* آيه
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُواْ مَآ أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُواْ بَلْ نَتَّبِعُ مَآ أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ ءَابَآءَنآ أَوَلَوْ كَانَ ءَابَآؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَلَا يَهْتَدُونَ
* ترجمه
و هنگامى كه به آنها (مشركان) گفته شود: آنچه را خدا نازل كرده است پیروى كنید، گویند: بلكه ما از آنچه پدرانِ خود را بر آن یافتیم پیروى مى نماییم. آیا (از آنان پیروى مى كنند) هرچند پدرانشان چیزى نمى فهمیدند و هدایت نیافته بودند؟
* نکته ها
آیه قبل به ما هشدار داد كه از پیروى گام ها و فرمانهاى شیطان، دورى كنیم. این آیه یكى از مصادیق راه شیطان را كه تقلید كوركورانه است بیان مىكند.
پیروى و اطاعت عقلانى مانعى ندارد، مورد انتقاد قرآن، تقلید از كسانى است كه نه خود داراى تعقّل بوده اند و نه هدایت انبیاء را پذیرفته اند.
هدایت الهى، در هر عصر و زمانى وجود دارد. از اینكه قرآن مى فرماید: نیاكان آنان هدایت پذیر نبودند، استفاده مى شود كه هدایت الهى در هر زمانى بوده، ولى آنها نمى پذیرفتند.
حضرت على علیه السلام در نهج البلاغه میفرماید: «بلى لاتخلوا الارض من قائم للّه ظاهراً او خائفاً» [نهج البلاغه، قصارالحكم 147] زمین از رهبر آسمانى هرگز خالى نیست، خواه آشكارا و خواه مخفیانه مردم را به راه خدا دعوت مى نماید.
* پيام ها
1- ارتجاع و عقب گرد، ممنوع است. پیروى از سنّت و راه نیاكان، اگر همراه با استدلال و تعقّل نباشد، قابل پذیرش نمى باشد. «الفینا علیه ابائنا»
2- تعصّباتِ نژادى و قبیلهاى، از زمینه هاى نپذیرفتن حقّ است. «بل نتّبع... ابائنا»
3- آداب و عقاید نیاكان، در آیندگان اثرگذار است. «ما الفینا علیه ابائنا»
4- راه حقّ، با عقل و وحى به دست میآید. «لایعقلون شیئاً و لایهتدون»
5 - انتقال تجربه و دانش ارزش است، ولى انتقال خرافات از نسل گذشته به نسل آینده، ضد ارزش میباشد. «اباؤهم لایعقلون»
6- عقل، ما را به پیروى از وحى، رهبرى میكند. «اتّبعوا ما انزلنا... او لوكان اباؤهم لا یعقلون»
منبع: خبرگزاری رسمی حوزه
