حتماً برای شما نیز پیش آمده است که در زندگی خود با انتخابهای متعددی مواجه شده باشید. قطعاً برای اینکه بتوانید درستترین مسیر را انتخاب کنید، معیارهای مختلفی را در نظر گرفتهاید؛ چراکه شناخت عوامل تعیینکننده در انتخاب بهترین گزینه و بررسی دقیق هر یک از این عوامل، میتواند منجر به انتخابی درست و با کمترین میزان ریسکپذیری شود. یکی از بخشهای مهم در زندگی هر فرد، انتخاب رشته و گرایش تحصیلی است. رشته مهندسی کشاورزی یکی از رشتههای دانشگاهی است که گرایش های مختلفی دارد. درنتیجه دانشجویان ممکن است در انتخاب بهترین گرایش تحصیلی دچار مشکل شوند. در این مطلب با طرح این پرسش که: «بهترین گرایش رشته مهندسی کشاورزی برای استخدام کدام است؟»، ضمن معرفی گرایش های رشته مهندسی کشاورزی، به بررسی فرصتهای استخدامی گرایش های مختلف این رشته نیز خواهیم پرداخت.
معرفی رشتهی مهندسی کشاورزی
دلایل مختلفی موجب شده است تا با افزایش قابلتوجه جمعیت روی کره زمین مواجه شویم. افزایش دانش بشری در علوم مختلف مانند علم پزشکی موجب شده است تا ضمن مبارزه با بیماریهای مختلف، بتوانیم لوازم رفاه و آسایش خود را نیز فراهم کنیم. از طرف دیگر ظهور و گسترش فناوری موجب شده است تا بتوانیم در هر شرایطی غذای خود را تولید کنیم. درنتیجه سلامت عمومی افزایش یافته و دسترسی به غذا نیز راحتتر و سریعتر شده است.بدون تردید یکی از حوزههایی که موجب دستیابی به چنین دستاوردی برای بشر امروزی شده است، مهندسی کشاورزی است. بدون استفاده از راهحلهای ارائه شده از طرف متخصصان حوزهی کشاورزی، قطعاً نمیتوانستیم امنیت غذایی خود را بهراحتی تأمین کنیم. مهندسی کشاورزی، از دانش و اطلاعات موجود در علوم مختلف و شاخههای دیگر مهندسی بهره میبرد تا بتواند میزان بازدهی و کارایی زمینهای کشاورزی را توسعه دهد.
مهندسی عمران، مهندسی مکانیک، زیستشناسی و مهندسی شیمی، تنها برخی از حوزههایی هستند که به پیشبرد اهداف مهندسی کشاورزی کمک میکنند. بهطورکلی در مهندسی کشاورزی، اصول طراحی و علوم مهندسی در خدمت ارتقای تولیدات کشاورزی هستند.
در حقیقت یک مهندس کشاورزی در جهت پایداری فعالیتهای کشاورزی، ایمنسازی کشاورزی و ارائه شیوههای کشاورزی با درنظرگرفتن شاخصهای زیستمحیطی، فعالیت میکند. بدین منظور مهندسان کشاورزی با تحلیل عملیات کشاورزی و بهرهگیری از فناوریهای جدید، کاربری زمین را ارتقا داده و ضمن حفظ منابع موجود، تولیدات کشاورزی را نیز افزایش میدهند.
بهطورکلی میتوان گفت که رشته مهندسی کشاورزی حوزهای بسیار پویا و جذاب است که میتواند گزینه بسیار مناسبی برای ادامه تحصیل و درآمدزایی بسیاری از افراد باشد. اما یک مهندس کشاورزی در صورت استخدام، چه وظایف و مسئولیتهایی را برعهده خواهد داشت؟ برای دریافت پاسخ این سؤال حتماً بخش بعدی را مطالعه کنید.
وظایف و مسئولیتهای یک مهندس کشاورزی چیست؟
بهطورکلی طراحی تجهیزات و ماشینآلات کشاورزی و نیز ارائه روشهایی جهت آمادهسازی زمین برای کشت محصولات کشاورزی، ازجمله مهمترین وظایف مهندسان کشاورزی هستند. بدین منظور مهندسان کشاورزی از اتوماسیون و فناوریها استفاده میکنند.حسگرها و میکروکامپیوترها، کنترلکنندهها، هوش مصنوعی و نرمافزارها، همگی بهوسیله یک مهندس کشاورزی مورداستفاده قرار میگیرند. استفاده از این تجهیزات موجب میشود تا پایداری و کارایی کشاورزی زراعت افزایش یافته و نهایتاً اقتصاد یک منطقه نیز شکوفا شود.
یکی از کارهایی که مهندسان کشاورزی انجام میدهند این است که برای ضایعات مواد غذایی، استفادههای جدیدی را پیشنهاد میدهند. همچنین مهندسان کشاورزی با ارائه مشاورههایی جهت ذخیرهسازی، بستهبندی و فرآوری درست محصولات کشاورزی، از کاهش ضایعات مواد غذایی نیز جلوگیری میکنند.
خوب است بدانید که امروزه انبارداری مواد غذایی، بخش بسیار مهمی در صنعت کشاورزی است. به همین دلیل نیز یک مهندس کشاورزی برای گرمایش، سرمایش و تهویه انبار، حملونقل پس از برداشت و تدارکات نیز برنامهریزی میکند. در ادامه، برخی از وظایف و مسئولیتهای متخصصان این رشته برای کار در بخش های دولتی و خصوصی آورده شده است:
● کار با امکانات کاشت و برداشت محصولات کشاورزی
● همکاری با متخصصان حوزهی علوم و مهندسی صنایع غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی
● طراحی ماشینآلات و ساختارهای کشاورزی
● مطالعه خواص فیزیکی و شیمیایی مواد مورداستفاده برای تولید محصولات کشاورزی
● بررسی ابزار یا ماشینآلات کاشت و برداشت محصول
● ارائه راهکارهایی جهت مدیریت ضایعات و پسماند، از جمله مدیریت فضولات حیوانی، بقایای کشاورزی و رواناب کودها
● ارائه راهکارهایی جهت مدیریت، حفاظت و ذخیره آب بهمنظور آبیاری محصولات کشاورزی و پرورش دام
● استفاده از فناوریهای مختلف مانند فناوری سنجش از دور و جیپیاس
● اطمینان از ایمنی و راحتی کارکنان مزرعه
البته ممکن است یک مهندس کشاورزی بر اساس تخصص و موقعیت شغلی، تنها برخی از وظایفی را که در بالا به آن اشاره شده است در کارهای روزانه خود انجام دهد. معمولاً در آگهیهای استخدامی مهندس کشاورزی نیز به شرح وظایف و مسئولیتهای این متخصصان اشاره میشود.
برای اطلاع از وظایف دقیق مهندسان کشاورزی در شرکتهای معتبر، پیشنهاد میکنیم به آگهیهای استخدامی این رشته در سایتهای کاریابی نیز مراجعه کنید. (برای مشاهده آگهیهای استخدامی مهندس کشاورزی به این لینک مراجعه شود.)
اما رشته مهندسی کشاورزی دارای گرایش های مختلفی است که علاقهمندان به این رشته میتوانند در یکی از آنها، ادامه تحصیل داده و به شکل تخصصی در بازار کار رشته خود فعالیت کنند. باتوجهبه گرایش های رشته مهندسی کشاورزی ممکن است وظایف و مسئولیتها، فرصتهای استخدامی و درآمد و حقوق متخصصان این حوزه نیز متفاوت باشد. به همین دلیل در ادامه به معرفی گرایش های رشته مهندسی کشاورزی میپردازیم.
گرایش های رشته مهندسی کشاورزی
در ایران امکان تحصیل در مقاطع مختلف کارشناسی، مقطع کارشناسی ارشد و دکتری برای علاقهمندان به رشته مهندسی کشاورزی وجود دارد. به شکلی که فارغالتحصیلان رشتههای علومتجربی و ریاضی میتوانند یکی از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی را برای ادامه تحصیل انتخاب کنند.در جدول زیر و طبق دفترچه راهنمای انتخاب رشته آزمون سراسری سال 1400 گروههای آزمایشی علومتجربی و ریاضی، گرایش های مختلف این رشته دانشگاهی در مقطع کارشناسی آورده شده است:
در ادامه و بر اساس اطلاعات ذکرشده در دفترچه راهنمای ثبتنام در آزمون ورودی مقطع کارشناسی ارشد سال 1401، گرایش های مختلف رشته کشاورزی و منابع طبیعی آورده شده است. ذکر این نکته ضروری است که هر یک از این گرایشها، خود ممکن است دارای زیرشاخههای دیگری نیز باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر میتوانید به دفترچه مذکور مراجعه کنید.
● علوم و مهندسی مرتع و آبخیزداری
● علوم و مهندسی آب
● گرایش زراعت و اصلاح نباتات
● گرایش اقتصاد کشاورزی
● ترویج و آموزش کشاورزی
● گرایش علوم و مهندسی باغبانی
● علوم و مهندسی جنگل
● گرایش مدیریت حاصلخیزی، زیستفناوری و منابع خاک
● علوم و مهندسی شیلات
● مهندسی صنایع چوب و فرآوردههای سلولزی
● علوم و مهندسی صنایع غذایی
● حشرهشناسی کشاورزی
● بیماریشناسی گیاهی
● علوم و مهندسی محیطزیست
● مهندسی مکانیک بیوسیستم
● مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی
● بیوتکنولوژی کشاورزی
● گرایش علوم دامی و طیور
● مدیریت کشاورزی
● مهندسی فضای سبز
● توسعه روستایی
● گرایش اکوهیدرولوژی
● مدیریت و کنترل بیابان
در ادامه با ارائه توضیحات بیشتر درباره برخی از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی، میکوشیم تا وضعیت استخدامی در هر گرایش را نیز بررسی نماییم.
بیوتکنولوژی کشاورزی
بر اساس تعریفی که وزارت کشاورزی امریکا (USDA) از بیوتکنولوژی کشاورزی ارائه کرده است، این گرایش از کشاورزی را میتوان مجموعهای از ابزارها شامل روشهای اصلاح نژاد دانست که بهمنظور اصلاح و یا بهبود محصولات دامی و زراعی، ارگانیسمهای زنده و یا بخشهایی از آنها را تغییر میدهد. امروزه بیوتکنولوژی مدرن شامل ابزارهای مهندسی ژنتیک نیز هست.
در حقیقت اصلاح نژاد و بیوتکنولوژی، امکان زراعت، کاشت و برداشت ارزانتر را برای کشاورزان فراهم میکند. همچنین امکان مدیریت محصولات نیز با اصلاح نژاد، راحتتر خواهد بود. بهعنوان مثال محصولات اصلاحشده از این روش، میتوانند در برابر گروه خاصی از علفکشها مقاومت داشته باشند؛ درنتیجه کنترل علفهای هرز نیز سادهتر و راحتتر خواهد بود.
مسیر شغلی فارغالتحصیلان بیوتکنولوژی کشاورزی
اما دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد گرایش بیوتکنولوژی کشاورزی، مباحث مختلفی از موضوعات ژنتیک مولکولی، نشانگرهای مولکولی و مهندسی ژنتیک را میآموزند. فارغالتحصیلان این رشته میتوانند به ارائه خدمات مدیریتی، فنی و مهندسی در حوزه کشاورزی و صنایع تبدیلی پرداخته و در بخش های دولتی و خصوصی استخدام شوند. خوب است بدانید که یک متخصص بیوتکنولوژی کشاورزی در کشور امریکا، متوسط درآمد سالانهای در حدود 83.500 دلار دارد.
همچنین باتوجهبه مزایای فراوانی که این رشته از کشاورزی دارا است، میتوان بیوتکنولوژی کشاورزی را یکی از گرایش های رشته کشاورزی دانست که در آینده، فرصتهای استخدامی بسیار خوبی را برای فارغالتحصیلان این حوزه فراهم میکند؛ بنابراین اگر در رشته بیوتکنولوژی کشاورزی مشغول به تحصیل هستید، نگران بازار کار این رشته نباشید.
گرایش اقتصاد کشاورزی
بهمنظور بررسی فاکتورهای اقتصادی در حوزهی کشاورزی و بهکارگیری اصول اقتصادی در کاشت و برداشت محصولات، شاخهای از کشاورزی به نام اقتصاد کشاورزی ایجاد شده است. یک فارغالتحصیل گرایش اقتصاد کشاورزی باتوجهبه دانش، اطلاعات و تجربههایی که دارد، میتواند طرحهای کشاورزی را مورد بررسی قرار داده و این طرحها را از لحاظ اقتصادی مورد ارزیابی قرار دهد.
مسیر شغلی فارغالتحصیلان گرایش اقتصاد کشاورزی
گرایش های رشته اقتصاد کشاورزی در مقطع کارشناسی ارشد عبارتاند از:
● سیاست و توسعه کشاورزی
● اقتصاد تولید و مدیریت واحدهای کشاورزی
● اقتصاد منابع طبیعی و محیطزیست
● بازاریابی محصولات کشاورزی
بهمنظور ارزیابی اقتصادی طرحهای پیشنهادی در حوزهی کشاورزی که ممکن است در سطح خرد یا کلان قابلیت اجرایی داشته باشند، از متخصصان گرایش اقتصاد کشاورزی در بخش های دولتی و خصوصی استفاده میشود.
کارشناس تحقیقات بازار، مدیر تولید و مدیر فروش، برخی از فرصتهای استخدامی برای متخصصان گرایش اقتصاد کشاورزی هستند. خوب است بدانید که یک کارشناس گرایش اقتصاد کشاورزی در کشور امریکا در سال 2022 میلادی، متوسط حقوق سالانهای به اندازه 128,967 دلار دارد.
علوم و مهندسی آب
یکی از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی، گرایش علوم و مهندسی آب است. باتوجهبه نیاز بشر به تأمین آب آشامیدنی سالم و نیز تأمین آب موردنیاز برای بخشهای کشاورزی و صنعت، گرایشی به نام علوم و مهندسی آب در رشته مهندسی کشاورزی معرفی شده است.
متخصصان حوزهی آب با مدلسازی جریانهای سطحی، زیرسطحی و جریان آب در سازههای هیدرولیکی، رفتار جریان را شبیهسازی میکنند. بدین منظور متخصصان و مهندسان منابع آب از نرمافزارهایی مانند FLOW3D، FLUENT، HEC-RAS و AutoCad استفاده میکنند.
همچنین مدلسازی و بررسی آلایندههای جریان و نیز بررسی اثرات تغییر اقلیم بر منابع آبی، از دیگر حوزههای موردعلاقه متخصصان مهندسی منابع آب محسوب میشوند. معمولاً فارغالتحصیلان این رشته از علوم دیگری مانند اقتصاد، جغرافیا، فناوری اطلاعات و مهندسی محیطزیست، برای انجام پژوهشهای خود نیز بهره میگیرند.
مسیر شغلی فارغالتحصیلان گرایش علوم و مهندسی آب
مهندسان کشاورزی میتوانند در مقطع کارشناسی ارشد، یکی از گرایش های رشته علوم و مهندسی آب را که در ادامه آورده شده است، برای ادامه تحصیل انتخاب کنند:
● آبیاری و زهکشی
● سازههای آبی
● رودخانه و اکوسیستمهای آبی
● منابع آب
● مدیریت و برنامهریزی منابع آب
● هواشناسی کشاورزی
● هیدروانفورماتیک
فارغالتحصیلان علوم و مهندسی آب میتوانند در بخش های دولتی و خصوصی مانند وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی و یا شرکتهای مشاورهای مشغول به کار شوند. همچنین امکان کار در مراکز دانشگاهی و پژوهشی برای این گروه از متخصصان نیز وجود دارد.
معمولاً مهندسان کشاورزی در این گرایش روی پروژههای مختلفی که در ارتباط با حوزههایی مانند کشاورزی، سدسازی، زهکشی اراضی و منابع آب هستند، کار میکنند. همچنین خوب است بدانید که یک مهندس آب در کشور امریکا، متوسط درآمد سالانهای در حدود 88,860 دلار دارد.
آیا برای استخدام در گرایش های رشته مهندسی کشاورزی فرد مناسبی هستید؟
یکی از اقداماتی که بهتر است در هنگام کاریابی انجام شود این است که قبل از ارسال رزومه برای شرکتهای فعال در بخش های دولتی و خصوصی، کارجویان از خود این سؤال را بپرسند که: «آیا برای استخدام در گرایش های رشته مهندسی کشاورزی فرد مناسبی هستم؟». چراکه ممکن است تعداد فرصتهای استخدامی و درآمد در برخی از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی بسیار خوب و قابلتوجه باشد؛ اما این مزایا تنها برای آن گروه از کارجویانی است که شرایط اولیه کار در این حوزهها را نیز داشته باشند. بنابراین پیشنهاد میکنیم که حتماً شرایط خود را با ویژگیهایی که یک مهندس کشاورزی برای استخدام باید داشته باشد، مورد مقایسه قرار دهید. برخی از این ویژگیها عبارتاند از:
● روحیه پژوهشگری
● کنجکاوی
● قدرت حل مسئله
● قدرت تصمیمگیری
● توانایی ارزیابی و تحلیل سیستمها
● تفکر انتقادی
● آشنا به علوم مختلف مانند ریاضیات، فیزیک، زیستشناسی، شیمی و کامپیوتر
● آشنا به زبان انگلیسی
● تمایل برای انجام سفرهای کاری
● خلاقیت و نوآوری
● امکان انجام چند کار همزمان
● روحیه کار تیمی
● توانایی پیگیری امور
● آشنا به مجموعه نرمافزارهای آفیس مانند ورد، اکسل و اوتلوک
● توانایی گزارشنویسی
● انعطافپذیری
کدام گرایش رشته مهندسی کشاورزی بازار کار بهتری دارد؟
در این مطلب گرایش های مختلف رشتهی مهندسی کشاورزی را در مقاطع تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد معرفی کردیم. برای اینکه دریابیم کدام یک از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی دارای وضعیت استخدامی بهتری هستند، بهتر است معیارهایی مانند تعداد فرصتهای استخدامی، حقوق دریافتی و امکان ارتقای شغلی را موردتوجه قرار دهیم. به همین دلیل در ادامه این مطلب، توضیحات بیشتری را درباره هر یک از این معیارها ارائه میدهیم.تعداد فرصتهای استخدامی در بخش های دولتی و خصوصی
بخش های دولتی و خصوصی در کشور، روشهای مختلفی را برای استخدام کارجویان دارند. بخش های دولتی با برگزاری آزمون استخدامی در طول سال، اقدام به جذب تعداد مشخصی از فارغالتحصیلان گرایش های رشته مهندسی کشاورزی میکنند. معمولاً اغلب گرایش های رشته مهندسی کشاورزی امکان استخدام در بخش های دولتی را دارند.
شرکتهای خصوصی نیز برای فرصتهای شغلی مانند کارشناس فروش، کارشناس تحقیقات کشاورزی، کارشناس محصول و بازرس کشاورزی، اقدام به انتشار آگهی استخدامی مهندس کشاورزی میکنند؛ بنابراین چنانچه دارای تجربه کاری در زمینههای مورد درخواست کارفرما باشید، معمولاً میتوانید با مدرک تحصیلی خود در رشته کشاورزی، بهراحتی مراحل استخدامی را نیز پشت سر بگذارید.
حقوق و درآمد
یکی از عوامل بسیار مهم که در پاسخ به سؤال: «بهترین گرایش رشته مهندسی کشاورزی برای استخدام کدام است؟» باید موردتوجه قرار گیرد، حقوق و درآمد گرایش های رشته مهندسی کشاورزی است. باتوجهبه این موضوع که شرکتهای مختلف خصوصی و دولتی حقوق و دستمزد متفاوتی را برای کارکنان خود در نظر میگیرند، میتوانید برای اطلاع از میزان حقوق و درآمد پیشنهادی از طرف کارفرمایان، به آگهیهای استخدامی در سایتهای کاریابی مراجعه کنید.
بهعلاوه، حقوق و مزایای مهندسان کشاورزی معمولاً باتوجهبه معیارهایی مانند سوابق کاری، مهارتهای فردی و شهر محل کار نیز تعیین میشود. بهطورکلی میتوان گفت چنانچه بتوانید در مقاطع تحصیلی بالاتر ادامه تحصیل داده و در یک حوزه دانش بیشتری کسب کنید، به احتمال زیاد درآمد بهتری نیز خواهید داشت.
امکان ارتقای شغلی
باتوجهبه این موضوع که امکان ادامه تحصیل در تمام گرایش های رشته مهندسی کشاورزی وجود دارد، میتوانید با اخذ مدرک تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری، زمینه را برای ارتقای شغلی خود نیز فراهم کنید. همچنین با کسب تجربه بیشتر نیز، میتوانید ارتقای شغلی داشته باشید. بهطورکلی ارتقای شغلی صرفنظر از مدرک تحصیلی، به عواملی مانند تجربه کاری و مهارتهای نرم افراد نیز بستگی دارد.
جمعبندی
همواره داشتن یک انتخاب آگاهانه میتواند زمینهساز موفقیت در زندگی باشد. بدیهی است که هر انتخابی ممکن است مزایا و معایب خود را نیز داشته باشد. اما برای داشتن بهترین انتخاب، باید هدف اصلی خود را نیز مشخص کنیم. در این مطلب با طرح این سؤال که: «بهترین گرایش رشته مهندسی کشاورزی برای استخدام کدام است؟»، در ابتدا به معرفی گرایش های رشته مهندسی کشاورزی پرداختیم. سپس با این فرض که استخدام و کاریابی در رشته مهندسی کشاورزی اولویت اصلی کارجویان است، برخی از گرایش های رشته مهندسی کشاورزی را بررسی کردیم. سخن پایانی اینکه برای انتخاب یک رشته تحصیلی، تنها شرایط استخدامی نیست که بهعنوان عاملی تأثیرگذار مطرح است؛ بنابراین برای داشتن بهترین انتخاب، پیشنهاد میکنیم تمام عوامل مؤثر در موفقیت شغلی را در کنار هم در نظر بگیرید.
