عفونت دستگاه ادراری زمانی اتفاق می افتد که قارچها، ویروس ها و باکتری ها قسمتی از مجاری ادراری را آلوده می کنند.

زمانی که باکتری ها، قارچ ها و یا ویروس ها به دستگاه ادراری وارد شوند و سیستم ایمنی بدن ضعیف باشد، فرد به این بیماری مبتلا می شود .

دستگاه ادراری انسان به دو قسمت، دستگاه ادراری فوقانی و دستگاه ادراری تحتانی، تقسیم می‌شود. دستگاه ادراری فوقانی از دو عدد کلیه‌ و دو عدد حالب‌‌ (میزنای) تشکیل شده  و دستگاه ادراری تحتانی هم شامل مثانه و مجرای ادرار (پیشابراه می باشد.

عفونت می‌تواند هر قسمتی از دستگاه ادراری را درگیر کند، اما بیشتر  عفونت‌های ادراری، در دستگاه ادراری تحتانی یعنی همان مثانه و پیشابراه دیده می‌شوند که به آن عفونت مثانه می گویند.

عفونت ادراری بیماری است که اکثر خانم ها و آقایان برای یک بار هم که شده آن را تجربه کرده و به آن مبتلا شده اند. زنان بیش‌تر از مردان در معرض خطر ابتلا به عفونت مجاری ادراری هستند.

علائم عفونت ادراری

علائم عفونت ادراری بستگی به این دارد که کدام بخش از دستگاه ادراری درگیر شده باشد. از مهمترین علائم عفونت ادراری دستگاه پایینی می‌توان به سوزش ادرار اشاره کرد. علاوه بر سوزش ادرار موارد زیر هم از علائم این بیماری  می باشد:

افزایش تعداد دفعات ادرار بدون داشتن ادرار زیاد

افزایش فوریت ادرار

خون در ادرار

ادرار کدر(ابری)

ادراری که شبیه  چای است

ادراری که بوی قوی دارد

درد لگن در زنان

درد مقعدی در مردان

همانطور که گفته شد، عفونت دستگاه پایینی ادراری شایع‌ترین نوع این عفونت هستند، اما نوع دیگری از عفونت ادراری وجود دارد  که دستگاه بالایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و بسیار نادرتر است اما معمولاً علائم شدید‌تری دارد. علائم این نوع از عفونت ادراری دستگاه بالایی که کلیه‌ها و میزنای را تحت تاثیر قرار می‌دهد، موارد زیر می باشد:

درد و حساسیت در قسمت بالایی پشت و پهلو‌ها

لرز

 تب

 حالت تهوع

استفراغ

علائم عفونت ادراری در مردان که دستگاه بالایی و در واقع کلیه ها  را درگیر کرده می‌تواند شبیه به علائم عفونت ادراری زنان باشد. علائم عفونت ادراری در دستگاه پایینی مردان علاوه بر علائم رایج مشترک بین زنان و مردان، گاهی اوقات شامل درد مقعدی نیز می‌شود.

درد لگن از رایج‌ترین علائم عفونت ادراری زنانی است که بیماری در دستگاه پایینی را تجربه می‌کنند. همانطور که گفته شد، علائم عفونت ادراری در دستگاه بالایی زنان و مردان مشابه است.

 در کودکان : کودکان هم ممکن است مبتلا به بیماری عفونت ادراری شوند. در واقع در کودکان خردسال، ممکن است تنها علامت عفونت دستگاه ادراری ، تب باشد. در کودکان علائم واضح و روشن تری برای این بیماری وجود ندارد به همین خاطر وقتی دختران کوچکتر از دو سال یا پسران ختنه نشده کوچکتر از یک سال دچار تب می‌شوند، بسیاری از انجمن‌های پزشکی توصیه می‌کنند که کشت ادرار صورت بگیرد.

ممکن است نوزادان خوب غذا نخورند، استفراغ کنند، بیشتر بخوابند، یا نشانه‌های یرقان را از خود نشان دهند.در کودکان بزرگتر، ممکن است دوباره بی‌اختیاری ادرار (از دست دادن کنترل مثانه) اتفاق بیفتد و از این طریق بتوان به عفونت اداراری آنها پی برد.

علت عفونت ادراری

دانستن علت عفونت ادراری بسیار مهم است . چون برای درمان لازم است که منشا و دلیل آن شناخته شود. در  

واقع هرچیزی که باعث تخلیه مثانه شود یا مجاری ادراری را تحریک کند می‌تواند علت عفونت ادراری باشد.

شرایط و مشکلاتی مانند بارداری، یائسگی، نگه داشتن ادرار برای مدت طولانی، دیابت، کم آبی بدن می تواند عامل به وجود آورنده این بیماری باشند.

علاوه بر این موراد مقاربت جنسی هم باعث عفونت ادراری در زنان می شود. در واقع فشار بر روی دستگاه ادراری زنان هنگام مقاربت جنسی ممکن است که سبب حرکت باکتری‌های اطراف مقعد به سمت مثانه شود. بیشتر خانم‌ها بعد از مقاربت جنسی باکتری‌هایی را در ادرار خود دارند؛ البته باید بدانید که بدن از شر این باکتری‌ها بعد از ۲۴ ساعت خلاص می‌شود. باکتری های روده ممکن است خواصی داشته باشند که به آنها اجازه می‌دهد به مثانه بچسبند.

همچنین اسپرم کش‌ها  هم ممکن است احتمال ابتلا به عفونت دستگاه ادراری را افزایش دهند. در بعضی از خانم‌ها می توانند باعث سوزش پوست شوند. اسپرم کش‌ها احتمال ورود باکتری به مثانه را زیاد می کند  و به عنوان علت عفونت ادراری شناخته می‌شوند.

گاهی هم کاندوم ها باعث ایجاد عفونت ادراری در زنان می شود. کاندوم‌های لاتکس غیر روغنی ممکن است اصطکاک را افزایش دهد و باعث تحریک پوست مقعد زنان در هنگام مقاربت شود. این کاندوم‌ها ممکن است احتمال ابتلا به عفونت ادراری را زیاد کنند .

گاهی هم علت عفونت ادراری ، عفونت ادراری قبلی  و در واقع باکتری های قبلی باشد. اگرچه بعضی از عفونت‌های مکرر لزوماً از همان نوع باکتری نیستند اما ممکن است عفونت جدید به دنبال عفونت‌های قبلی ایجاد شود.

عوامل زیادی هم وجود که می‌تواند سبب افزایش ریسک ابتلا به عفونت دستگاه ادراری در افراد شود .

عواملی مانند سن افراد، که پیرها به احتمال زیاد دچار عفونت های ادراری می شوند.

 همچنین کاهش تحرک و استراحت طولانی هم ریسک ابتلا به عفونت ادراری را زیاد می کند

بزرگ شدن پروستات در مردان ، سنگ کلیه ، استفاده طولانی مدت از سوند ادراری‌ ، دیابت که اگر کنترل نشود احتمال ابتلا به عفونت دستگاه ادراری را زیاد می کند ، بارداری، ضعف در سیستم ایمنی بدن هم از عواملی هستند که ریسک ابتلا به عفونت دستگاه ادراری را زیاد می کند.

افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به عفونت ادراری هستند:

بعضی از زنان به دلایل ژنتیکی آمادگی بیشتری برای ابتلا به عفونت ادراری را دارند  و برخی دیگر به‌علت ناهنجاری‌های ساختاری مجاری ادراری نسبت به ابتلا به این بیماری مستعدترند. زنانی که به دیابت مبتلا هستند بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به عفونت ادراری قرار دارند،‌ چون  سیستم ایمنی این افراد در مقابله با عفونت‌هایی مانند عفونت ادراری ضعیف‌تر است.

همچنین زنان باردار، کسانی که به بیماری ام اس مبتلا هستند و یا کسانی که سنگ کلیه دارند ویا دچار سکته و آسیب نخاعی شده اند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار می گیرند.

تشخیص بیماری عفونت ادراری:

آزمایش ساده: در بیشتر موراد می توان تنها بر اساس علائم دیده شده ، این بیماری را تشخیص داد و آن را درمان کرد ولی اگرعلائم پیچیده و مشکوک باشد ،  تشخیص از طریق آنالیز ادرار و جستجو به‌دنبال حضور نیتریت در ادرار، سلولهای سفید خون (لکوسیت‌ها)، یا لکوسیت استراز صورت می گیرد . برای جمع آوری نمونه ادرار برای آزمایش ساده‌ی ادرار ابتدا باید ناحیه‌ی تناسلی را کاملا بشویید. نباید از ابتدای جریان ادرار نمونه گرفته شود و نمونه‌ی وسط جریان ادرار را در ظرف آزمایش جمع آوری کنید و به آزمایشگاه تحویل دهید. این کار از آلوده شدن نمونه به وسیله‌ی باکتری‌ها و میکروب‌های سطح پوست جلوگیری می‌کند.

همچنین از طریق آزمایش میکروسکوپی می توان آن را تشخیص داد، یعنی در آزمایش میکروسکوپی ادرار به دنبال حضور سلول‌های قرمز خون، سلول‌های سفید خون، یا باکتری هستند.

کشت ادرار: کشت ادرار برای بررسی وجود باکتری و قارچ و همچنین انتخاب داروی مناسب،‌ به کار برده می‌شود. عفونت ادراری ویروسی، نیاز به انجام آزمایش‌های خاصی دارد. ویروس‌ها از علل نادر این بیماری هستند اما می‌توانند در افرادی که پیوند عضو داشته‌اند یا افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، باعث ایجاد عفونت ادارای شوند.

کشت ادرار در صورتی مثبت تلقی می‌شود که تعداد کلنی‌های باکتریایی بزرگتر یا مساوی به ۱۰۳ واحد تشکیل‌دهنده کلنی در هر میلی‌لیتر ارگانیسم متداول در دستگاه ادراری باشد.

روش‌های تصویربرداری: یکی دیگر از روش های تشخیص عفونت ادراری، روش تصویربرداری می باشد.اگر به عفونت‌های ادراری مکرر مبتلا می‌شوید که پزشک به اختلالات دستگاه ادراری شک دارد، جهت تشخیص علت عود عفونت از روش‌های تصویربرداری استفاده می‌کند که شامل ارزیابی دستگاه ادراری با استفاده از سونوگرافی، ام آر آی، سی تی اسکن ، و عکس اشعه‌ی ایکس می‌باشد.

سیستوسکوپی: از دیگر راه های تشخیص بیماری عفونت ادراری ،سیستوسکوپی می باشد. این آزمایش تشخیصی به پزشک این امکان را می‌دهد تا داخل مثانه و مجرای ادراری را با استفاده از لوله‌ی نازک که در انتهای آن دوربین کوچکی قرار دارد، مشاهده کند.

درمان‌های دارویی

برای درمان بیماری عفونت ادراری از آنتی بیوتیک یا داروی ضد میکروبی کمک می‌گیریم. نوع دارو و طول درمان به علائم، پیشینه‌ی پزشکی فرد و نوع میکروب دخیل در عفونت بستگی دارد.

ممکن است قبل از اینکه عفونت به طور کامل از بین برود، علائم عفونت مجاری ادراری ناپدید شود به همین دلیل توجه داشته باشید تا  دوره‌ی درمان کامل شود تا مطمئن شوید که عفونت کاملا از بین رفته و خطر بروز مقاومت آنتی بیوتیکی کاهش یابد.

برای درمان عفونت‌های ادراری که به علت اختلال در سیستم ادراری ایجاد شده‌اند، در  ابتدا باید مشکل زمینه‌ای اصلاح و درمان شود و اگر این مشکل زمینه ای درمان نشود ، این عفونت‌ها می‌توانند به کلیه ها آسیب وارد کنند.

معمولا برای عفونت‌های ساده ادراری توصیه می شود از داروهای زیر استفاده کنند:

 تریمتوپریم، سولفامتوکسازول: (Bactrim و Septra)

فسفومایسین مانند : (Monurol)

نیتروفورانتوئین : مانند (Macrodantin و Macrobid)

سفالکسین : (Keflex)

سفتریاکسون

کسانی هم که به عفونت اداری شدید مبتلا شده اند برای درمان آنها نیاز است با آنتی بیوتیک داخل وریدی و بستری در بیمارستان درمان شوند.همچنین داروهای مسکن و قرار دادن یک پد گرم بر روی پهلو یا شکم هم می تواند از درد این بیماری بکاهد.

درمان دارویی کودکان:

تحقیات نشان داده است که آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه عفونت‌های ادراری در کودکان را کاهش می‌دهند، ضعیف است. با این حال، اگر هیچ ناهنجاری دیگری در کلیه‌ها وجود نداشته باشد، ابتلای مکرر به عفونت دستگاه ادراری به ندرت موجب مشکلات کلیوی می شود و باعث ایجاد بیماری مزمن کلیوی در کمتر از یک سوم درصد در بزرگسالان می‌شود.

---