مخملک یا تب اسکارلت بیماری مسری است که در نتیجه یک عفونت استرپتوکوکی نوع 1 به وجود می‌آید. این بیماری کودکان بین 5 تا 15 سال را درگیر می‌کند ولی بیشتر از همه در سنین پایین‌تر دیده می‌شود. میزان شیوع مخملک در زمستان بیشتر می‌باشد. این بـیماری مسری و در کـودکان شایع است.

عامل مخملک چيست؟

عامل بيماري مخملك يك نوع باكتري استرپتوكوكي است مي تواند سبب گلو درد چركي و عفونت پوست نيز بشود. اين باكتري در گلوي فرد سبب عفونت مي شود و با آزاد كردن نوعي سم يا توكسين، موجب پيدايش واكنش پوستي و بروز بثوراتي روي پوست مي شود.

عامل بيماري مي تواند از طريق تنفس هواي آلوده، استفاده مشترك از اسباب بازي، ظروف غذا و يا ساير وسايل مانند حوله كه توسط فرد بيمار آلوده شده است، انتشار يابد.

علائم و نشانه‌های بیماری مخملک

بیماری مخملک معمولا با سوزش و درد گلو و تب شروع می‌شود. سردرد، دردهای عضلانی، دردهای شکمی، تهوع، بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن و التهاب و تورم گلو، تغییر ظاهر زبان، تکه‌های چرک در پشت حلق، خستگی و بی قراری و قرمز شدن زیربغل و کشاله‌های ران همگی از علائم اولیه ای هستند که ظهور می‌کنند.

در ابتدای بیماری رنگ زبان کمی تغییر می‌کند به سفید یا زرد متمایل می‌شود. بعد از مدتی قرمز شده و برجستگی‌ها و پرز‌های زبان برجسته می‌شوند. به این حالت زبان توت فرنگی می‌گویند. در این مرحله از بیماری، صورت برافروخته، و لوزه‌های کودک متورم و قرمز می‌شود، در حالیکه اطراف دهانش بیرنگ و سفید می‌شود.

روز دوم بیماری بثورات پوستی ایجاد می‌شود. این بثورات قرمز رنگ و خشک است. معمولا از زیربغل، گردن، پشت گوش و سینه شروع شده و سراسر بدن را فرا می‌گیرد. این جوش‌ها باعث خارش می‌شوند. در پوست کودک ممکن است علاوه بر این بثورات، در قسمت‌های آرنج و کشاله ران خطوطی هم دیده شوند. در هفته‌ی دوم بیماری، بثورات شروع به ناپدید شدن می‌کنند و پوست کودک پوسته پوسته می‌شود.از دیگر علائم این بیماری این است که جوش‌ها، قرمز رنگ می‌باشند و وقتی که دست به آنها می‌زنیم، سفید می‌شوند.همچنین پوست مانند آفتاب سوختگی سفت و سخت می شود.

در این بیماری صورت ممکن است گرگرفته و رنگ پریده در اطراف دهان به نظر برسد.گاهی هم ممکن است استفراغ یا حالت تهوع نشانه ای از بیماری مخملک باشد.

راه‌های انتقال بیماری مخملك

مخملک بیماری مسری است ولی جوش‌ها و بثورات پوستی بیماری را منتقل نمی‌کند. بلکه عفونت گلو و ترشحات آن می‌تواند فرد دیگر را مبتلا سازد؛ مثلا از طریق بزاق دهان، سرفه و عطسه. با شروع درمان، 24 ساعت بعد از شروع اولین دارو، واگیر آن تمام می‌شود.

بثورات پوستي مخملك به خودي خود مسري و واگيردار نيستند. اما استرپتوكوك موجود در حلق مي تواند منتشر شود  و به فرد ديگري منتقل شود.

تشخیص بیماری مخملک

اگر علائم و نشانه‌های مخملک درکودک وجود دارد یا مشکوک به ابتلای او به مخملک هستید، حتما به پزشک مراجعه کنید. برای تشخیص دقیق، از ترشحات گلو کشت انجام می‌شود. در طی معاینات فیزیکی، پزشک به وضـعیت گـلو، بیضه و زبان کودک نگاه می کند. گردن کودک را لمس می کند تا مشخص کند که آیا گره های لنفاوی بزرگ شده اند یا خیر. ظاهر و بافت جوش ها را بررسی می کند.برخی مواقع آزمایش‌های خون هم برای بررسی سایر عفونت‌ها لازم است. آزمایش ها برای باکتری اسـترپ  اهمیت زیادی دارند، زیرا تعدادی از شـرایط می توانند منجر به علائم و نشانه های مـخملک شوند و این بـیماری ها ممکن اسـت به درمـان های متفاوتی نیاز داشته باشند. اگر باکتری اسـترپ وجود نداشته باشد، عامل دیگری می توانند باعث این بـیماری شوند.همچنین برای تشخیص بهتر از تست تشخیص آنتی ژن سریع نیز استفاده می‌شود.

مشکلات و عوارض بیماری مخملک

اگر مخملک درمان نشود، باکتری ها ممکن است به بیضه ها ، ریه ها، پوست، خون، گوش میانی سرایت کنند. همچنین بیماری مخملک می‌تواند عوارضی از قبیل عوارض کلیوی داشته باشد. ممکن است این بیماری منجر به ایجاد عفونت‌ها، آبسه، روماتیسم، هپاتیت و... شود. در حالت نادری ممکن است بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر گذاشته و باعث مننژیت شود. یا احتمال دارد عفونت گوش و سینوسی شدن رخ دهد. در صورتی که مخملک درمان نشود، ممکن است باکتری‌ها به بیضه‌ها، ریه‌ها، پوست، کلیه و خون سرایت پیدا کند.

تاثیر بیماری مخملک بر اعضای بدن

مخملک به ندرت می تواند منجر به تب روماتیسمی و بیماری جدی شود، که در این صورت می تواند بر قلب ،مفاصل، سیستم عصبی و پوست تاثیر بگذارد.

راه های  جلوگیری از مخملک

باکتری در اثر تماس و ترشحات فرد بیمار به افراد سالم منتقل می‌شود. این بیماران باید وقتی سرفه می‌کنند، جلوی دهانشان را بگیرند، دستان خود را مرتب شستشو دهند، بشقاب، قاشق، چنگال و لیوان مخصوص به خود را داشته باشند. زخم‌ها را تمیز و خشک کنند، تا ابتلای به عفونت را کم کنند. 24ساعت بعد از اتمام درمـان آنتی بیوتیک، دیگر این بـیماری مسری نیست. پس تا قبل از این زمان، باید از سر کار رفتن و مدرسه رفتن خودداری کنند.

درمان بیماری مخملک

کودکی که مبتلا به بیماری مخملک شده است باید برای درمان هر چه سریع تر به پزشک مراجعه کند. بثورات پوستی چند روز طول می‌کشد تا از بین بروند. درمان از طریق تجویز آنتی بیوتیک‌ها می‌باشد که بر اساس تشخیص پزشک با دوز مشخص تجویز می‌شود. داروها حتما باید طبق دستور مصرف شوند و دوز آن تمام شود. استفاده از رژیم آنتی بیوتیکی در درمان مخملک می‌تواند مفید باشد. این رژیم شامل کاهش طول مدت علائم، جلوگیری از پیشرفت علائم و تب و مصرف پنی سیلین یا آموکسی سیلسن می‌شود. نوشیدن مایعات زیاد و غر غره آب نمک به درمان و بهبودی کمک می‌کند. بهتر است محیط خانه را از دود سیگار و بوی مواد شوینده و شیمایی پاکیزه نگه دارید؛ چرا که این موارد گلو درد را بیشتر می‌کنند.

راه حل خانگی درمان مخملک

اگر پوست کودک خشکی و خارش داشته باشد، مطمئن باشید که ناخن های کودک شما کوتاه می شوند تا پوست از بین نرود و آسیب نبیند. داروهای ضد خارش بدون قند را برای کمک به خارش کم کنید.

ممکن است خوردن غذا در صورت تورم زیاد گلو دردناک باشد. در اینصورت خوردن غذاهای نرم و رقیق مانند انواع سوپ، بستنی و غذاهایی که با شیر تهیه می شوند، برای کودک مبتلا به گلو درد راحت تر است.

در صورتیکه کودک سوزش گلو داشته باشد، به تمایل او به خوردن غذاهای گرم یا سرد دقت کنید؛ هر یک ممکن است برای او مناسب تر باشد.

 اگر سن کودک از یک سال بیشتر باشد، مقدار کمی عسل یا چای گرم با عسل ، می‌تواند آرام‌بخش باشد.

از یک رطوبت‌ساز بخور سرد برای کمک به رفع خشکی و تورم گلوی کودک خود استفاده کنید. حتماً فیلترهای دستگاه را مطابق دستورالعمل سازنده تمیز کنید در غیر این صورت دستگاه می‌تواند باعث پخش شدن میکروب‌ها در فضا شود.

همچنین برای درمان می توانید به کودک استامینوفن ویا ایبوپروفن بدهید، تا ناراحتی و تب او از بین برود. هیچ‌گاه به یک کودک آسپرین ندهید. این کار ممکن است سبب بروز سندرم ری شود که این کار خطرناک است.

مطمئن شوید که کودک شما به خوبی استراحت کرده و همچنین مهم است که کودک شما مقدار زیادی آب بخورد تا از کمبود آب جلوگیری شود. اطمینان حاصل کنید که فرزندتان کل دوره دارو تجویز را کامل کند. این امر به جلوگیری از عفونت از ایجاد عوارض یا ادامه دادن بیشتر کمک می کند.

---