تیرآهن و وزن هر کدام یکی از موارد مهم می باشد.

جدول و محاسبه وزن ورق آهن

محاسبه وزن ورق آهن در جدول اشتال از مباحث کاربردی در این کتاب است که محاسبه و انتخاب ورق مناسب را با گزینش و به ‌کارگیری تنها ۲ پارامتر به ‌آسانی میسر می سازد.
بر این اساس با در دست داشتن فاکتورهای ضخامت و عرض، می ‌توان ورق دلخواه را تشخیص داد.
نکته مهم، توجه به افقی بودن محور نشان ‌دهنده ضخامت است که بین اعداد ۵ تا ۸۰ است و با علامت (S)  نشان داده می شود. همچنین محور عمودی با حرف (b) نشانگر میزان پهنای ورق بوده و دربرگیرنده اعداد بین ۱۶۰ تا ۲۸۰ است.
توجه داشته باشید که کلیه واحدها بر حسب میلی‌متر نوشته شده‌اند.
یکی از روش های محاسبه وزن ورق استفاده فرمولی که در زیر آمده است می باشد که کافی ابعاد و چگالی ورق مورد نظر را داشته باشید.
چگالی آهن : در حالت استاندارد معمولا چگالی آهن عدد ۷.۸۶ می باشد.
فرمول محاسبه وزن ورق فولاد نرم:
طول × عرض× ضخامت × 8 =وزن ورق

جدول اشتال نبشی و محاسبه وزن نبشی

نبشی از مقاطع مهم ساختمانی است و ساختاری L مانند دارد و در ۲ نوع فابریک و پرسی تولید می شود. نبشی مصارف زیادی دارد و از آن در اتصال قطعات و ستون‌ها تا لقمه و... استفاده می شود. در جدول اشتال طول نبشی  بین ۶  تا ۱۲ متر است. همچنین کمیت‌های زیر برای نبشی در جدول اشتال آمده است:
● A مساحت
● U مساحت روکش دار
●  G جرم در هر متر و وزن مخصوص
● W گشتاور مقاوم
● F مساحت سطح
همچنین علائم اختصاری مورد استفاده نیز معانی و ویژگی‌ هایی از نبشی را یادآور می‌ شوند که مانند سایر مقطع در خرید نبشی نیز باید به جدول اشتال استاندارد تولید همان محصول توجه نمایید.

جدول اشتال ناودانی و محاسبه وزن ناودانی

از مقاطع مهم و کاربردی دیگر می‌توان ناودانی را نام برد که قیمت‌ و وزن آن تاثیر زیادی در مجموعه محاسبات ساخت و ساز دارد. با توجه به ساخت ۲ نوع ناودانی سبک و سنگین باید توجه داشت که مقادیر یاد شده در جدول اشتال متعلق به نوع سنگین ناودانی است.
با توجه به وجود انحنا و تفاوت در ضخامت، محاسبه این مقطع فولادی قدری دشوار است.

محاسبه وزن لوله و جدول اشتال لوله فولادی

قبل از خرید لوله های فولادی، بهتر است وزن لوله های فولادی را محاسبه نمایید تا دید بهتری از قیمت آن ها بدست آورید. وزن لوله های فولادی رابطه مستقیمی بر قیمت آن ها می گذارد.
این مقطع فولادی با توجه به نوع کاربرد، در معرض عوامل فیزیکی و طبیعی زیادی مانند ضربه و خوردگی قرار می گیرد، از این رو استانداردهای ساخت آن بسیار اهمیت دارد.
در ایران برای تولید لوله از استانداردهای DIN آلمان استفاده می شود. این مقطع فولادی در جدول اشتال شامل ویژگی های زیر می باشد:
● طول ۶ متری
● وزن هر متر بر حسب کیلوگرم
●  قطر و ضخامت لوله
موارد بالا از اصلی‌ترین و مهم‌ترین عوامل دخیل در محاسبه وزن لوله است و با وارد کردن آن ها در جدول و استفاده از نرم‌افزارهای ویژه این کار، به راحتی می توان وزن لوله را محاسبه نمود.
برخی از علائم به کار رفته در جدول اشتال لوله عبارتند از:
● h ارتفاع مقطع فولادی
● s ضخامت جان مقطع
● t ضخامت بال
●  r شعاع گوشه اتصال بال و جان مقطع
● H ارتفاع مقطع پس از برش
● d قطر
● p محیط
● b عرض مقطع فولادی
 

جدول اشتال قوطی پروفیل و محاسبه وزن آن

محاسبه درست وزن انواع قوطی و پروفیل از جمله نکات اساسی در زمان خرید این محصول محسوب می گردد. در این جدول وزن بر حسب کیلوگرم، ضخامت و سایز قوطی نیز بر اساس میلی‌متر محاسبه می ‌شوند. در این مورد نیز لازم است به استانداردهای استفاده شده در هر محصول قوطی توجه گردد.
ضمنا با استفاده از فرمول زیر نیز می ‌توان وزن قوطی را به ‌دست آورد:

سخن آخر

برای انجام دقیق محاسبه وزن آهن آلات، علاوه بر فرمول‌های محاسباتی موجود، استفاده از جدول اشتال نیز راهی آسان و در دسترس است. بر این مبنا می‌توان با وارد کردن هر یک از ویژگی‌های استاندارد این نوع مقاطع فولادی، به‌راحتی از وزن آن بر حسب استانداردهای تعیین شده آگاهی یافت.
لازم به یادآوری است که این محاسبات برای هر یک از این مقاطع فولادی نسبت به پروتکل‌های قراردادی و بر اساس مقادیر موجود در جدول اشتال وارد شده و نتایج دقیقی به‌دست می آید. از مهم ترین مقاطع فولادی که تخمین وزن آن ها حائز اهمیت می باشد، می توان به وزن آهن، وزن میلگرد، وزن لوله، وزن تیرآهن، وزن ناودانی و محاسبه وزن پروفیل قوطی اشاره کرد.
منبع : آهن ملل (مرجع قیمت آهن آلات و خرید تمامی مقاطع فولادی)