آزار جنسی به روابط ناخوشایند جنسی، تقاضای نامناسب برای رفع نیازهای جنسی یا هر رفتار فیزیکی یا کلامی با محتوای مسائل جنسی گفته میشود، بهنحوی که اطاعت از آن بهصورت نهان یا آشکار جزء شروط کار محسوب شود و بر موقعیت شغلی شخص یا عملکرد او و نیز ایجاد فضای کار دوستانه یا خصمانه اثرگذار باشد.
آزار جنسی از جمله اصطلاحاتی است که میتوان تعاریف گوناگونی از آن ارائه داد. دستورالعمل اتحادیهی اروپا مصوب ۲۰۰۲ آزار جنسی را رفتاری میداند که ماهیت جنسی دارد و با هدف خدشهدارکردن حیثیت دیگری و ایجاد فضایی رعبآور، خصمانه، تحقیرکننده و توهینآمیز صورت میگیرد یا به نتایج فوق منجر میشود. نظام حقوقی ما نیز چنین مسئلهای را تا حدی پذیرفته و آزار جنسی را صرفا منحصر به رابطهی فیزیکی و جنسی ندانسته است. همانگونه که قانون ما درخصوص زنای بهعنف صحبت کرده و مجازاتهایی برای آن پیشبینی کرده است، در سطحی پایینتر دربارهی برقراری روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا، از قبیل تقبیل (بوسه) یا مضاجعه (درآغوشگرفتن) و در پایینترین سطح درخصوص «تعرض یا مزاحمت برای زنان یا توهین به آنان» صحبت کرده و ضمن جرمانگاریکردن آنها، مجازاتهایی هم برایشان در نظر گرفته است. مجازات تجاوز بهعنف در قانون فعلی اعدام است؛ همچنین هرگاه شخصی با دختر نابالغ با فریب یا تهدید یا ترساندن، مبادرت به برقراری رابطهی جنسی کند، به همین مجازات محکوم میشود. برای روابطی که در حد زنا نیست، قانونگذار مجازات شلاق تا ۹۹ ضربه و درخصوص تعرض و ایجاد مزاحمت برای زنان و اطفال، حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربهی شلاق را پیشبینی کرده است. انواع آزار جنسی متاسفانه در کشور ما بهدلیل تبعات حیثیتی که متوجه قربانی آزار جنسی میشود، اغلب اوقات این افراد از شکایت و مراجعه به مقام قضایی خودداری میکنند آزار جنسی؛ مفهوم، انواع، شیوه جبران آزار جنسی دارای انواع گوناگونی است که در ادامه بدانها پرداخته میشود: ۱. آزار جنسی همراه با رضایت واقعی ۲. آزار جنسی بدون رضایت ۳. آزار جنسی در حکم ناراضیبودن در دو فرض با اینکه شخص ممکن است در ظاهر به برقراری رابطه رضایت داده باشد، ولی این رضایت صحیح نیست و از منظر قانونی در حکم ناراضیبودن فرض میشود. این دو فرض، «اکراه» و «فریب» هستند. اکراه زمانی رخ میدهد که شخص برای دفاع از خود یا دیگری یا برای جلوگیری از ورود خسارتی بزرگتر، به رابطهی جنسی تن در میدهد؛ مانند اینکه زنی برای نجات جان فرزندان خود یا برای جلوگیری از تعرض به آنها، به برقراری رابطهی جنسی تن دهد. ممکن است این رابطه همانند تعریفی که از تجاوز جنسی ارائه میشود، همراه با زور و اجبار فیزیکی نباشد؛ ولی بهدلیل اکراه، از مصادیق آزار جنسی است. ممکن است گاهی شخص از جانب طرف مقابل، فریب داده شده باشد و در نتیجهی این فریب، به برقراری رابطهی جنسی رضایت داده باشد. گاهی بزهدیده به رابطهی جنسی بهمعنای خاص، رضایت نداده است؛ بلکه به بعضی افعال کمتر از این رابطه، آن هم با اهدافی دیگر راضی شده است؛ برای نمونه، گاهی بیمار با هدف درمان، رضایت به انجام معاینات بدنی میدهد، غافل از آنکه پزشک دربارهی هدف معاینه، او را فریب داده است و در سایهی انجام معاینات پزشکی، دست به اعمالی میزند که مصداق آزار جنسی است. انواع خسارات وارده و نحوهی جبران آنها خسارات وارده از آزار جنسی، بهشیوههای گوناگونی جبرانپذیر است. رایجترین شیوه، دریافت خسارت مالی است. این خسارت اصولا در مقابل خسارتهای جسمی و بدنی است که بهصورت دیه پرداخت میشود؛ افزون بر این، هرگاه در اثر آزار جنسی بکارت شخص از بین برود، خسارتی تحتعنوان «ارشالبکاره» نیز طبق قانون ایران قابلپرداخت به زن است. در صورتی هم که زن باکره نبوده باشد، مبلغی معادل مهریهی متعارف زن به او پرداخت میشود که به آن مهرالمثل میگویند؛ یعنی مهریهای که عرفا برای آن زن، قابلپرداخت است. علاوه بر زیان جسمی، گاه زیان حیثیتی به قربانیِ آزار جنسی یا حتی خانوادهی او وارد میشود که این زیان نیز به دو شیوه جبرانپذیر است: یا مقداری پول، جبرانکنندهی آن است یا انجام بعضی از امور همانند عذرخواهی رسمی و… آزار جنسی؛ مفهوم، انواع، شیوه جبران متاسفانه در کشور ما بهدلیل تبعات حیثیتی که متوجه قربانی آزار جنسی میشود، اغلب اوقات این افراد از شکایت و مراجعه به مقام قضایی خودداری میکنند؛ همچنین خشونتها و آزارهای کلامی یا پیشنهادهای نامتعارف برای برقراری رابطهی جنسی که فرد را دچار تألم و رنج فراوان میکند، چندان که بایدوشاید از طرف مراجع قضایی به رسمیت شناخته نشدهاند و مورد رسیدگی قرار نمیگیرند. قربانی آزار جنسی میتواند در وهلهی نخست به دادسرا مراجعه کرده و شکایت خود را مطرح کند. دادسرا تحقیقات لازم را شخصا یا توسط نیروی انتظامی انجام داده و در صورت تأیید وقوع جرم، پرونده را با صدور کیفرخواست به دادگاه ارجاع میدهد. قاضی دادگاه نیز مجددا پرونده و مستندات آن را بررسی کرده و جلسات حضوری برگزار میکند و در نهایت حکم مقتضی را صادر میکند. منبع: وبسایت چطور


