یبوست چیست؟

یبوست یا خشکی مزاج عارضه‌ای در دستگاه گوارش است که بر اثر آن، مواد دفعی در رودهٔ بزرگ سفت می‌شوند و دفع آنها با درد و سختی همراه می‌شود. یبوستِ حاد ممکن است سبب بسته‌شدن روده شود و حتی ممکن است نیاز به عمل جراحی داشته باشد .

وقوع یبوست در هر فرد بستگی  به عملکرد و سیستم بدنی او دارد. مثلا، برخی از افراد ممکن است در طول هفته کمتر از سه بار روده های آنها حرکت کند و شکمشان کار کند که در این صورت دچار یبوست شده اند و برخی هم ممکن است هر روز نیاز داشته باشند که شکمشان کار کند و اگر یک روز این اتفاق نیفتد، یعنی دچار یبوست شده‌اند.مدفوع کسانی که یبوست دارند هم سفت و خشک است و هم دفع آن کار آسانی نیست.

علائم یبوست چیست؟

یبوست مشکلی ناراحت کننده است که اگر فرد دچار آن شود ، علائم زیر در آنها دیده می شود:

سفت شدن مدفوع؛

سختی و فشار در هنگام دفع؛

ایجاد احساس مسدود شدن توانایی دفع؛

نیاز به کمک برای تخلیه راست روده (رکتوم)؛

دردهای شکمی؛

نفخ و حالت تهوع.

علت ابتلا به یبوست چیست؟

دلایل مختلفی  وجود دارند که ممکن است می‌تواند در ابتلا به یبوست نقش داشته باشد، از جمله این دلایل می تواند موارد زیر باشد:

کم تحرکی؛

جراحی؛

مصرف برخی از داروها؛

عدم وجود فیبر کافی در رژیم غذایی؛

استرس؛

مصرف ناکافی آب و مایعات؛

مصرف بیش‌ازحد ملین‌ها.

درمان یبوست با داروهای گیاهی:

بهتر است افراد برای درمان یبوست از داروهای گیاهی استفاده کنند. پیدا کردن دارو‌های گیاهی برای درمان یبوست ساده است.توصیه می شود افراد برای درمان این بیماری، از ملین ها استفاده کنند. در واقع بسیاری از ملین‌ها، دارای ترکیبات گیاهی هستند. بسیاری از گیاهان ملیّن، حاوی آنتراکوئین‌ها هستند یا روی روده تاثیر تحریک کننده دارند. این ملیّن‌ها با جذب مایعات به سمت روده و افزایش حرکت روده عمل می‌کنند. حرکت روده کمک می‌کند مدفوع از بدن خارج شود. اضافه کردن فیبر و مایعات به برنامه غذایی در افرادی که دچار یبوست هستند، ضروری است. در ادامه مطلب روش های درمان یبوست  با داروهای گیاهی را بیان می کنیم:

سنا

 یکی از روش های رفع یبوست ، مصرف برگ  و میوه سنا می باشد. میوه درخت سنا از برگ آن نرم‌تر است و به‌عنوان درمانی برای یبوست باید فقط در کوتاه‌مدت و به اندازه دُوز لازم مصرف شود. قرص‌های سنا هم در کارخانه‌ها تولید می‌شود. دم کرده برگ سنا هم برای رفع این مشکل ، مفید می باشد.وجود گلیکوزیدها در سنا باعث تحریک روده و دستگاه گوارش می‌شود. .

این گیاه روده‌ها را تمیز کرده، موجب انقباض و حرکت روده‌ها می‌شود. همچنین گیاه سنا آب را جذب می‌کند و به همین دلیل موجب نرمی مواد دفعی بدن می‌شود. دمنوش برگ سنا نقش موثری در لاغری و چربی‌سوزی دارد. همچنین افراد می‌توانند برگ سنا را آسیاب کرده، به شکل پودر دربیاورید و سپس آن را با مقداری آب مخلوط کنند؛ این ترکیب برای مشکلات پوستی مانند خارش پوست، اگزما، برطرف کردن لکه‌های قهوه‌ای و سفید پوست، بهبود زخم‌های کهنه و مشکلات قارچی کاربرد دارد. اگر از این درمان گیاهی در بلندمدت و با دوز مصرفی زیاد استفاده کنید، احتمال دارد که به کبد آسیب وارد کند.

ریواس

یکی دیگر از گیاهان دارویی مفید برای رفع یبوست، ریواس می باشد. از این گیاه هم در پخت و پز و هم به صورت مستقیم استفاده می‌شود و برای از بین بردن یبوست مفید است. ریواس تاثیری ملین دارد، اما تحقیقات نشان داده است که به دلیل داشتن تانین، تاثیر ضد اسهال نیز دارد. ریواس برای درمان یبوست فقط باید به صورت کوتاه مدت مورد استفاده قرار بگیرد.

چای نعنا فلفلی

چای نعنا فلفلی، یکی از درمان‌های معروف برای مشکلات دستگاه گوارش است. بسیاری از داروهای بدون نسخه برای مشکلات دستگاه گوارشی دارای ترکیباتی حاوی عصاره نعنافلفلی هستند. وجود ماده‌ای موسوم به مِنتول در چای نعنا فلفلی باعث تسکین دردهای معده می‌شود و به تحرک روده هم کمک می‌کند. نوشیدن چای نعنا فلفلی بعد از هر وعده غذایی به رفع مشکلات معده و یبوست کمک می‌کند.

ارجنگ

 یکی دیگر از گیاهان دارویی که خاصیت ملین دارد، ارجنگ می باشد که از عصاره پوستِ درخت گرفته می شود. این عصاره باعث تحریک روده می‌شود تا به حرکت در آید. اگر ار ارجنگ  در کوتاه‌مدت استفاده شود، به درمان یبوست کمک می‌کند، ولی مصرف مداوم آن باعث بروز درد‌های شکمی و یا نا متعادل شدن الکترولیت‌های بدن شود. استفاده بلند مدت از این گیاه، می‌تواند منجر به مشکلاتی برای کبد و از دست دادن آن شود.

خاکشیر

خاکشیر یکی از گیاهانی است که در ماه های  گرم سال بسیار طرفدار دارد. درمان یبوست با خاکشیر یکی از روش هایی است که بسیاری از افراد از آن را به کار می برند. شربت خاکشیر از جمله خوراکی‌هایی است که از گذشته تا کنون در طب سنتی به عنوان یک نوشیدنی برای جلوگیری از گرمازدگی استفاده می‌شود. خاکشیر علاوه بر خاصیت شگفت‌ انگیزش برای گرمازدگی می‌تواند در درمان یبوست نیز کارساز باشد.

هر چه سن بالا رود آب بدن کم می‌شود. به همین علت سالخوردگان بدن کم آب و خشکی دارند که همین امر موجب خشکی روده و در نهایت یبوست می شود. یکی از طبیعی‌ترین و بی‌خطرترین روش‌ها برای درمان یبوست در سالخوردگان استفاده از درمان یبوست با خاکشیر به صورت قندداغ است. با خوردن خاکشیر بدن مقدار آبی که نیاز دارد را جذب می‌کند و به مرور این مشکل برطرف می‌شود. لازم به ذکر است که با خوردن خاکشیر رنگ مدفوع اغلب سیاه می‏‌شود. در ضمن استفاده سالخوردگان از داروهای ملین و مسهل‏‌ها زیان‏ آور بوده و موجب کم شدن رطوبت بدنشان می‌شود؛ بنابراین استفاده از خاکشیر برای درمان یبوست در این دوره سنی مفید است.

 بسیاری از کودکان هم ممکن است دچار یبوست و در نتیجه دل درد و جوش در بدنشان شوند. خاکشیر هم به راحتی می تواند این مشکل کودکان را برطرف کند. برای از بین بردن یبوست در کودکان هر روز یک قاشق غذا خوری خاکشیر را قندداغ کرده و به آنها بدهید. با مصرف خاکشیر طی یک دوره دل درد و بی قراری در کودکان کاهش پیدا می‌کند.

برای درمان یبوست خانم های باردار هم می توان از خاکشیر استفاده کرد.در واقع خانم‌ها در دوران بارداری و حتی بعد از زایمان دچار مشکل یبوست می‌شوند. در این دوران هر دارویی نمی‌توانند مصرف کنند. خاکشیر با داشتن طبع ملایم و معتدل بهترین گزینه در این دوران است. با این وجود استفاده از آن در این دوران باید با احتیاط صورت گیرد.

برای مصرف خاکشیر حتما آن را چند مرتبه بشورید تا خاک و ناخالصی‌های آن جدا شود. بهترین روش مصرف کردن خاکشیر جوشاندن آن با آب و چند حبه قند یا شکر است که به آن قنددداغ می‌گویند. مصرف روزانه ۲ تا ۳ قاشق غذا خوری خاکشیر با آب جوش و نبات علاوه بر بهبود یبوست به شفاف شدن و زیبایی رنگ چهره کمک می‌کند چرا که خاکشیر مقوی هاضمه و مقوی معده است.

نارون قرمز یا دردار

نارون قرمز یا دردار هم برای رفع یبوست استفاده می‌شود. این ماده باعث تحریک اعصاب در مجرای گوارشی می‌شود و با ترشح مخاط و امکان دفع، بدن را از فشار یبوست نجات می‌دهد. این گیاه حاوی ماده چسبناکی به نام موسیلاژ یا لیزاب است که سطح داخلی مجرای گوارشی را می‌پوشاند و به رفع یبوست کمک می‌کند. البته مصرف هم‌زمان آن با برخی از داروها باعث عدم جذب آنها در بدن می‌شود

بارهنگ

یکی دیگر از گیاهان دارویی مفید برای رفع یبوست ، بارهنگ می باشد. بارهنگ گونه گیاهی است که فیبر بسیار زیادی دارد و برای دفع مدفوع کمک زیادی می کند  و اغلب برای درمان یبوست مزمن مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته مصرف این گیاه دارویی ممکن است عوارضی مانند آلرژیک، حالت تهوع، دل‌درد و استفراغ  را به همراه داشته باشد.

 انجیر

یکی دیگر از روش های درمان گیاهی یبوست، مصرف انجیر می باشد. درواقع خوردن انجیر تازه و خشک سبب لینت مزاج می شود و یبوست مزمن را درمان می‌کند. از انجیر خشک برای درمان و پیشگیری ازیبوست می توان استفاده کرد. درو اقع خیساندن انجیر خشک در آب یا خیس می تواند یکی از موثرترین روش های رفع یبوست باشد. فیبر موجود در انجیر خشک به عملکرد سالم روده کمک می کند و مانع از بروز یبوست می شود. بهترذ است برای رفع کامل یبوست، 10 عدد انجیر خشک را در اب بخیسانید و ان را صبح ناشتا میل کنید.

زنجبیل

درمان یبوست با داروهای گیاهی بسیار متنوع است. زنجبیل هم یکی دیگر از مواد مؤثر برای رفع یبوست است و بسیاری از افراد از چای آن برای از بین بردن مشکلات گوارشی و بهبود هاضمه بهره می‌برند. بعد از خوردن یک وعده غذایی سنگین و حجیم، نوشین چای زنجبیل به هضم بهتر غذا کمک خواهد کرد. نوشیدن این چای یک یا دو بار در طول روز بعد از هر وعده غذا به هضم غذا و افزایش حرکات روده کمک می‌کند.

چای ریشه شیرین‌بیان

چای ریشه شیرین بیان برای رفع مشکلات دستگاه گوارشی بسیار معروف است. مواد موجود در آن دارای خواص ضدالتهاب هستند و به هضم غذا کمک می‌کنند. بعد از مصرف هر وعده غذایی، نوشیدن این چای به دفع و هضم بهتر کمک خواهد کرد.

چای جعفری

جعفری هم گیاهی است که برای رفع اختلالات هاضمه از آن استفاده می‌شود. چای که در آن دانه یا برگ‌های جعفری  وجود داشته باشد ،می‌تواند در رفع یبوست خفیف مفید باشد. در گذشته هم مردم با جویدن ساقه و برگ جعفری به رفع بوی بد دهان و نفخ شکم خود کمک می‌کردند.

چه زمانی با پزشک تماس بگیرید؟

اگر فقط گاهی دچار یبوست می‌شوید،نگران کنده نیست و این مشکل می تواند با همین روش های بالا برطرف شود، اما اگر به صورت مرتب اتفاق بیفتد و یا با این علائم همراه باشد، بهتر است با پزشک خود تماس بگیرید:

شروع ناگهانی با چندین گرفتگی و عدم توانایی برای دفع گاز‌ها

خون در مدفوع

درد رکتال

درد شدید معده و پف کردگی

کاهش وزن بی دلیل

یبوست و اسهال متناوب

برخی افراد فکر می کنند که تمام گیاهان، چون طبیعی هستند بی خطرند. با اینکه در برخی موارد این صحیح است، اما برخی گیاهان هستند که استفاده از آن‌ها موجب عوارض جانبی می‌شود.به همین خاطر بهتر است پیش از استفاده از دارو‌های گیاهی، برای درمان یبوست حتما با پزشک خود مشورت کنید مخصوصا اگر باردار یا شیرده هستید.

---