والدین تصورمی کنند دندان های شیری در صورتی که خراب هم شوند ، خیلی اهمیتی ندارد ،چون  دندان های دائمی جایگزین آن ها خواهد شد.آنها با عدم مراقبت کافی از دندانهای شیری  باعث پوسیدگی زودرس و از دست رفتن آن ها می شوند ، در حالی که آن ها نمی دانند که پوسیدگی و خرابی دندان و در نهایت کشیدن آن باعث رویش نابجا یا عدم رویش دندان های دائمی زیرین می شود.

بهتر است والدین از همان کودکی حواس شان بصورت کامل به کودک شان باشد تا اگر مشکلی داشته باشند،برای رفع مشکل آن اقدام کنند.

 همان اندازه ها دندان های دائمی به مراقبت نیاز دارند، از دندان های شیری هم باید مراقبت شود و اگر به آن‌ها توجه نشود و مراقبت‌های لازم برای آن‌ها صورت نگیرد ممکن است کودک دچار مشکلاتی ‌شود.

 مراقبت نکردن از دندان های شیری باعث می شود تاثیرات بدی بر روی فک و صورت و همچنین دندان‌های دائمی داشته باشد و  آثار مخربی از خود به جای بگذارد.

سه وظیفه اصلی جویدن، تکلم و زیبایی چهره در آینده، از وظایف دندان های شیری می باشد و علاوه بر این سه وظیفه، دارای وظایف مهم دیگری هم هستند:

مانع از بی نظمی دندان های دائمی می شوند

جوانه دندان های دائمی زیر دندان های شیری قرار دارند. وجود دندان های شیری فضا را برای رویش دندان های دائمی زیرین فراهم می کند. به علاوه دندان های شیری به عنوان راهنما موجب هدایت دندان های دائمی در موقعیت صحیح می شوند و در نهایت از به هم ریختگی آنها جلوگیری می کنند

همچنین دندان های شیری ،فضای کافی برای رویش دندان های دائمی ایجاد می کنند

کمتر یا بیشتر باقی ماندن دندان در دهان، سبب ایجاد اشکال در رویش دندان های دائمی می شود

تشخیص دندان های شیری از دائمی

معیارهایی برای تشخیص دندان شیری وجود دارد. مثلا رنگ دندان‌های دائمی از دندان‌های شیری کدرتر است و دندان‌های شیری رنگ روشنی دارند، سایز کوچکتر از دندان‌های دائمی دارند، قد دندان‌های شیری از دندان‌های دائمی کوتاه‌تر است و تخم مرغی شکل می‌باشد، سطح جونده دندان دائمی بیشتر است و ریشه پهن‌تر ، دارد و همچنین فاصله بین دندانی در دندان‌های دائمی کمتر از دندان‌های شیری است.

علت خراب شدن دندان های شیری

پوسیدگی دندان های شیری از مهم ترین مشکلات دندانی دوران کودکی است و مهم ترین  دلیل این پوسیدگی در سنین پایین، شیردهی شبانه کودکان است.

این پوسیدگی ها بیشتر در سالهای  یک تا دو سالگی مورد توجه والدین قرار می گیرند که معمولاً با درد شروع می شود، درحالی که شروع پوسیدگی از همان زمان  رویش دندان های شیری شروع شده است.

شیر دادن در شب

شاید یکی از دلایل خراب شدن دندان های شیری ، شیر دادن در شب به کودک باشد. بسیاری از مادران برای این که کودک خود را آرام  کنند و بخوابانند به او شیر می‌دهند، این شیر مقداری  قند دارد و روی دندان‌های کودک می‌ماند. مخصوصا اگر به کودک شیر خشک بدهند.

استفاده از خمیر دندان معمولی

یکی دیگر از دلایل پوسیدگی و خراب شدن دندان های شیری کودکان ،استفاده از خمیر دندان معمولی است. خمیر دندان‌های معمولی دارای فلوراید بسیار کمی هستند و اصلا برای جلوگیری از پوسیدگی دندان کودک مناسب نیستند. بهتر است برای کودکان از خمیر دندان‌هایی استفاده کنید که دارای فلوراید بیشتری هستند.

خوردن میوه و آب میوه

گاهی خوردن میوه و آب میوه می تواند باعث پوسیدگی دندان های شیری کودکان شود. اسیدی که در میوه‌ها  وجود دارد ،می‌تواند باعث پوسیدگی دندان‌ها شود. بهتر است به جای آبمیوه به کودکان میوه تازه داده شود چون تماس آبمیوه با دندان‌ها بیشتر است  و بیشتر باعث پوسیده شدن دندان می‌شوند.

برنامه غذایی نامتناسب

داشتن برنامه غذایی نامتناسب می تواند از دلایل پوسیگی ، دندان های شیری در بین کودکان باشد. افرادی که علاقه‌مند به خوردن وعده‌های بیشتر با مقدار غذا کمتر هستند بیشتر دچار پوسیدگی دندان می‌شوند، به این دلیل که دندان و دهان استراحت نمی‌کند و مرتبا در مجاورت موادغذایی و اسیدهای تولید شده قرار می‌گیرد.

دندان‌های خراب اطرافیان

گاهی هم دندان های خراب اطرافیان باعث پوسیده شدن دندان های شیری کودکان می شود. اگر در دهان مادر یا نزدیکان کودک، دندان‌های پوسیده وجود داشته باشد و ازیک  ظرف مشترک برای آب و غذا دادن به کودک استفاده شود، احتمال انتقال این عفونت از راه دهان به دهان برای کودک وجود دارد.  و همین می تواند باعث خراب شدن دندان‌های اوشود.

دیر شروع کردن مسواک زدن

پزشکان توصیه می کنند قبل از اینکه دندان های کودکان در بیاید ، لثه های آنها را مسواک بزنید، چون پوسیدگی با تجمع باکتری ها صورت می گیرد و  بی‌توجهی به بهداشت دهان باعث  پوسیدگی دندان‌ها می‌شود.

بلافاصله بعد از غذا مسواک زدن

 یکی دیگر از دلایل پوسیدگی دندان های شیزی کودکان، مسواک زدن بلافاصله بعد از غذا می باشد.در واقع اسیدی که در خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها وجود دارد مینا دندان را نرم می‌کند. اگر بعد از خوردن آن از مسواک استفاده شود موجب خراشیده شدن سطح دندان و خرابی آن می‌شود پس بهتر است بعد از گذشت یک مدت زمانی کودک مسواک بزند.

نوشیدنی‌های شیرین و گازدار

کودکان با نوشیدن نوشیدنی های شیرین و گاز دار ، باعث پوسیدگی دندان های شیری خود می شوند. در واقع نوشیدنی‌های گازدار و شیرین برای دندان‌های کودکان بسیار ضرر دارد. این نوع نوشیدنی‌ ها مواد افزودنی دارد که می‌توانند تاثیرات مخربی بر روی دندان‌ها داشته باشند.

پوسیدگی دندان های شیری در دو سال اول تولد بیشتر به این دلیل اتفاق می افتد  که مادران شیرده و مادرانی که با شیرخشک کودک خود را تغذیه می کنند، او را با شیر می خوابانند و در طول ساعات شب حین خواب، چندین وعده شیر به او می دهند. این مسئله باعث می شود که قند شیر که همان لاکتوز است، به مدت طولانی در دندان ها باقی بماند و باعث خراب شدن دندان های شیری آنها شود.

 در صورتی که اگر مادران بعد از شیر دادن کمی آب به نوزاد خود بدهند و یا با یک گوش پاکن یا تنظیف مرطوب دندان ها را تمیز کنند،پوسیدگی  دندان به حداقل خود می رسد.

 زمانی که کودک بزرگتر شد و از شیر گرفته و غذا خور شد، اشتباه دیگری مادران می کنند و  این است که به کودکان خود در وعده های متعددی موادقندی می دهند. این درحالی است که اگر تعداد دفعات خوراکی هایی که  قند  دارند را به یک تا دو وعده در روز کاهش دهند و بعد از آن به کودک خود آب بدهند تا دندان هایشان شسته شود به جلوگیری از پوسیدگی دندانی کمک می کنند.

وقتی که کودک خوراکی می خورد، محیط دهان او اسیدی می شود و اگر این خوردن خوراکی مرتب و  در فاصله کم صورت گیرد، محیط دهان او در طول روز با حمله اسیدی مواجه است و فرصتی برای پاکسازی پیدا نمی کند، بنابراین دندان هایی که در این محیط اسیدی هستند به شدت در معرض تخریب قرار می گیرند.

این پوسیدگی‌ها در نهایت منجر به عصب کشی یا کشیدن دندان می شود و از آنجایی که کودکان کوچک توانایی کافی برای همکاری با دندانپزشک خود را ندارند، بیشتر مواقع برای انجام درمان‌های دندانپزشکی بیهوشی عمومی لازم است.

اهمیت مراقبت از دندان شیری 

درست است دندان شیری بعد از مدتی می افتد و دندان دائمی جایگزین آن می شود ولی اگر از آن‌ها مراقبت نشود مشکلات و آسیب‌هایی را برای کودک به همراه دارد. از جمله این مشکلات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

رشد کودکان

در صورتی که از دندان های شیری کودکان مراقبت کامل صورت نگیرد ، یکی از مشکلاتی که ممکن است برای آنها پیش بیاید در رشد آنها است. درست در سنی که کودک هنوز دندان شیری در دهان دارد، سن رشد او است  که نیازدارد موادغذایی مناسبی مصرف کند. کودک به دلیل درد دندان و پوسیدگی آن به خوردن غذا بی‌میل می‌شود و والدین فکر می‌کنند که او بی‌اشتها شده است. تمایل نداشتن به خوردن غذا نشانه وجود مشکل در جویدن است. دندان‌های سالم باعث  تغذیه مناسب او می‌شود در نتیجه رشد مناسبی اتفاق می‌افتد.

نداشتن بوی بد دهان

یکی دیگر از دلایل اهمیت مراقبت از دندان های شیری کودکان ، جلوگیری از بوی  بد دهان کودکان می باشد. در بسیاری از کودکان که دندان‌هایشان شیری است دهانشان بوی بد می‌گیرد. شاید دلیل آن  پوسیدگی بر روی دندان‌های شیری است که توجهی به آن‌ها نمی‌شود. زمانی که روی دندان‌ها پوسیدگی ایجاد می‌شود، غذا در آن جمع می شود و فاسد می‌شود علاوه بر این موجب التهاب و عفونت لثه هم  می‌شود.

تلفظ درست کلمات

گاهی هم مراقبت از دندان های شیری به کودک کمک می کند تا کلمات را درست تلفظ کند . در واقع اگر دندان‌های شیری بهداشت لازم را داشته باشند و از دهان خارج نشوند موقعیت قرار گرفتن زبان و ادای کلمات به درستی صورت می‌گیرد و تلفظ حروف به طرز صحیح آن امکان پذیر است و نحوه صحبت کردن کودک به درستی انجام می‌شود.

رویش صحیح دندان‌ها در جای خودشان

از دیگر دلایل مراقبت از دندان های شیری ، رویش صحیح دندان‌ها در جای خودشان است. دندان‌های شیری فضا مناسب رویش دندان‌های دائمی را فراهم می‌کنند. اگر قبل از در آمدن دندان‌های دائمی بخواهید دندان‌های شیری را خارج کنید ممکن است دندان‌های دائمی کج و نامرتب در بیایند یا این که کاملا نهفته بمانند و رویش آن‌ها خیلی دیر اتفاق بیافتد.

شکل گیری و رشد درست صورت و فک

 همچنین مراقبت از دندان های شیری باعث می شود که رشد و شکل گیری صورت و فک به شکل درستی انجام شود. در واقع با رشد و سالم ماندن دندان‌های شیری قوس فک به درستی شکل می‌گیرد و ایراد ظاهری در صورت کودک ایجاد نمی‌شود و بعدها نیاز به درمان‌ فک و دندان برای اصلاح فرم صورت ندارد.

روش های مراقبت از دندان های شیری

اگر دندان شیری دچار پوسیدگی شود ، این عفونت و پوسیدگی به دندان ها دائمی هم سرایت می کند به همین خاطر مهم است که از دندان های شیری مراقبت شود . در ادامه نحوه مراقبت از دندان های شیری را بیان می کنیم:

استفاده مواد قندی مناسب

 یکی از روش های مراقبت از دندان های شیری ، استفاده از مواد قندی مناسب می باشد. بعضی از مادران تصور می کنند که توت و انجیر خشک و کشمش  بهتر از شکلات هستند و آسیب کمتری به دهان و دندان می رساند ،اما در واقع  این مواد چسبندگی زیادی دارد و همین باعث می شود که شیرینی آنها مدت زیادی روی دندان ها باقی بمانند و به دندان ها آسیب برسانند. پس انتخاب ماده ی قندی که سریعتر از دهان پاک می‌شود نیز، راهی مناسب در کاهش پوسیدگی دندان‌های شیری است.

استفاده از مسواک

یکی دیگر از راه های مراقبت از دندان های شیری کودکان ، استفاده از مسواک می باشد.بهتر است والدین استفاده از مسواک را از سنین پایین به کودک خود بیاموزند و برای تشویق آن‌ها به مسواک زدن نیز می‌توانند از راه‌های مختلف استفاده کنند تا نتیجه مطلوب را بگیرند. همچنین تا قبل از این که خود کودک توانایی مسواک زدن را داشته باشد آنها می‌توانند به او کمک و زمینه اشتیاق را برای او فراهم کنند.

کاهش استفاده از مواد قندی
از دیگر راه های مراقبت از دندان های شیری این است که از مواد قندی به خصوص در ساعات پایانی روز کمتر استفاده شود.والدین باید بدانند هر چه به شب و زمان خواب کودک نزدیک می‌شوند بهتر است میزان مصرف مواد قندی را کاهش دهند. باید بدانند که میزان ترشح بزاق در خواب کاهش پیدا می‌کند و مواد قندی بر روی دندان‌ها می‌ماند.

توصيه هايي به والدين

از آنجایی که پوسیدگی دندانی یک بیماری مسری است و میکروبهای ایجادکننده آن معمولا از دهان والدین مخصوصا مادران به نوزاد منتقل می شوند،  بهتر است قبل از اقدام به بچه دار شدن به فکر سلامت دندانهای خود باشید و با مراجعه به دندانپزشک، دندانهای پوسیده خود را درمان کنید. با نظر دندانپزشک می توانید با مصرف برخی آدامس های بدون قند یا دهانشویه ها، بهداشت دهانی خود را بهبود بخشید.

دندانهای نوزاد را زمان رويش آنها تا حدود  1.5سالگي، شب ها قبل از خواب با استفاده از يك پارچه يا گاز استريل، تميز کنید.

ظرف شش ماه بعد از رویش اولین دندان کودک، جهت معاینه و دریافت اطلاعات و مشاوره های بهداشتی مناسب، نوزاد خود را نزد دندانپزشک متخصص کودکان ببرید. توصیه شده این مراجعه دیرتر از 12 ماهگی کودک نباشد.

در صورتی که کودک عادت کرده در شب مکررا شیر بخورد، سعی کنید به تدریج تعداد دفعات شیرخوردن را کاهش دهید و بعداز هربار شیردهی به کودک آب بخورانید تا اضافات شیر از روی دندانهای کودک پاک شود.

والدین نباید به  كودك  اجازه دهند که در طول روز، مكررا ميان وعده هاي پوسيدگي زا مانند شيريني،   كلوچه، كيك، بيسكويت، پفك، چيپس وغيره مصرف كند. در صورت تمايل كودك به اينگونه خوراكي ها بهتر است آنها را به طور يكجا وبعد از صرف  وعده هاي غذايي اصلي به او بدهند.

در دوره 1.5 تا 3 سالگي، دندانهاي كودك را به كمك مسواكهاي انگشتي يا دستي، بدون استفاده از خمير دندان يا با استفاده از خمير دندانهاي فاقد فلورايد، شب ها قبل از خواب مسواك بزنید.

---