ستون فقرات انسان از یک سری مهره استخوانی توخالی تشکیل شده است. نخاع عصبی درون این کانال استخوانی قرار می گیرد و ریشه های عصبی نخاع از درون این کانال به کل بدن گسترش می یابند. اگر این اعصاب به هر دلیلی تحت فشار قرار بگیرند، وظایف حسی و حرکتی آنها مختل می گردد.

تنگی کانال نخاع ، یک فاصله باریک درون ستون فقرات است که ممکن است بر اعصابی که از ستون فقرات عبور می کنند، فشار وارد کند. تنگی کانال نخاعی اغلب در قسمت پایین کمر و گردن وجود دارد.

مهم ترین دلیل فشار بر این اعصاب، فشار دیسک بین مهره ای است. اما یک دلیل شایع دیگر تنگ شدن کانال به دلایلی مانند رسوب کلسیم اضافی در داخل کانال می باشد. این مشکل معمولا در مهره های گردن و کمر که نیاز بیشتری به خم شدن دارند، اتفاق می افتد. نتیجه نهایی تنگ شدن کانال و ایجاد فشار بر نخاع و ایجاد علائم حسی و حرکتی می باشد.

برخی افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی ممکن است علائم بیماری نداشته باشند برخی دیگر ممکن است درد، خارش، بی حسی و ضعف ماهیچه را تجربه کنند.این نشانه ها ممکن است در طول زمان بدتر هم شوند.

تنگی کانال نخاع معمولاً براثر تغییرات فرسایش و یا پارگی در ستون فقرات مربوط به آرتروز ایجاد می شود.

 انواع تنگی کانال نخاع

انواع تنگی کانال نخاع با توجه به جایی که در ستون فقرات اتفاق می افتد، طبقه بندی می شوند. دو نوع اصلی تنگی کانال نخاع عبارت اند از:

تنگی مهره های گردنی و کمری:

در این شرایط ، قسمت ستون فقرات در گردن باریک می شود.

تنگی مهره های کمری:

در تنگی کانال کمری ریشه های اعصاب نخاعی در قسمت پایینی کمر تحت فشار قرار می گیرند و این وضعیت مخصوصا هنگام کار و فعالیت ممکن است علائمی مانند مور مور شدن، ضعف یا بی حسی که از قسمت پایین کمر تا به باسن و پاها منتشر می شود را به وجو آورد.

 علائم تنگی کانال نخاع

علائم تنگی کانال نخاع با توجه به محل وقوع می توانند متفاوت باشند. اگر تنگی در مهره های گردن اتفاق بیافتد،می توان آن را با نشانه هایی از جمله خواب رفتن، سوزن سوزن شدن، بیحسی و احساس ضعف در دستها، مچ و آرنج  احساس کرد و در این وضعیت درد ناحیه ای گردن اتفاق می افتد.

بیمارانی که در ناحیه مهره های کمر دچار تنگی کانال می شوند، علائم اندام تحتانی رابیشتر نشان می دهند. این بیماری نشانه هایی مانند خواب رفتن، سوزن سوزن شدن و بیحسی در کف، مچ و ساق پا، ران و باسن دارد.

همچنین تنگی کانال نخاع در مهره های کمر نشانه های دیگری مانند احساس ضعف و گرفتگی در اندام تحتانی و درد در یک یا هر دو پا به خصوص در هنگام ایستادن یا راه رفتن طولانی نیز دارد که این درد با نشستن و یا خم شدن به جلو بهتر می شود. در واقع با خم شدن به جلو مجرای داخل کانال کمی بزرگتر می شود و فشار از روی نخاع برداشته می شود.

 درد در ناحیه کمر، می تواند یکطرفه یا دو طرفه باشد و یا در وسط کمر حس شود. کسانی که دچار کمر درد می شوند باید توجه داشته باشند که این یک بیماری پیشرونده می باشد و در طی زمان نسبتا طولانی و در سالهای  پس از چهل سالگی ایجاد می شود.بسیاری از افراد آن را به حساب مشکلات بالا رفتن سن می گذارند و توجهی به آن نمی کند و همین ممکن است مشکلاتی را برای آنها ایجاد کند.

برخی از افراد هم ممکن است تنگی کانال نخاع را هم درمهره های کمر و هم در مهره های گردن داشته باشند. در موارد پیشرفته بیماری، اعصاب عصب دهنده به مثانه و روده ها نیز ممکن است تحت فشار قرار گیرند. در این وضعیت، بیماری نشانه هایی مانند احساس فوریت در دفع ادرار، بی اختیاری ادرار و مشکلات حرکتی در دستگاه گوارش دارد.

تنگی کانال نخاع در مهره های گردن و کمر در افرادی اتفاق می افتد که برای مدت طولانی نسبت به تشخیص و درمان آن بی تفاوت بوده اند و با حالت فلج نسبی هر دو دست و پا و معمولا روی ویلچر به اورژانس های ارتوپدی ارجاع داده می شوند.

 حتی ممکن است کار این افراد به جراحی هم کشیده شود، چون در غیر اینصورت ممکن است  به نخاع  دائما آسیب وارد شود و رشته های عصبی قطع شوند، که این می تواند به بیحسی یا فلج دائم منجر گردد.

دلایل تنگی کانال نخاع

ستون فقرات از گردن تا پایین کمر امتداد دارد. استخوان های ستون فقرات، یک مجرای نخاعی را شکل می دهند که از نخاع محافظت می کند. برخی از مردم با یک ستون فقرات کوچک به دنیا می آیند اما بیشتر تنگی های ستون فقرات زمانی اتفاق می افتد که آسیبی برای محدود کردن فضای باز در ستون فقرات رخ می دهد.

پوکی استخوان:

شایع ترین علت مستقیم تنگی کانال نخاع ،پوکی استخوان است. در واقع غضروفی که بین مفاصل قرار دارد به دلیل افزایش سن تخریب می شود و از بین می رود.

 آسیب:

صدمه وارد شدن به ستون فقرات در تنگی کانال نخاع کمر نقش دارد. مثلا کسی که شی سنگینی را بلند می کند، باعث آسیب به دیسک یا حتی لغزش مهره ها می شود. حوادث رانندگی و آسیب های دیگر می تواند باعث نابجایی یا شکستگی یک یا چند ستون فقرات شود. استخوان جا به جا شده در اثر شکستگی ستون فقرات ممکن است به محتویات کانال نخاعی آسیب برساند.

 بیماری روماتیسم:
این بیماری در به وجود آمدن  اسپرز استخوان و زائده استخوانی که در مفاصل فاست ایجاد می شود، نقش دارد.

 اسپرز استخوان:

 یکی دیگر از دلایل ایجاد تنگی کانال نخاع،اسپرز استخوان می باشد.اسپرز استخوان و یا زائده های استخوانی به کانال نخاع و یا ریشه های عصب کمر حمله می کند و به کانال نخاع و عصب های نخاعی فشار وارد می کند.

 پارگی دیسک کمر:

 یکی دیگر از دلایل تنگی کانال نخاع ، پارگی دیسک کمر می باشد. ممکن است دیسک نزدیک سوراخ مهره ای، یک دریچه عصبی دچاربیرون زدگی شود و ریشه عصب نخاعی را فشرده یا مسدود می کند.

رباط های ضخیم:

طنابهای سخت که به کمک استخوان های ستون فقرات کمک می کنند، در طول زمان می توانند سفت و ضخیم شوند. این رباط های ضخیم می توانند به کانال نخاعی برسند.

رشد زیادی استخوان:

آسیب پوششی و پارگی آرتروز روی استخوان های ستون فقرات می تواند باعث ایجاد افزایش استخوان شود که می تواند به تنگی ستون فقرات تبدیل شود. بیماری پاگت، بیماری استخوانی است که معمولاً بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می دهد و نیز می تواند موجب اختلال استخوان در ستون فقرات شود.

 تومورها:

 یکی دیگر از علتهای تنگی کانال نخاع، تومورها می باشد. تومورهای غیر عادی می توانند درون نخاع شکل بگیرند، در داخل غشا که طناب نخاعی یا در فاصله بین نخاع و ستون فقرات را پوشش می دهند و این ها غیر معمول هستند.

لغزش مهره:

بدنه یک مهره روی مهره ای که در زیر آن قرار گرفته به سمت جلو لیز می خورد و تنگی کانال نخاع را ایجاد می کند.

مشکلات تنگی کانال نخاع

 وقتی تنگی شدید ستون فقرات درمان نشودممکن است پیشرفت کند و دائمی شود و مشکلاتی را به وجود آورد. این مشکلات شامل موارد زیر می باشد:

بی حسی

ضعف

مشکلات تعادلی

 بی اختیاری

رعشه و فلج

تشخیص تنگی کانال نخاع

وقتی علائم تنگی کانال نخاع در فرد ظاهر می شود باید به پزشک مراجعه کند. او ممکن است چندین آزمایش تصویر برداری را ترتیب دهد تا علت علائم و نشانه ها را مشخص کند.

تست های تصویربرداری

اشعه ایکس:
اشعه ایکس کمر می تواند تغییرات استخوانی مانند استخوان اسپور را نشان دهد، که ممکن است فضای داخل کانال را باریک کند. هر پرتو ایکس شامل یک مواجهه کوچک با تابش است.

ام آر آی:

 روش دیگر تشخیص تنگی کانال نخاع، ام آر آی می باشد. ام آر آی، از یک مغناطیس قوی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر مقطعی ستون فقرات استفاده می کند. این تست می تواند آسیب به دیسک ها و رباط ها و همچنین وجود تومورها را تشخیص دهد. مهم ترین آن ها, این است که نشان دهد اعصاب در نخاع تحت فشار هستند.

سی تی اسکن:

از دیگر روش های تشخیص تنگی کانال نخاع ،سی تی اسکن می باشد.کسانی که نمی توانندام آر آی دهند ، می توانند از سی تی اسکن استفاده کنند. سی تی اسکن بعد از تزریق ماده کنتراست انجام می شود. رنگ ستون فقرات و اعصاب نخاعی را مشخص می کند و می تواند دیسک های فتق, مهمیز و تومورها را نشان دهد.

درمان تنگی کانال نخاع

موارد خفیف تا متوسط بیماری با درمان های حمایتی، فیزیوتراپی، تصحیح حرکات و تمرینات ورزشی درمان می شوند. درمان با توجه به شدت علائم و میزان محدودیت فعالیت‌های روزانه در اثر تنگی کانال نخاعی انجام می‌شود.

 بهتر است با پزشک در مورد درمان مناسب برای مشکل صحبت کنید. در ادامه روش های درمانی تنگی کانال نخاع را بیان می کنیم:

درمان‌های غیرجراحی:

زمانی که درد ملایم و یا متوسط باشد بیشترازروش‌های درمانی محافظه کارانه و نگهدارنده، مانند مصرف دارو، فیزیوتراپی، تزریق استروئید، کشش ستون فقرات، لیزردرمانی و ماساژ، برای درمان تنگی کانال نخاعی استفاده می شود.

جراحی بسته:

 در صورتی که درد شدید و مزمن باشد و در برابر درمان های غیر جراحی مقاوم باشد، از جراحی بسته استفاده می شود.

جراحی کمر با حداقل تهاجم:

 در صورتی که درد متوسط  تا شدید باشد، برای از بین بردن فشار روی ریشه‌های عصبی، عمل‌های جراحی با حداقل تهاجم مانند عمل ایجاد فاصله بین خاری انجام می شود.

جراحی باز کمر:

یکی دیگر از راه های درمان تنگی کانال نخاع ، جراحی باز کمر است.اگر درد متوسط و یا شدید باشد و درمان های غیر جراحی نتواند درد را آرام کند،پزشک ناچار است برای از بین بردن فشار ، جراحی باز انجام دهد ویا ممکن است عمل خشک کردن مهره ها صورت گیرد.

در موارد شدیدتر جراحان اقدام به جایگزینی کامل یک یا چند مهره با پروتزهای مصنوعی می کنند. اگر عمل توسط فرد ماهر انجام گیرد، نتایج معمولا بسیار رضایت بخش می باشند.

 نکته پایانی: بهتر است که هر گونه خواب رفتن، احساس گزگز و بیحسی دستها و پاها را جدی بگیریم و به پزشک مراجعه کنیم. در بسیاری از موارد این علائم می توانند ناشی از فشار خفیف دیسک بر نخاع و یا شروع تنگی کانال نخاع باشند.

---