همانطور که می دانید کیسه های پلاستیکی تهدیدی بزرگ برای محیط زیست است، به همین دلیل بهترین کار برای اینکه ضایعات پلاستیکی دورریز کمتری پیدا کند و به محیط زیست کمتر آسیب وارد کند، بازیافت آن هاست.

مراحل بازیافت پلاستیک

برای بازیافت مواد پلاستیکی، مهمترین نکته ای که باید مد نظر داشت نوع پليمرى كه بايد بازيافت شود. به این صورت كه هر نوع پليمر جدا از انواع ديگر بازيافت مى شوند، در غير اين صورت فرايند بازيافت با اشكال روبه رو خواهد شد.

(به عنوان مثال: پلى اتيلن ها با هم، پلى پروپيلن ها با هم و پلى آميدها با هم بازيافت مى شوند)، بنابراين اگر تركيبى از مواد پلاستيكى مختلف مانند ظروف يکبار مصرف با انواع مختلف خرد و سپس ذوب شوند، با توجه به متفاوت بودن نقطه ذوب تركيب ناهمگونى ايجاد مى شود.

مسئله بعدى نداشتن رنگ در مواد پلاستيكى است كه اهميت بسزايى در این فرآیند دارد. به همین دلیل برای بازیافت کیسه های نایلونی بعد از جمع آوری ضایعات پلاستیکی در کارگاههای مخصوص، پلاستیک ها را بر مبنای جنس و رنگ تفکیک می کنند. تفکیک پلاستیک ها به طور معمول از نظر جنس به دو نوع بادی و تزریقی و از لحاظ رنگ بندی آنها به انواع بی رنگ، سفید، آبی، سبز و زرد تفکیک می شوند.

پلاستيک‌های بادی ساختمانی بسیار فشرده دارند و خشک و شكننده‌ هستند، در حالی كه پلاستيک‌های تزريقی نرم‌تر و انعطاف‌پذيرترند. هدف از جدا کردن این دو نوع مواد پلاستیکی این است که كيفيت حاصل از مخلوط كردن اين دو نوع مطلوب نمی شود و مخلوط حاصل در آخر به صورت شن‌ريزه می شود.

از نظر رنگ‌بندی می توان گفت پلاستیک های بی رنگ و کریستالی قیمت بالاتری نسبت به پلاستيک های كدر و مشكی دارند.

بعد از جدا سازی پلاستیک ها از نظر نوع و رنگ آنها را در يک آسياب بزرگ می‌ريزند و آنها را به صورت تكه‌های بسيار ريز خرد می‌كنند. پلاستيک‌های خرد شده در اين مرحله آماده فروش به كارخانه‌های بازيافت پلاستيک هستند.

کارخانه های بازیافت ضایعات پلاستیکی

در نخستين مرحله بعد از اینکه پلاستیک های خرد شده به کارخانه تحویل داده شد، پلاستيکها در يک ظرف شستشو ریخته شده و پس از شست و شو در يک سبد خشک كن پخش می شوند. در قسمت زير اين سبد یک منبع حرارت‌زا با گرمای ملايم وجود دارد، تا پلاستیک ها را خشک کند. پس از اينكه پلاستيک‌ها خشك شد، در دستگاه اكسترودر قرار می گيرند. اين دستگاه شبيه به چرخ گوشتی بزرگ است، با اين تفاوت كه ناحيه مياني آن مجهز به سيستم‌های حرار تی است (سيستم‌های حرارتی از تعدادی المنت با مقاومت بالا تشکیل شده كه توان حرارتی بسیار بالایی دارند). حرارتی كه از اين سيستم متساعد می شود، به طور متوسط بين 250 تا 150 درجه سانتی‌گراد است. به كمک حرارت توليد شده، پلاستيک‌های خردشده به صورت خميری از دهانه ی این دستگاه خارج می شوند.

در این مرحله خميرها در ظرف آبی ریخته می شوند تا سرد و سفت شوند. بعد آنها را در داخل آسياب ریخته و اين دستگاه خمير سفت شده را به گويچه‌های پلاستيكی به نام گرانول تبديل می‌كند.

اين گويچه‌های گرانولی ماده خام ثانوی است.  در مرحله پایانی اين گرانول‌ها را در دستگاه‌های قالب گیری ریخته و محصول مورد نظر در قالبی كه از قبل طراحی شده است توليد می‌شود.

محصولاتی را كه در مرحله قالب‌گيری به شكل نامطلوب و ناقص توليد شوند را  دوباره آسياب کردهد و مورد استفاده قرار می‌دهند.

ساخت كيسه هاى پلاستيكى

مسئله مهم استفاده از مواد بازيافتی، استفاده مجدد این مواد در مصارف غذايى است. در واقع صحبت از آن دسته از مواد بازيافت شده اى است كه براى بسته بندى و نگهدارى مواد غذايى غيرمجاز هستند.

در حال حاضر كارخانه هاى صنايع غذايى مجاز نيستند مواد بازيافتى را براى نگهدارى و بسته بندى مواد غذايى به كار ببرند. دليل اصلى آن نيز عدم رعايت اصول بازيافت مواد پلاستيكى در ايران است.

گفتنى است براى توليد كيسه هاى پلاستيكى شفاف از مواد اوليه بكر استفاده مى شود در حالى كه اكثريت پلاستيک هاى مشكى موجود در بازار از مواد بازيافتى تهيه مى شود.

برای ساخت کیسه های پلاستیکی در ابتدا گرانول هاى پلى اتيلن را به شكل فيلم هاى نازک درآورده و پس از برش فيلم ها در ابعاد دلخواه به كيسه تبديل مى كنند. و در صورت توليد كيسه هاى رنگى هنگام تبديل گرانول پلى اتيلن به فيلم از رنگدانه پلاستيک استفاده می کنند.

پلاستيک ها در كاربردهاى غذايى

تمامى پليمرها از بكر تا آن هايى كه بازيافتى هستند و همچنين ظروف پلاستيكى حتماً بايد قبل از استفاده در صنعت غذايى تحت آزمون رتبه بندی غذایی قرار گيرند. اين آزمون تحت استانداردهاى (EEC) و (FDA) انجام مى شود. در واقع وزارت بهداشت مقاومت و ميزان مهاجرت مواد سازنده پليمرها را در حلال ها يا محلول هاى مشابه مواد غذايى را مى سنجد.

دلایل بسیاری برای بازیافت پلاستیک ها وجود دارد؛ مانند احداث پتروشیمی های جدید و در نتیجه تولید بیشتر پلاستیک ها، مصرف بیشتر حاصل از پدیده شهر نشینی برای مثال ظروف غذای یک بار مصرف و همچنین مصرف بیشتر به دلیل کاربرد در صنایع مختلف، تجزیه نشدن و ماندگاری در طبیعت حداقل به مدت ۳۰۰ سال و ایجاد آلودگی های زیست- محیطی و مهمترین عامل یعنی افزایش قیمت مواد نو پتروشیمی به دلیل حذف یاران ی حامل های انرژی و همچنین افزایش قیمت جهانی و غیره موجب گردیده استقبال از مواد و گرانول های بازیافتی بیشتر و بیشتر گردد.

از نظر قیمت، بهای گرانول های بازیافتی معمولا در حدود ۳۰ درصد پایینتر از گرانول های نو پتروشیمی می باشند. در واقع دلیل پیشرفت صنعت بازیافت در دنیا علاوه بر بحث محیط زیست نیز این است که محصولات ارزشمندی را می توان از موادی تهیه نمود که نسبت به نو از لحاظ قیمت پایین ترند و همین باعث ایجاد ارزش افزوده می گردد.

پرسش و پاسخ کتاب علوم پایه ششم

مقاومت کیسه هایی که بازیافت می شوند به مراتب بیشتر از کیسه های نایلونی تهیه شده از مواداصلی هستند. به دلیل اینکه موادی که مجددا برای تهیه و ساخت کیسه ها به کار می رود باعث ضخیم تر شدن و مقاوم تر شدن کیسه ها می شود و همین امر سبب می شود که کیسه های تولید شده از مواد بازیافتی از کیسه های تولید شده با مواداصلی مقاوم تر باشند.

- چرا کیسه های نایلونی تهیه شده از مواد بازیافتی را ضخیم تر درست می کنند؟

برای بازیافت کیسه ها موادی را به آنها اضافه می کنند همین مواد سبب ضخامت کیسه های نایلونی می شود. زیرا مواد بازیافتی نسبت به مواد اولیه، مقاومت و استحکام کمتری دارند و ممکن است کیسه های نایلونی پاره شوند. به همین علت آن ها را ضخیم تر تولید می کنند تا به مقاومت مطلوب آن دست یابند.

- مزایای بازیافت کردن ضایعات چیست؟

ضایعات کمتری سوزانده و یا دفن میگردد.

انرژی و مواد خام کمتری برای تولید مواد ضایعاتی نسبت به نو نیاز می باشد.

کاهش ضایعات و استفاده مجدد آن باعث کاهش آلودگی محیط زیست می گردد.

---