پرسش. به جهت نياز وسايلى خريده ام؛ ولى با اينكه بيش از يك سال از خريد آنها مى گذرد هيچ استفاده اى نكرده ام، آيا به اينها خمس تعلق مى گيرد؟
همه مراجع (به جز سيستانى و وحيد): چنانچه در معرض استفاده بوده، خمس ندارد.
آيه اللّه سيستانى: بايد خمس آن را بپردازد؛ مگر اينكه وجود آن در خانه ضرورى باشد و در وقت نياز نتواند فورا آن را تهيه كند. در اين صورت اگر تهيه آن از قبل متعارف باشد، خمس ندارد.]
آيه اللّه وحيد: خمس دارد.[۳]
تبصره. بايد توجه داشت هر چند عبارت رساله هاى عمليه مراجع، در مورد «كتاب» است؛ ولى كتاب خصوصيتى ندارد و اين حكم شامل هر وسيله اى است كه مورد نياز انسان باشد.
خمس وسایل مورد استفاده که از آن بی نیاز شویم
سوال: آیا اگر وسیلهای در معرض استفاده باشد ولی تا یک سال از آن استفاده نشود به آن خمس تعلّق میگیرد؟
جواب: اگر مورد نيازتان بوده و از درآمد سال پولش را دادهايد، خمس ندارد اگرچه استفاده نکردهايد.
سوال: آیا به لوازمالتحریر خمس تعلّق میگیرد؟
جواب: اگر مورد نياز (در حد شأن عرفی) باشد و از درآمد بين سال تهيه شده باشد، خمس ندارد. مگر لوازم التحرير مصرفی که از مصرف سال اضافه آمده باشد و عرفاً ماليت داشته باشد که خمس آن بايد پرداخت شود.
سوال: حكم قلم، خودكار، لوازم آرایش زنانه، عطر و ادكلن كه قسمتی از آن استفاده شده و قسمتی از آن باقی مانده و بر آن سال گذشته، چیست؟
جواب: اگر از درآمدِ بين سال تهيه شده و مقدار باقیمانده عرفاً ماليت داشته باشد، مشمول وجوب خمس است. اجوبه الاستفتائات.(4)
اگر از منافع، پیش از دادن خمس اثاثیهای برای منزل بخرد، اگر احتیاجش پس از سال منفعت برطرف شد، لازم نیست خمس آن را بدهد، و همچنین اگر در میان سال احتیاجش برطرف شد، ولی آن چیز از چیزهایی باشد که معمولاً برای سالهای بعد گذاشته میشود، مانند لباسهای زمستانی و تابستانی، خمس ندارد، و در غیر اینگونه چیزها اگر در بین سال احتیاجش از آن برطرف شد، احتیاط واجب آن است که خمس آن را بدهد، و زیورآلات زنانه در صورتی که وقت زینت کردن زن با آنها گذشته باشد، نیز خمس ندارد
پرسش: اگر شخصی از برخی اقلام مورد نیاز مثل لباس و زینب الات که استفاده شده است بی نیاز شود آیا خمس آنها واجب است؟
پاسخ: خمس آن لازم نیست.
پرسش: زوجی از جهیزیه استفاده نکرد و مبلغی بدهکار هستند آیا خمس جهیزیه را باید بدهند ؟
پاسخ: اگر وسائل مورد استفاده قرار نگرفته، از وسائلی باشد که عادتا باید در خانه باشد مثل اشیائی که برای پذیرایی از مهمان لازم است خمس ندارد .(5)
پرسش: اگر شخصی از برخی اقلام مورد نیاز مثل لباس و زینب الات که استفاده شده است بی نیاز شود آیا خمس آنها واجب است؟
پاسخ: خمس آن لازم نیست.
پرسش: من حدود یک سال پیش تعدادی کتاب خریدم ولی از آنها استفاده نکردم آیا باید خمس آنها را بپردازم؟
پاسخ: خمس قیمت فعلی آنها لازم است بپردازید.
پرسش: آیا استفاده از کتب وجزواتی که سال گذشته به آنها نیاز داشته ام واکنون یک سال از آخرین مورد استفادۀ آنها گذشته است جایز است یا باید خمس آنها را بدهم؟
پاسخ: خمس ندارد.
آيت الله شبيري زنجاني
سوال: اگر بعد از گذشت يكسال از ازدواج، جهيزيهاي كه به مقدار متعارف بوده مورد استفاده قرار نگيرد، آيا متعلق خمس است؟
پاسخ
اگر مثل پتو و ظروف بوده که به آن احتیاج داشته و در معرض استفاده بوده و اتفاقاً استفاده نکرده خمس ندارد، اما غبر آن خمس دارد.(6)
پی نوشت:
[۱].امام، استفتائات، ج ۱، س ۴۱؛ صافى، جامع الاحكام، ج ۱، س ۷۴۰؛ خامنه اى، اجوبة، س ۹۲۲ و ۹۰۴؛ نورى، استفتائات، ج ۱، س ۲۶۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۷۰۲؛ بهجت، توضيح المسائل، م ۱۳۷۶؛ تبريزى، استفتائات، س ۸۸۸ و ۸۲۶؛ مكارم، توضيح المسائل، م ۱۵۰۷.
[۲]. دفتر: سيستانى.
[۳]. دفتر: وحيد. (احكام خمس،پرسمان)
[4]. سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی خامنه ای.
[5]سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی سيستاني .
[6] سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی شبیری زنجانی
منبع: هدانا
