برای اطلاع از بهره واقعی وام بانکی، لازم است عدد بهره را از عدد تورم کم کنیم. یعنی اگر بهره وام بانکی ۱۷ درصد باشد و تورم ۱۵ درصد، در عمل بهرهای که به وام تعلق میگیرد ۲ درصد خواهد بود.
شاید شما هم شنیده باشید که بهره بانکی در ایران، در مقایسه با کشورهای پیشرفته خیلی زیاد است. اگر بپذیریم که بهره بانکی، قیمتی است که برای در اختیار گرفتن وام میپردازیم، یعنی پذیرفتهایم که وام در ایران خیلی گران است. اما گران بودن وام بانکی منتهی به یک تناقض منطقی میشود: چرا این کالای گران تا این اندازه خواهان دارد؟ ۱- وام، جایزه نیست! همانطور که گفتیم سالهایسال به خاطر بهره واقعی منفی، مردم زیادی در صف دریافت وام بودند. استدلال بسیار ساده بود. اگر با پول وام یک قطعه زمین میخریدیم و بعد از یک سال آن را میفروختیم و وام را تسویه میکردیم، یک پولی برایمان میماند. همین موضوع باعث شد که مدیران بانکی قدرت پیدا کردند. شناختن کسی که در بانک کار میکند یک مزیت شد و آنها برای دوستان و آشنایان وام جور میکردند. تعیین شرایط دشوار برای گرفتن وام هم حاصل صف طویل خواهندگان بود. لازم است بدانیم که وام بانکی پاداش و جایزه نیست. بانک در مقابل پولی که در اختیار مشتریها میگذارد دستمزد (بهره) میگیرد. آیا نانوا به خاطر نانی که به شما میفروشد منتی بر سرتان میگذارد؟ ۲- وامی که از بانک میگیرید پول نیست، سرمایه است! بسیاری از مردم برای نیازشان به پول به سراغ وام میروند. البته که شما میتوانید با پولی که از بانک میگیرید مخارج خود را پرداخت کنید، ماشین و خانه بخرید، حقوق معوقه کارمندهایتان را بپردازید یا برای همسر خود هدیه بخرید. اما این کار اشتباه است. واژه «سر» بهعلاوه واژه «مایه». سرمایه سرچشمهای است که از آن پول ساخته میشود. مثلا اگر با وام خود تلویزیون و پلیاستیشن بخرید، از وام خود بهعنوان پول استفاده کردهاید. در این حالت چون در مقابل وام بهره میپردازید، کالاهای موردنیاز خود را گران خریدهاید و متضرر شدهاید. در بازار سیاه و در مجراهای غیررسمی (وام گرفتن از اشخاص بجای بانک) باعث کلاهبرداریهای زیادی شد. در این مقاله به هفت تصور نادرست در مورد وام میپردازیم. ۳- با وام نمیشود وام را پس داد! فرض کنید یک وام ۲۰ میلیون تومانی با بهره ۲۰ درصد گرفتهاید و حالا نمیتوانید اقساطش را پرداخت کنید. بعضی از آدمها در این شرایط باز به سراغ بانک میروند و یک وام ۲۰ درصد دیگر میگیرند تا وام قبلی را تسویه کنند. نکته مهم این است که در این حالت وام شما تسویه نمیشود. شما ۲۰ میلیون تومان بدهی داشتید و هنوز همانقدر بدهکار هستید. با این کار فقط بهره وام خود را دو برابر کردهاید که اشتباه بزرگی است. ۴- قسطی که پرداخت میکنید از بدهی شما کم میشود! فرض کنید یک وام ۱۰ میلیون تومانی با ۱۲ قسط و بهره ۲۰ درصد گرفتهاید. هرماه باید چقدر بپردازید؟ در سیستمهای بانکی مقدار اقساط از روی روابط دقیق ریاضی محاسبه میشوند. اما در بازار سیاه (وقتی از جایی غیر از بانک وام میگیرید) خیلی ساده با روابط مالی بازی میکنند تا سود بیشتری کسب کنند. در بازار سیاه خیلی ساده با روابط مالی بازی میکنند تا سود بیشتری کسب کنند. شما درست لحظهای که وام را میگیرید، ۱۰ میلیون تومان بدهی دارید. بعد از ماه اول که یکمیلیون تومان پرداخت کردید، ۹ میلیون بدهکارید. وقتی در ماه آخر، آخرین قسط خود را میپردازید، بدهی ندارید. اما بهره ۲ میلیون تومانی برای تمام پول حساب شده است. انگار بدهی خود را نپرداخته باشید. ۵- هر پرداختی غیر از اصل پول، بهره است! یکبار دیگر فرض کنید که وامی ده میلیون تومانی با بهره ۲۰ درصد گرفتهاید. همانطور که گفتیم باید در پایان سال ۱۱ میلیون تومان پرداخت کرده باشید. اگر به غیر از یکمیلیون تومان بهره، پول دیگری بدهید، بهره وام شما بیشتر از ۲۰ درصد میشود. این مشکل بهکرات در هنگام خرید اقساطی خودرو پیش میآید. خودرویی ۱۰۰ میلیون قیمت دارد. آن را با اقساط یکساله و بهره ۲۰ درصد به شما میدهند. همانطور که دیدیم بهره ۲۰ درصد برای پرداخت سالانه تقریبا ۱۰ میلیون تومان خواهد بود. فروشنده به شما میگوید «قیمت خودرو با این بهره ۱۱۰ میلیون میشود. پس ۵۰ میلیون پیشپرداخت بدهید، هرماه ۵ میلیون تومان.» توجه کنید که بدهی شما بعد از پرداخت ۵۰ میلیون پیشپرداخت، ۵۰ میلیون تومان است و بهره این پول باید ۵ میلیون باشد، نه ۱۰ میلیون. چرا شما باید برای پول نقدی که در همان ابتدا میپردازید، بهره بدهید؟! ۶- پسانداز کردن پول، بدون بهره نیست! فرض کنید میتوانید همین امروز ۱۰ میلیون تومان وام با بهره ۱۰ درصد بگیرید. اما بهجای این کار ترجیح میدهید هرماه مبلغی کنار بگذارید تا بعد از ۱ سال خودتان این پول را بدون پرداخت بهره جور کرده باشید. حقیقت آن است که در این صورت، باز هم بهره پرداختهاید! ۷- وام بههیچعنوان چیز بدی نیست! حتی بزرگترین و موفقترین شرکتهای جهان هم وام میگیرند. وام بانکی (و بهطورکلی ایجاد بدهی) یکی از مرسومترین شیوههای تامین مالی است. چه ابعاد کسبوکار کوچک و خانوادگی باشد، چه در شرکتی بزرگ و چند ملیتی، برای مدیران این بنگاهها گزینه وام گرفتن همیشه روی میز قرار دارد. مهم این است که بتوانیم وام بانکی را در مراحل دریافت کردن، خرج کردن و پس دادن بهدرستی مدیریت کنیم. منبع: تجارت نیوز
