وجود خون در مدفوع غیر عادی بوده و نشان از این دارد که در قسمتی از دستگاه گوارش مشکلی به وجود آمده که موجب خونریزی داخلی شده است. بسیاری از مبتلایان به این بیماری به دلیل خجالت کشیدن، خیلی دیر اقدام به درمان این بیماری می کنند .دستگاه گوارش از دهان آغاز شده و به مقعد ختم می شود. تمامی علل و منشا این عارضه، به مشکلات یکی از قسمت های دستگاه گوارش مربوط میباشد.
خون در مدفوع معمولا به رنگ قرمز یا قرمز مایل به قهوهای دیده میشود و ناشی از خونریزی در دستگاه گوارشی از دهان تا مقعد است.ممکن است فرد با خون قرمز روشن روبرو شود و این به معنای آن است که از پایین ترین نقطه روده آمده است. اگر خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی باشد، ظاهر مدفوع سیاه و قهوهای رنگ میشود.
مهمترین علائم وجود خون در مدفوع :
این عارضه میتواند به اشکال و انواع مختلفی خود را نشان دهد. در حالت کلی اگر همراه با مدفوع شما خون روشن و تازه دفع شود یا مدفوع شما به خون روشن و لختهی خون در مدفوع آغشته باشد نشان می دهد که خونریزی در مقعد یا قسمتهای نزدیک به مقعد مانند راست روده رخ داده است ولی اگر رنگ خونی که در مدفوع شما وجود دارد تیره باشد و به شکل رگه های خونی سیاه مشاهده شود نشان دهنده ی این امر است که منشا خونریزی در نواحی فوقانی دستگاه گوارش مانند معده و روده ی کوچک می باشد و خون مدت زمان زیادی در روده های شما باقی مانده است تا همراه با مدفوع خارج شود. علاوه بر اینها موارد زیر هم از علائم وجود خون در مدفوع می باشد:
ضعف
سختی تنفس و تپش قلب
کاهش وزن
درد شکم
استفراغ و اسهال
درادامه مطلب علت های وجود خون در مدفوع را بیان می کنیم:
خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی
یکی از علت های وجود خون در مدفوع، خونریزی در دستگاه گوارش می باشد. در واقع مهمترین عامل بروز خونریزی در دستگاه گوارش تحتانی، بروز خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی است. وقتی که ساختار فیزیکی نزدیک به رباط ترایتز (بافتی که دوازدهه را به دیافراگم پیوند میدهد) بهطور مکرر خونریزی کند، خون در مدفوع بیمار دیده میشود. پزشک برای اینکه علت ایجاد خون در مدفوع را تشخیصد و بفهمد که آیابر اثر خونریزی دستگاه گوارش فوقانی است یا خیر، آندوسکوپی انجام میدهد. بیمارانی با موارد شدید خونریزیِ دستگاه فوقانی به انجام عمل جراحی نیاز دارند.
هموروئید، یک بیماری بسیار رایج است که می تواند باعث درد، ناراحتی و یا خارش روده شود و اغلب پس از چند روز خود به خود از بین میروند، البته کرم های موجود است که بهبودی را سرعت می بخشد.
آنال فیشر
از دیگر دلایل وجود خون در مدفوع، آنال فیشریا شقاق مقعدی می باشد. شقاق مقعدی، اگرچه در بزرگسالان نیز اتفاق میافتد، شایعترین علت تشکیل خون در مدفوع نوزادان است.آنال فیشر یا شقاق مقعد، وضعیتی بسیار دردناک است که حاصل زخم سطحی یا پارگی در ناحیه پوشش سلولی مقعد است. شقاق به صورت یک خط طولی است که در نیمه تحتانی کانال مقعد در ناحیه زیر خط دندانهای ایجاد میشود و چون این ناحیه حسگرهای بسیار زیادی دارد، یک وضعیت فوقالعاده دردناک را برای فرد بیمار ایجاد میکند.
این عارضه براثر یبوست یا عبور قطعههای بزرگ و سفت مدفوع اتفاق میافتد. شقاق مقعد شکافهایی در پوست مقعد هستند که پس از کشش آن تشکیل میشوند. شقاق مقعد بهخودیخود برطرف میشود اما استفاده از مواد نرمکنندهٔ مدفوع و چیزهایی مانند ژلهٔ پترولیوم یا سایر کرمها میتواند به کاهش درد و ناراحتی ناشی از آن کمک بکند.
هر کس که یک شکاف مقعدی را تجربه کرده است،میداند که چقدر دردناک است.اغلب ناشی از یبوست و تنگ شدن، شکاف های مقعدی به راحتی تشخیص داده می شوند.
هموروئید (بواسیر):
هموروئید، یک بیماری بسیار رایج است که می تواند باعث درد، ناراحتی و یا خارش روده شود و اغلب پس از چند روز خود به خود از بین میروند، البته کرم های موجود است که بهبودی را سرعت می بخشد. هموروئید "رگهای تورم در راست روده است که می تواند باعث خارش و درد شود و در بعضی موارد ممکن است هموروئید را خارج از مقعد مشاهده کنید یا احساس کنید. "تحریک هموروئید یکی از شایع ترین علل خونریزی رکتوم است و بیشتر افراد ممکن است این را در برخی موارد تجربه کنند.
بواسیر ناشی از ورم رگهای خونی مقعد است. بواسیر معمولا با احساس درد و خارش آزاردهنده همراه است. درنتیجهٔ بواسیر، خون قرمز روشنی از رگهای تغذیهکنندهٔ مقعد و راستروده خارج میشود. عوامل بروز بواسیر متعددند. برخی از این عوامل عبارتاند از: اسهال، یبوست، بلندکردن اجسام سنگین، نشستن بهمدت طولانی و بارداری. در بیشتر موارد، بواسیر به عمل جراحی نیاز ندارد و ازطریق افزایش فیبر خوراکی و استفاده از مرهمهای مختلف قابلدرمان است. بسته به محل بروز (داخلی یا خارجی) و شدت علائم، گزینهٔ جراحی نیز برای درمان بواسیر وجود دارد.
آنژیودیسپلازی:
یکی دیگر از دلایل وجود خون در مدفوع، آنژیودیسپلازی می باشد. آنژیودیسپلازی معمولا با بیماری ها و نارساییهای پیشرفتهٔ کلیوی و بیماری فون ویلبراند در ارتباط است. با توجه به محل بروز، آنژیودیسپلازی را میتوان با روشهای مختلف مانند آندوسکوپی، هورمون درمانی، تزریق دورهای خون و مکمل های غذایی آهن درمان کرد. خوشبختانه در بیشتر افراد آنژیودیسپلازی خودبهخود برطرف میشود.
وجود خون در مدفوع از دلایل دیورتیکولیت:
"دیورتیکولیت توصیف حضور دیورتیکولا است که یک ساختار کیسه مانند است که می تواند از طریق نقاط ضعف در دیواره عضلانی روده بزرگ تشکیل شده است. خونریزی از دیورتیکولیت می تواند زمانی رخ دهد که یک رگ خونی کوچک که در داخل دیورتیکولوم واقع شده است به داخل روده بزرگ خونریزی می کند.دیورتیکولیت ، نامی که به التهاب این کیسه ها داده می شود، می تواند درد شدید، متناوب و همچنین تغییرات در عادات روده و حتی تب را ایجاد کند. اگرچه معمولا بدون درد است، ممکن است احساس کنید که مقدار زیادی خون در مدفوع شما دیده می شود که می تواند نگران کننده باشد. کیسه های دیورتیکولیت دائمی هستند، اما یک رژیم غذایی با فیبر بالا ، بهترین راه برای مدیریت علائم هستند.
بیماری التهابی روده:
یکی دیگر از دلایل وجود خون در مدفوع ، بیماری التهابی روده می باشد. بیماری التهابی روده اصطلاحی عمومی برای بیان بیماری های خودایمنی است که باعث بروز التهابات در روده میشوند. بیماری کرون و بیماری کولیت زخمی دو شکل رایج بیماری التهابی روده هستند. درمان ابتدایی بیماری التهابی روده با استروئیدها و داروهای اصلاحکنندهٔ سیستم ایمنی انجام میگیرد. بااینحال، بیشتر مبتلایان به این بیماری درنهایت مجبور به انجام عمل جراحی میشوند.
گاستروانتریت:
گاهی وجود خون در مدفوع از علل گاستروانتریت می باشد. در این عارضه ممکن است دفع مدفوع بسیار آهسته شود و حاوی مخاط و رگه های خونی باشد. "گاستروانتریت عفونت روده است و می تواند از یک ویروس، باکتری یا مسمومیت غذایی حاصل شود.علائم اصلی اسهال است و همچنین می تواند شامل استفراغ، درد شکمی، اسهال، کم آبی و خون، سردرد و درد مفاصل باشد. اگر زیاد به توالت میروید گاهی اوقات پوست اطراف مقعد می تواند پاره شود. به این معنی است که خون واقعا در مدفوع شما نیست و یا از داخل دستگاه گوارش شما نیست، بلکه علتی بیرونی دارد.
سرطان کولورکتال:
یکی دیگر از دلایل وجود خون در مدفوع، سرطان کولورکتال می باشد. سرطان غالبا اولین چیزی است که ابتدا به علت خونریزی در مدفوع به سر مردم می رسد، اما احتمال این علت در واقع بسیار کم است. سرطان کولورکتال، همچنین به عنوان سرطان روده شناخته می شود. سرطان کولورکتال سرطانی است که روی روده بزرگ یا راست روده تاثیر می گذارد. سرطان کولورکتال ممکن است در ابتدا نشانه ای از علائم نداشته باشد. وقتی علایم ایجاد می کند، ممکن است شامل درد شکمی، تغییر در حرکات روده مانند اسهال یا یبوست، خون در مدفوع، خستگی باشد ". با در نظر گرفتن سرطان، اضطراب و استرس غیر ضروری ایجاد می شود، پس قبل از هرگونه نتیجه گیری، با پزشک خود مشورت کنید.
کولیت ایسکمیک:
این مشکل بیشتر در افراد مسن اتفاق می افتد. آسیبهای ایسکمیک زمانی رخ میدهند که خون کافی به رودهٔ بزرگ نرسد (براثر عواملی مانند ایجاد لخته های خونی یا تصلب شرایین). کولیت ایسکمیک علاوهبر ایجاد خون در مدفوع میتواند باعث اسهال، نیاز فوری به دفع مدفوع، دردهای شکمی و استفراغ شود. در بیشتر موارد، کولیت ایسکمیک پس از مدت کوتاهی خودبهخود برطرف میشود. در موارد شدید، بیماران در بیمارستان بستری میشوند و با تزریق داخلوریدی با مایعات و آنتیبیوتیکها تحت درمان قرار میگیرند. حدود ۲۰ درصد افرادی که دچار کولیت ایسکمیک پیشرفته میشوند، نیاز به عمل جراحی دارند. باتوجه به احتمال نسبتا بالای مرگ ناشی از انجام عمل جراحی، بهتر است ابتدا بهخوبی با بیمار دربارهٔ خطرات این عمل صحبت شود.
سرطان غالبا اولین چیزی است که ابتدا به علت خونریزی در مدفوع به سر مردم می رسد، اما احتمال این علت در واقع بسیار کم است. سرطان کولورکتال، همچنین به عنوان سرطان روده شناخته می شود. سرطان کولورکتال سرطانی است که روی روده بزرگ یا راست روده تاثیر می گذارد.
زخم معده:
یکی دیگر از دلایل وجود خون در مدفوع ، زخم معده است. نوعی بیماری معده است که موجب بروز زخم در دیواره معده یا قسمت ابتدایی روده یا همان اثنی عشر می شود، زخم معده در اثر برخورد اسید با آن دچار خونریزی می شود. زخم معده شامل زخمهای باز در دیوارهٔ معده، دوازدهه و بالای رودهٔ باریک هستند. بیشتر این زخمها بهوسیلهٔ گونهای از باکتری بهنام هلیکوباکتر پیلوری ایجاد میشوند. همچنین مصرف طولانیمدت یا زیاد داروهای ضدالتهاب مانند آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن نیز میتواند باعث تشکیل این زخمها بشود.
آسیب رادیویی از علائم خون در مدفوع:
عوارض جانبی رادیوتراپی اغلب در عرض چند روز وجود دارد و می تواند تا دو هفته پس از پایان درمان ادامه یابد. علم پزشکی برای این بیماری پروتکوپاتیزاسیون تابش یا پروستیت است. در نتیجه رادیوتراپی که برای درمان سرطان رحم، تخمدانها، پروستات یا رکتوم استفاده می شود آسیب به رکتوم است. علائم شامل خون قرمز روشن در مدفوع ویا نیاز فوری برای رفتن به توالت است.
انواع مدفوع خونی
ملنا مدفوعی قیری شکل و بدبو با رنگ بسیار تیره است که نشان دهنده ی مشکل خونریزی در معده و روده ی کوچک است.
هماتوشزی مدفوعی با خون روشن و به رنگ خرمایی است که منشا خونریزی آن از روده ی بزرگ و راست روده است.
خون مخفی در مدفوع که فقط به وسیله ی بررسی های آزمایشگاهی می توان به وجود آن پی برد.
روشهای تشخیص علت خون در مدفوع
زمانی که فرد با مدفوع خونی روبرو شد باید برای تشخیص علت مشاهدهٔ خون در مدفوع به پزشک مراجعه کند. ارائه هر جزئیاتی درباره وضعیتتان میتواند به پزشک در تشخیص دقیق علت ایجاد خون در مدفوع کمک کند. مثلا مدفوع سیاه میتواند ناشی از زخمها و مشکلاتی در دستگاه گوارش فوقانی باشد؛ اما رنگ روشن خون مدفوع میتواند بهخاطر مشکلاتی در دستگاه گوارش تحتانی و بروز مواردی مانند بواسیر یا بیماریهای دیورتیکولار باشد. پزشک پس از ارائه سابقه پزشکی و انجام آزمایشهای فیزیکی، علت ایجاد خون در مدفوع را مشخص میکند. این آزمایشها عبارتاند از:
شستوشوی معده
یکی از روشهای تشخیص علت خون در مدفوع، شست و شوی معده می باشد. این آزمایش به پزشک کمک میکند که بفهمد علت ایجاد خون در مدفوع از دستگاه گوارش فوقانی است یا تحتانی. روند انجام این آزمایش به این شکل است که لولهای از بینی بهسمت معدهٔ فرد میفرستند و محتویات معده از آن خارج میشود. اگر در معده علامتی از خون مشاهده نشود، به این معناست که خونریزی متوقف شده یا علت بروز خونریزی مربوط به قسمتهای پایینتر در دستگاه گوارش است.
درونبینی دستگاه گوارش فوقانی
در این روش، یک آندوسکوپ یا لولهٔ منعطف با یک دوربین در انتها ازطریق دهان به مری و معده و دوازدهه میفرستند. پزشک از این دوربین برای مشاهدهٔ منبع خونریزی استفاده میکند؛ همچنین میتوان از آندوسکوپی برای نمونهبرداری و انجام آزمایشهای بیشتر با میکروسکوپ استفاده کرد.
کولونوسکوپی
یکی دیگر از روش های تشخیص ، کولونوسکوپی می باشد. این روش شبیه به روش درونبینی دستگاه گوارش فوقانی است: با این تفاوت که لوله از مقعد وارد و به رودهٔ بزرگ فرستاده میشود. در این روش نیز مانند درونبینی دستگاه گوارش فوقانی میتوان نمونهبرداری از بافت را انجام داد.
فلوروسکوپی با باریم
در این روش از یک مادهٔ کنتراستزا به نام باریُم استفاده میشود. بهکمک این ماده، دستگاه گوارش را با پرتو ایکس بررسی میکنند. باریم یا قورت داده میشود یا از طریق مقعد وارد بدن فرد میشود.
انتروسکوپی
این روش به درونبینی دستگاه گوارش فوقانی و کولونوسکوپی شبیه است و در آن رودهٔ باریک بررسی میشود. در برخی موارد، این روش با قورتدادن کپسولی که یک دوربین ریز در داخلش دارد، انجام میشود. این دوربین در حین عبور از مسیر گوارشی، تصاویری ارسال میکند که بر روی مانیتور قابلمشاهده است.
آنژیوگرافی
در این روش، یک رنگ خاص به درون رگ تزریق میشود. این رنگ باعث میشود رگهای خونی بهوسیلهٔ پرتو ایکس یا سیتیاسکن قابلمشاهده باشد. در این روش با نشت رنگ از رگ آسیبدیده محل خونریزی مشخص میشود.
لاپاراتومی
یکی دیگر از روش های تشخیص بیماری، لاپاراتومی می باشد. لاپاراتومی نوعی روش جراحی است که در آن پزشک شکم را باز و بررسی میکند. در صورتیکه سایر روشها در تشخیص علت خونریزی موفق نباشند، این روش میتواند مؤثر واقع شود. همچنین ممکن است در صورت ایجاد خون در مدفوع، پزشک چند آزمایش اضافی را نیز تجویز کند. در این آزمایشها مواردی مانند مشکلات مربوط به لختگی خون، کم خونی و وجود عفونت ناشی از هلیکوباکتر پیلوری بررسی میشود.
اسکن رادیونوکلئید
این روش شامل تزریق مقدار کمی از مواد رادیواکتیو به داخل رگ و سپس استفاده از یک دوربین خاص برای مشاهدهٔ تصاویر جریان خون در دستگاه گوارشی است. با این روش، مشخص میشود که خونریزی در چه نقطهای در حال بروز است.
درمان دارویی و درمان گیاهی خون در مدفوع
همان طور که گفته شد بهتر است برای درمان با پزشک مشورت کنید اما در مورد درمان دارویی این بیماری باید بگوییم مصرف آنتی بیوتیک می تواند جهت بهبود هلیکوباکتر پیلوری، داروهای خنثی کننده اسید معده و یا داروهای ضد التهاب برای درمان التهاب روده بزرگ کاربرد داشته باشد. همچنین نشستن در آب گرم و تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی می تواند در بهبودی بیماری هایی نظیر هموروئید و شقاق موثر باشد.
برای درمان گیاهی لخته خون در مدفوع یک دستور گیاهی خاص وجود دارد که شامل ترکیب موادی از جمله صمغ عربی ، شادنج سنگی ، بلوط و پوست سبز پسته و کتیرا گل محمدی و مازو و همچنین پوست خشک انار و سماق به اندازه ی سی گرم و در نهایت بیست گرم از گل ارمنی است این مخلوط را باید یک قاشق غذاخوری، ۳ بار در روز میل کنید.
اگر علت خونی که در مدفوع شما وجود دارد ناشی از عواملی مثل بواسیر و شقاق باشد باید درمان آن را آغاز کنید. اگر علائم شما خفیف است از روش های زیر کمک بگیرید:
نشستن در ظرف آب گرم به مدت 15 دقیقه
استفاده از پماد آنتی هموروئید
استفاده از کیسه و کمپرس آب سرد و یخ جهت تسکین درد و التهاب
درمان یبوست
مصرف میوه جات و سبزیجات
اگر علت خونی که در مدفوع وجود دارد ناشی از بیماری های روده ای مثل پولیپ روده و دیورتیکولیت است تنها راهی که به خونریزی و درمان کمک خواهد کرد انجام عمل جراحی و خارج کردن آنها از بدن است.
