یکی از تاثیرگذارترین اقشار جامعه در عصر جدید دانشجو و دانشگاه می‌باشد. این دو مقوله که از پدیده‌های نو اجتماعی هستند، دارای تاثیراتی در جوامع غربی و شرقی می‌باشد که در نگارش تاریخ هر منطقه‌ای ناچار باید فصلی از آن را به این مقولات اختصاص داد. دانشگاه و دانشجویان به مرور به بازیگران مهم در عرصه سیاسی و اجتماعی بدل شدند که هنوز هم این تاثیرگزاری را حفظ کرده‌اند. تاریخ ایران زمین هم از این قاعده مستثنا نیست. دانشگاه و دانشجویان در تاریخ معاصر ایران ایفاگر نقش ویژه‌ای بودند و هستندکه از این تاثیرگذاری با عنوان جنبش دانشجویی یاد می‌شود. هر چند عده‌ای از نظریه‌پردازان علوم سیاسی از اطلاق عنوان«جنبش» بر حرکت‌های دانشجویی خودداری می‌کنند ولی فارغ از این اختلاف‌نظر تاثیر جنبش دانشجویی ایران در حوادث تاریخ معاصر این کشور از فصول مهم تاریخ معاصر ایران می‌باشد. قیامی که در دانشگاه های غرب جریان اسلامی را به راه انداخت يكي از تشكلهاي دانشجویي كه در سالهاي بعد از آغاز نهضت اسلامي امام خميني تشكيل شد انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان در اروپا بود. اين تشكل، پيش از آن با تشكلهاي غيرمذهبي و يا تشكل‌هاي مذهبي غيرسياسي همكاري و در قالب آن فعاليت مي‌كردند ولي با شروع نهضت اسلامي امام خمینی و به‌خصوص قيام 15 خرداد 1342 دانشجويان ايراني و مسلمان شاغل به تحصيل در اروپا تحرك خاص به فعاليت‌هاي خود بخشيدند و با همكاري و تبادل افكار و آرا،‌ به تاسيس انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان مبادرت ورزيدند كه نقش زيادي در افشا كردن ماهيت رژيم پهلوي در خارج از كشور داشت. در ادامه به چند تشکل اسلامی که بعد از قیام 42 تشکیل شدند اشاره می کنیم. دانشجويان مذهبي و كنفدراسيون دانشجويان مسلمان دراروپا همچون ساير دانشجويان با گرايش‌هاي مختلف در راستاي فعاليت‌هاي ضداستبداي به مبارزه با رژيم پهلوي مي‌پرداختند و در اين زمينه با اعضاي كنفدراسيون1 همكاري مي‌كردند. برخي از آنان از بنيان‌گذاران كنفدراسيون بودند و در قالب آن شكل دانشجویي فعاليت‌هاي خود را ادامه مي‌دادند. بعضي از آنان هم در هیئت دبيران كنفدراسيون عضويت داشتند كه از آن جمله مي‌توان به دكتر علي شريعتي، ابوالحسن بني‌صدر، صادق قطب‌زاده و... اشاره كرد. به مرور و به‌خصوص پس از قيام 15/خرداد/1342 فعاليت‌هاي دانشجویي در اروپا رنگ ديگري به خود گرفت. به اين معني كه در آن مقطع، كنفدراسيون محل تلاقي گروهها و احزاب سياسي گرديد و از طرف ديگر با توجه به نفوذ اين گروهها در آن و به خصوص هيات دبيران، مجال فعاليت به گروههاي اقليت داده نشد . علاوه بر آن، دانشجويان مسلمان به دفاع از قيام پانزده خرداد پرداختند و از نهضت اسلامي امام خمینی حمايت كردند دانشجويان مسلمان ايراني و umso7 يكي ديگر از تشكيلاتي كه دانشجويان مسلمان ايراني در اروپا در آن فعاليت مي‌كردند، اتحاديه انجمن اسلامي دانشجويان در اروپا بود كه اختصاراً umso ناميده مي‌شد. اين تشكل توسط دانشجويان مسلمان و عمدتاً عرب در اروپا و به خصوص در كشورهاي آلماني زبانِ تاسيس شده بود كه در زمينه ديني فعاليت مي‌كرد. اين تشكل كه اعراب به آن المسلمين في الاروبا مي‌گفتند صرفاً تشكلي مذهبي بود و از مباحث سياسي تا حدودي دور بود. عمده افراد اين سازمان متعلق به جريان فكري اخوان المسلمين بود و در عمل به شدت غيرسياسي و در عوض به شدت مذهبي بودند. در آن تشكل بيشتر به زبان عربي تكلم مي‌شد و با توجه به عدم آشنايي اغلب دانشجويان ايراني به آن زبان به مرور از تعداد ايرانيان آن تشكل كاسته مي‌شد. شهيد بهشتي كه در 1344ش به آلمان رفت و به ارتباط با تشكل‌هاي اسلامي در اروپا پرداخت تشكيل انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان اين در حالي بود كه در داخل كشور مذهبيون تحركي به فعاليت‌هاي خود بخشيده بودند و به‌خصوص با قيام 15/خرداد/1342 آنان ثابت كرده بودند كه در جهت مبارزه با رژيم هستند و به اتهامات كنفدراسيون مبني بر اين كه فعاليت چنداني ندارند، با اين قيام پاسخ داده بودند. در اثر اين اقدامات و نيز با توجه به فضاي سياسي كنفدراسيون، دانشجويان مسلمان درصدد تاسيس تشكلي دانشجويي ـ اسلامي برآمدند. بنابراين مي‌توان گفت كه آغاز نهضت اسلامي امام خميني و وقوع قيام 15/خرداد/1342 نقش ويژه‌اي در تاسيس يكي از فراگيرترين گروههاي دانشجویي ايراني مسلمان و در راستاي نهضت اسلامي امام داشت. منبع: موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی؛ خلاصه ای از مقاله "نقش قیام 15 خرداد در روند فعالیت‌های سیاسی دانشجویان ایرانی خارج از کشور"