طحال در دوران جنینـی و در ماههای پنجم تا هشتم بارداری بهعنوان یـک مرکـز خونساز عمل میکند و گلبولهای سـفید و قرمـز خون را میسازد. پس از تولد مغز استخوان بهعنوان یک مرکز خونساز عمل میکند و این فعالیت طحـال خاموش میشود. اما این وظیفه طحال کاملاً از بـین نمیرود و در برخی بیماریها که مغز استخوان دیگر نمیتواند سلولهای خـونی را بسـازد سلولهای طحال مجدداً شروع به فعالیت خونسازی میکنند.
اندازه طحال تقریباً مانند مشت انسان است که وظیفه تصفیه و گردش خون که تقریباً در هر دقیقه 300 میلیلیتر خون با عبور از طحال تصفیه میشود. به این صورت که در یک انسان بالغ تعداد زیادی گلبول قرمز با عبور از طحال جداسازی شده و هرروز حدود 20 میلیلیتر گلبولهای فرسوده توسط طحال از رده خارج میشود. وظیفه دیگر این قسمت از بدن پاکسازی مواد سمی از بدن است.
یکی دیگر از وظایف طحال، برای بافتهایی است که به دلایلی مانند جراحت و بیماری نیازمند خونرسانی هستند خون تأمین میکند.
طحال یکی از اعضای حیاتی در سیستم لنفاوی بدن انسان است و در برابر میکروب به ترشح مواد ضد میکروبی میکند به همین دلیل از بدن در برابر عفونت و ویروس محافظت میکند. اما بزرگ شدن این قسمت از بدن باعث ایجاد مشکلاتی برای سلامتی بدن میشود.
اعتقاد کارشناسان طب سنتی بر این است که مصرف مواد غذایی با طبع سرد، شور و ترش باعث بزرگ شدن طحال و درنهایت آسیب دیدن کبد میشود.
برداشتن طحال و فقدان آن فرد بیمار را در برابر بیماریهای عفونی آسیبپذیرتر میکند. به همین دلیل افرادی که به هر دلیلی طحالشان برداشتهشده است باید واکسن ضد میکروبهای خاص را دریافت کنند
بیماری بزرگ شدن طحال سبب ابتلا به عفونت، باعث کمخونی، بیاشتهایی، انرژی پایین برای فعالیتها، افزایش وزن بدن، مشکل در هضم کردن غذا و جریان خون نامنظم میشود.
اگر علائمی مثل احساس درد در قسمت بالا و سمت چپ شکم، احساس سیری و بیاشتهایی بدون صرف غذا، سکسکه طولانی و مکرر، کمخونی، احساس خستگی، خونریزی سریع در شخص، عفونتهای پرتکرار، تنگی نفس، احساس سردی و تعریق پوست را کردید برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید زیرا این علائم میتواند ناشی از بزرگ شدن طحال باشد.
برای سلامتی دستگاه گردش خون و پاکسازی مواد سمی از بدن طحال است، اما گاهی بدون علائم مشهود این عضو بزرگشده و باعث مشکلات سلامتی در بدن میشود.
بهطورکلی، فرهنگ غربی معده و طحال را فرسوده میکند.
تأکید زیاد بر مصرف گندم و لبنیات، مصرف بسیار زیاد غذاهای سرد و خام، باعجله و بهطور نامنظم غذا خوردن، سبک زندگی کمتحرک و پشت میزی و مقدار زیاد استرس و اضطراب مدیریت نشده جز فرهنگ بسیاری از افراد مردم غرب است که همگی از عوامل مخل کار طحال هستند.
بیماریهای طحال:
پرکاری طحال (هایپراسپلنیسم)
بزرگ شدن بیشازحد طحال (اسپلنومگالی): علت بزرگ شدن طحال بیشتر عفونی، ویروسی و باکتریایی است که در درجه دوم به نارسایی کبدی و در جریان خون منظم مشکل ایجاد میکند.
آسپلنیسم یا برداشتن طحال و فقدان آن فرد بیمار را در برابر بیماریهای عفونی آسیبپذیرتر میکند. نکته قابلتوجه برای افرادی که به هر دلیلی طحالشان برداشتهشده است باید واکسن ضد میکروبهای خاص را دریافت کنند تا از عفونت پیشگیری کنند.
در بعضی افراد که مشکل طحال دارند و به مشکلات گوارشی دچار هستند چند تغییر در سبک زندگی میتواند با رعایت این نکات به تقویت طحال خود کمک کنند:
در زمان مشخص غذا بخورید
آهسته و بدون استرس غذایتان را میل کنید
خوب غذا را بجویید
از مصرف نوشیدنی با وعده غذایی خودداری کنید، تنها برای خوردن دارو به همراه غذا آب کافی بنوشید.
خوردن نوشیدنی حین غذا و بلافاصله بعد از غذا هضم غذا را سختتر میکند.
در موقع پری شکم از انجام کارهای سنگین و سخت بپرهیزید.
از فریاد بلند و نعره کشیدن خودداری کنید.
بخور و نخورهای مواد غذایی برای تقویت طحال
مصرف چای گرم را متعادل و سوپ سبزی را بیشتر کنید.
غذاهای ساده که هضم آنها آسانتر است را در وعدهای غذاییتان قرار دهید.
مصرف غذاهای سرد و خام را کاهش دهید.
مصرف زیاد مواد خام میتواند به گوارش آسیب وارد کند.
نوشیدنیهای خیلی سرد و یخزده مانند بستنی به بدن شوک وارد میکند.
چون طحال غذاهای شیرین دوست دارد برگه آلو، انجیر، گیلاس، خرما، سیب پخته برای طحال لذتبخش است اما مصرف بیشازحد آن توصیه نمیشود
برای تقویت طحال مصرف سوپ سبزی، آبگوشت و سبزی آب پز را بهطور منظم در برنامه غذاییتان قرار دهید.
سیب، شلغم و انواع کلم با طحال مهربان هستند.
جوشانده دم گیلاس به این صورت که سی گرم دم گیلاس را در یک لیتر آب به مدت ده دقیقه بجوشانید و میل کنید.
خوردن نخود، نخودفرنگی، لوبیا سفید که بهتر است حبوبات را قبل از پختن خیس نمایید.
خرفه برای اشخاصی که مبتلا به انسداد طحال شدهاند عالی است.
ادویههایی مانند رازیانه، دارچین، فلفل سیاه، زنجبیل دارای طبع گرم هستند که برای طحال خوب است.
کاهو در معالجه انسداد مجاری طحال بسیار مؤثر است.
مصرف تره، ترهفرنگی، پیاز، سیر محرک و سیستم گوارش را گرم میکند.
چون طحال غذاهای شیرین دوست دارد برگه آلو، انجیر، گیلاس، خرما، سیب پخته برای طحال لذتبخش است اما مصرف بیشازحد آن توصیه نمیشود.
ماهی، گوشت گوساله، مرغ، بوقلمون، بره، جگر و قلوه گوساله اگر به مقدار متعادل مصرف نشود مشکلی ندارد و میتواند گرمکننده سیستم گوارشی باشد اما باید در مصرف تعادل را برقرار کرد.
ریشه کبر که در مناطق گرمسیر آسیا میروید و در استان یزد دیده میشود برای طحال بسیار مفید است زیرا خاصیت گرم و خشک دارد که پاککننده خوبی برای طحال محسوب میشود.
گزنه همراه با سکنجبین برای تسکین طحال سریعترین تأثیر را دارد.
مصرف مداوم و زیاد تخممرغ یکی از علل بیماری طحال میباشد.
از زیادهروی در مصرف مولدات سودا مثل سیر، پیاز، بادنجان، خرما، عسل، گوشت مانده، عدس خودداری کنند.
درمان طحال در طب سنتی
روزانه ۱۰ گرم تخم ترب را کوبیده در سکنجبین حل کرده صبح و عصر برای درد ناحیه طحال تا زمان تسکین درد این ناحیه ادامه دهید میل کنید.اگر ورم طحال دارید؛ ۵ گرم مغز ناخنک، ۵ گرم افسنطین را جوشانده، هرروز صبح و عصر میل نمایند تا از بین رفتن ورم اطمینان حاصل نکردید ادامه دهید.
