رحم بهصورت طبیعی بهوسیله ماهیچهها و رباطهایی به دیواره لگن وصل شده است. این ماهیچه در برخی از بانوان بهواسطهی حاملگیهای متعدد و زایمانهای سخت ضعیف شده و با افزایش سن و کاهش هورمون استروژن در بدن رحم به داخل مجرای رحم وارد میشود که به این شرایط افتادگی رحم میگویند.
شل شدن ماهیچهها باعث آویزان شدن رحم شده و در برخی مواقع رحم بهطور کامل از بدن خارج میشود. معمولاً افتادگی رحم ناشی از شل شدن دیواره بین واژن و مثانه است. به همین دلیل مثانه جابجا میشود و مجرای ادرار نیز متعاقباً جابجا شده و زاویه میان مجرای ادرار و مثانه تغییر مییابد در اثر بروز این مشکل ممکن است فرد دچار بیاختیاری در ادرار میشود.
اگر مایل به جراحی نیستید، یا احتمال موفقیت در جراحی پایین است، باید از ابزاریهای حمایتی به نام پِساری استفاده کنید. این وسیله برای حمایت از رحم، درون مجرای واژن قرار میگیرد. از این ابزار میتوانید بهطور دائم یا موقت استفاده کنید.
در بسیاری مواقع؛ بیاختیاری ادرار، تکرر ادرار، احتباس ادراری، یبوست، بیاختیاری مدفوع، درد لگن، درد موقع نزدیکی، افزایش ترشحات واژن و احساس پری در واژن بهعنوان افتادگی لگن تشخیص داده میشود.
برای تشخیص افتادگی لگن معاینه دقیق پزشک متخصص زنان و همچنین انجام تستهای خاص تشخیصی لازم است. برای درمان افتادگی رحم اولین گام انجام ورزشهای خاص است.
افتادگی رحم را نمیشود به کمک درمانهای دارویی برطرف کرد.چرا که در بعضی موارد به غیر از جراحی راه دیگری باقی نمیماند اما در مراحل اولیه این بیماری میتوان با رعایت برخی دستورات پزشکی و با کمک ورزشهای خاص درمانی توصیهشده توسط پزشک متخصص زنان، میتواند مفید باشد.
انجام ورزشهای درمانی معمولاً در درجات خفیف بیماری بیبهره نیست. همچنین از بیمار خواسته میشود تا بهوسیله رژیم غذایی پر فیبر(برای پیشگیری از یبوست) و اگر مبتلابه سرفه مزمن هستند، آن را درمان نمایند .
اگر دچار افتادگی رحم هستید!
- باید از بلند کردن اشیای سنگین خودداری کند- از مصرف سیگار بپرهیزد
- کافئین کمتری مصرف کند
- وزن خود را کم کند
- انجام ورزشهای تقویتکننده عضلات لگن(انقباضات مکرر به مدت سه تا شش ماه در درمان درجات خفیف افتادگی رحم مؤثر بوده است)
- استفاده از شیاف مهبل (دستگاه حلقهای کوچک که برای کمک به نگهداشتن رحم در یک موقعیت طبیعی در مهبل گذاشته میشود)
نکته مهم: دارو درمانی(استروژن مهبلی) برای زنانی که یائسه هستند نیز میتواند جریان خون را در بافتهای مهبل افزایش داده و همچنین قدرت بافتهای حمایتکننده را نیز افزایش دهد.
ورزش کگل برای تقویت عضلات کف لگن
ورزشهای کگل با هدف تقویت عضلات حمایتکننده کف لگن به کار میرود، مهمترین عضله لگن که از طریق این ورزش تقویت میشود عضلهای به شکل U است. این عضله از جلو تا عقب لگن کشیده شده و برای پیدا کردن این عضله کافیست در هنگام ادرار کردن سعی کنید و جریان ادرار را متوقف کرده در این موقعیت عضله منقبض شده قابل لمس میشود. در ورزش کگل لازم است، عضله مذکوررا به مدت ده ثانیه منقبض کرده و سپس ده ثانیه این عضله را شل کنید این تمرین را 15 بار تکرار کنید.نشانههایی که نباید نادیده گرفت
بهترین روش برای پیشگیری از افتادگی رحم ورزش کگل است، اما نکته مهم دیگری در رابطه با این بیماری وجود دارد و آن هم کاهش وزن است زیرا وزن زیاد عامل مهمی در ایجاد افتادگی رحم است.افتادگی رحم و مثانه در مراحل ابتدایی ممکن است بهصورت بیاختیاری استرسی (فشاری) بروز کند. به این صورت که در اثر ایجاد فشارهایی مانند عطسه یا سرفه، خندیدن، دویدن یا برداشتن اجسام سنگین فرد دچار این مشکل شود.
چگونگی پیشگیری از افتادگی رحم
- تناسب اندام بدن را حفظ کرده و از افزایش وزن جلوگیری کنید.- در زمان بارداری وبعد از زایمان، تمرینات ورزشی انجام دهید.
- از رژیم غذایی طبیعی و متعادل بهره ببرید.
- برای بهبود قدرت عضلات، یک برنامه ورزشی منظم داشته باشید.
ـ از ابتلا به یبوست پیشگیری کنید.
رحم بهصورت طبیعی بهوسیله ماهیچهها و رباطهایی به دیواره لگن وصل شده است. این ماهیچه در برخی از بانوان بهواسطهی حاملگیهای متعدد و زایمانهای سخت ضعیف شده و با افزایش سن و کاهش هورمون استروژن در بدن، رحم به داخل مجرای رحم وارد میشود که به این شرایط افتادگی رحم میگویند.
دلایل افتادگی رحم
- حاملگی و زایمان غیرطبیعی یا سخت- ضعف ماهیچههای لگن با افزایش سن
- کاهش استروژن طبیعی یا کاهش توان بافت بعد از یائسگی
- افزایش فشار در ناحیه شکم؛مانند سرفههای شدید(بیماری برونشیت یا آسم)، زور زدن (یبوست)، تومورهای لگن (در موارد نادر) یا تجمع مایع در شکم
- اضافه وزن و چاقی باعث فشار اضافی به عضلات لگن میشود
- جراحیهای بزرگ در ناحیهی لگن
- استعمال دخانیات(سیگار)
- بلند کردن وزن بیشازحد توان
- سابقهی ژنتیکی و خانوادگی
علائم افتادگی رحم
- احساس فشار در لگن- احساس دردی خفیف در پشت
- احساس خارج شدن چیزی از واژن
- آمیزش جنسی دردناک
- حرکات رودهای سخت و سختی در ادرار کردن
- ناراحتی و درد در هنگام پیادهروی
روشهای درمان افتادگی رحم
دارو: استفاده از کِرِم؛ شامپو و حلقههای مخصوص استروژنی باعث میشود که قدرت در بافتهای واژن بازگردانده شود. ولی این استروژن فقط باید توسط خانمهای یائسه استفاده شود.جراحی: برای ترمیم یا بیرون آوردن رحم از روش جراحی میتوان استفاده کرد. با توجه به تشخیص پزشک و وضعیت بیمار، میتوان رحم را با هیسترکتومی خارج کرد. در حین جراحی میتوان افتادگی دیوارهی واژن، رحم، مثانه یا رکتوم را برطرف کرد. این جراحی میتواند با باز کردن شکم در ناحیهی واژن یا با ایجاد برش کوچکی در شکم یا واژن، انجام شود.
سایر درمانها: اگر مایل به جراحی نیستید، یا احتمال موفقیتِ در جراحی پایین است، باید از ابزاریهای حمایتی به نام پِساری استفاده کنید. این وسیله برای حمایت از رحم، درون مجرای واژن قرار میگیرد. از این ابزار میتوانید بهطور دائم یا موقت استفاده کنید. این ابزار در شکلها و اندازههای مختلفی است که باید حتماً اندازهی مناسبِ خود را استفاده کنید ولی اگر افتادگی شدید باشد پساری کاربردی نخواهد داشت.
برای پیشگیری از افتادگی رحم چه باید کرد؟
- وزنتان را کم کنید- غذای پر فیبر بخورید تا در صورت داشتن یبوست آن را رفع کند
- ورزشهای کگل انجام دهید تا ماهیچههای لگن را تقویت کنید
- از بلند کردن بارهای سنگین و وزنهبرداری و همچنین وارد کردن فشار زیاد به شکم جلوگیری کنید.
