ریفلاكس اسید معده یک بیماری مزمن گوارشی است، كه در آن اسید اضافه از معده به مری برمیگردد. اگر این بیماری بیشتر از حد معمول باشد و درمان نشود ممکن است، باگذشت زمان آسیبهای جدی و جبرانناپذیری به مخاط مری وارد شود.
در ایران نیز شمار مبتلایان به بیماری ریفلاکس معده در حال افزایش است و این بیماری بر فعالیتهای روزانه(خوابیدن، غذا خوردن و ورزشكردن) خیلی از افراد مخصوصاً جوانان تأثیر منفی می گذارد.
عوامل ایجاد این بیماری
- وجود باكتری در روده- استرس و اضطراب زیاد
- التهاب روده
- سنگ كیسه صفرا
- ترشح بیشازحد اسید معده
سوزش سر دل یا ترش کردن غذا
احساس سوزش در انتهای قفسه سینه به همراه ترشكردن و تلخی دهان و گلو را در اصطلاح سوزش سر دل گفته میشود. سوزش سر دل ممکن است بعد از خوردن یک غذای سنگین یا وقت خواب، به مدت چند دقیقه یا چند ساعت احساس شود.این بیماری در اثربستهنشدن دریچه بین مری و معده ایجاد شده و به همین دلیل اسید معده به سمت مری برگشته و باعث ترش کردن میشود این اسید مری را تحریک کرده و باعث سوزن سردل و درد در ناحیه معده نیز میشود.
چرا ریفلاكس میگیریم؟
اگرچه علت به وجود آمدن ریفلاکس معده هنوز کاملاً مشخص نشده است، اما بهخوبی میدانیم كه بعضی از عادتهای نادرست ناشی از سبک زندگی امروزی باعث بروز این بیماری میشود. زیرا دلیل اصلی ریفلاكس معده این است كه اگر در مصرف غذاهای اسیدی زیادهروی كنید، بیشتر به سوزشهای داخل شكمی مبتلا میشوید، مخصوصاً اگر بلافاصله بعد از غذا خوردن خوابیده یا وسیله سنگینی را بلند نمایید. عوامل دیگری مانند خوردن غذاهای چرب، اضافه وزن و یبوست باعث زیاد شدن اسید معده و بیماری ریفلاكس میشود.مهمترین عوامل ایجاد اسید معده عبارتاند از:
ـ پرخوری
ـ سریع غذا خوردن
ـ نجویدن غذا بهطور کامل
ـ خوردن غذا با استرس و اضطراب
ـ غذاهای تند، چرب و شور
ـ مصرف زیاد ادویه و یا غذاهای سرخکردنی
ـ مصرف سسهای چرب و پرنمك
ـ مصرف نانهایی كه خمیر آن بهخوبی نپخته باشد(مثل نان باگت)
ـ پوشیدن لباسهای تنگ
ـ مصرف سیگار و الكل
- دلایل ارثی، ژنتیکی و محیطی
ـ خوردن غذاهای سنگین(چون غذاهای سنگین باعث وارد آمدن فشار مضاعف به اسفنكتر تحتانی مری میشود)
ـ خوابیدن و یا دراز كشیدن بلافاصله بعد از غذا خوردن
ـ حاملگی(فشار رحم به معده فشار وارد میکند و باعث ایجاد اسید معده یا تشدید بیماری میشود)
ـ اضافه وزن و چاقی بیشازاندازه
ـ یبوست(باعث افزایش فشار درون روده و معده میشود)
ـ سفت بستن كمربند
در ادامه باید به یکی از مهمترین علائم بیماری ریفلاكس که درد سردل است، اشاره کنیم. گاهی برخی از بیماران این علامت را با علائم بیماری دیگر اشتباه گرفته و خودسرانه اقدام به درمان میکنند.
این بیماری در اثربستهنشدن دریچه بین مری و معده ایجاد شده و به همین دلیل اسید معده به سمت مری برگشته و باعث ترش کردن میشود این اسید مری را تحریک کرده و باعث سوزن سردل و درد در ناحیه معده نیز میشود.
تلخی دهان،
ترشحات بزاقی،
احساس گیر كردن غذا در گلو،
تهوع صبحگاهی(بخصوص در زنان)،
سرفههای مزمن،
آسم و گلودرد از دیگر علائم شایع ریفلاکس(افزایش اسید معده) است. این علامتها خبر از بروز اختلال در دستگاه گوارش داده و هنگامیکه این علائم بیشتر از دو بار در هفته اتفاق بیفتد، باید حتماً به پزشک متخصص گوارش مراجعه كرد.
سن ریفلاكس
این بیماری در تمام سنین دیده شده اما با افزایش سن،علائم این بیماری بیشتر میشود. همانطور که قبلاً نیز اشاره کردیم امروزه با تغییر در سبک زندگی نسل جدید اکثر مراجعهکنندگان برای درمان بیماری ریفلاکس معده جوانان هستند زیرا جوانان امروزی به دلیل گرفتاریهای روزمره بیشتر به مصرف فستفودها و غذاهای آماده گرایش یافته اند به همین دلیل این بیماری در آنها شایعتر است.عوارض افزایش اسید معده
مهمترین عارضه ریفلاكس معده ایجاد تنگی مری است که باعث سوزن سر دل میشود، و برخی از افراد اشتباهاً این درد را مربوط به بیماری قلبی دانسته و همین اشتباه در آنها ایجاد نگرانی و استرس مینماید.از دیگرعوارض این بیماری جذب نشدن مواد غذایی مفید است، كه در بسیاری از بیماران شایع است.
عوارض دیگر آن زخم مری است كه به علت عبورنكردن غذا و مایعات ایجاد میشود.
این بیماری همچنین باعث تنگینفس و سرفه خشک میشود؛ چون عوارض ریفلاكس به ریه آسیب میزند.
تأثیر سبک زندگی بر اسید معده
نوع تغذیه در به وجود آمدن ریفلاكس معده تأثیرگذار است، زیرا یكی از دلایل اصلی بروز این بیماری مصرف مداوم غذاهای آماده است. به همین دلیل نوع تغذیه در روند بهبود ریفلاكس معده بسیار مؤثر است.ریفلاكس معده با مرگ سلولی همراه می شود و باید اشاره کنیم که سلولهای مرده معده بعد از چند ساعت جایگزین میشوند، ولی در مورد مری این جایگزینی به چند هفته زمان نیاز است، و اگر ریفلاكس به موقع درمان نشود به مری بیشتر از معده آسیب می رسد.
در ایران نیز شمار مبتلایان به بیماری ریفلاکس معده در حال افزایش است و این بیماری بر فعالیتهای روزانه(خوابیدن، غذا خوردن و ورزشكردن) خیلی از افراد مخصوصاً جوانان تأثیر منفی می گذارد. توصیه میشود افرادی كه به این بیماری مبتلا نیستند، هر سه سال و افراد مبتلا به ریفلاكس معده هر شش ماه یک بار آزمایشهایی برای اطمینان از سلامت معده و مری انجام دهند.
کسانی که دچار بیماری افزایش اسید معده هستند این خوراکی را نباید بخورند:
ـ تخممرغ، غذایهای چرب و سرخكرده، پیتزا و غذاهای آماده
- چای، قهوه(قهوه میتواند باعث سستشدن مری و برگشت اسید معده شود، و ممکن است کافئین مخاط ریه را تحریک کرده و باعث التهاب ریه می شود)
- مركبات
- نوشابههای گازدار(این نوشیدنیها نفخ را افزایش داده و نفخ نیز روی اسفنكتر مری تأثیر منفی می گذارد)
- ادویه(مصرف ادویهها و گیاهان معطر باعث تحریک بیشتر مخاط مری شده و به همین دلیل احساس سوزش معده را تشدید میكند)
- شیر(برخی افراد به مصرف شیر حساسیت نشان میدهند؛ زیرا شیر حاوی چربی، پروتئین و كلسیم است؛ این سه عنصر باعث تحریك و تولید اسید معده میشود)
