یکی از عوامل رشد وبقای ملت ها، داشتن اقتصاد فعال و پویا مبتنی بر تولیدات داخل و اشتغال با نشاط مردم در فعالیت های مختلف اقتصادی است و همچنین یکی از ملزومات به زانو درآوردن ملت های مقاوم و زیر سلطه گرفتن منابع حیاتی و فرهنگ ملی آنان نیز منهدم کردن اقتصاد بومی و وابستگی اقتصادی به سایر کشورهای توسعه یافته است. در این میان یکی از عوامل تاثیر گذار در شاخصه های اقتصادی، ارزش پول ملی آن کشور و رابطه آن با ارز مبادلاتی جهانیست. ارز، پول غالب جهانی است که هر کشوری بر اساس ارزش پول داخلی خود می‌تواند آن را خریداری کند. نرخ ارز به عنوان یکی از عوامل کلان اقتصادی، همواره مورد توجه جامعه اقتصادی و مالی بوده و در‌ واقع، این نرخ شرایط اقتصادی هر کشور را نشان می‌دهد و عاملی برای مقایسه اقتصاد ملی با اقتصاد سایر کشورها است. در کشور ما نرخ ارز ازنوسانات بسیاری برخوردار است. زیرا اتخاذ سیاست‌های ارزی مناسب با توجه به بستر اقتصادی ایران، در انحصار دولت و بانک مرکزی قرار دارد و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین نمی‌شود. علل نوسانات نرخ ارز در سال های اخیر 1- کاهش نرخ سود بانکی و سرریز سرمایه ها به بازار 2- خارج شدن زیاد ارز از کشور، بیش از ورود آن به داخل. آمار مقدماتی صادارت و واردات کشور نشان‌ دهنده کسری تراز تجاری در حدود چهار میلیارد دلار است که نشان می دهد ارز از کشور بیش از ورود، خارج شده است. برای دانستن علت نوسانات نرخ ارز، خصوصا سیر صعودی آن در اقتصاد ایران، اقتصاددانان اختلاف نظر دارند. مهمترین مساله خود دولت است که غالبا با کسری بودجه مواجه بوده و حجم پول را افزایش داده و در کل نتوانسته متغیرهای پولی را تحت کنترل درآورد. 3- انجام مسافرت‌های زیارتی و سیاحتی و تقاضا برای دریافت ارز 4- موضع گیری‌های سیاسی و فضای روانی ایجاد شده از سخنرانی ترامپ 5- افزایش تقاضای سوداگرانه ارز، توسط سودجویان 6- سیاست های دولت بعد از برجام، زیرا دولت مشکلات درآمدی متعددی داشت و نمی توانست از دلار به عنوان ابزاری کنترلی بر بازار بهره گیری نماید. 7- شرکتهای زیادی در ایران هستند که شرکای خارجی دارند و در پایان سال میلادی با فرا رسیدن روزهای پایانی سال میلادی با تسویه حساب مالی، مبالغی ارز را به خارج از کشور ارسال کردند و در نتیجه به بازار ارز فشار وارد شد. 8- نوسان مثبت نرخ حقیقی ارز، روی تغییرات تورم اثر می‌گذارد و رفته‌رفته میزان این اثرگذاری افزایش می‌یابد. .(1) تاثیر نوسانات نرخ ارزی بر رشد اقتصادی نرخ‌های باثبات ارز از طریق حفظ ارزش پول ملی و شتاب بخشیدن به رشد اقتصادی، چارچوب باثباتی را برای تعدیل بازارهای مالی، نیروی کار و دارایی کشورها فراهم می‌کنند. به‌عبارت دیگر، مطالعات مختلفی وجود دارد که نشان می‌دهد بین نوسانات نرخ ارز و رشد اقتصادی رابطه منفی وجود دارد. این مورد خصوصاً برای کشورهایی که اقتصاد آن‌ها درحال گذار بوده و آزادی حساب سرمایه وجود دارد، صادق است. در اینجا به مواردی از این تاثیرات اشاره می کنیم: 1- تغییرات نرخ سود سپرده‌های کوتاه مدت (کمتر از ۶ ماه)، تاثیرمنفی دارد. هنگامی که نرخ سود سپرده‌ها در کوتاه‌مدت ثابت باشد، همزمان با افزایش نرخ ارز، صاحبان سپرده برای حفظ ارزش دارایی خود اقدام به برداشت سپرده و جایگزینی آن با سایر دارایی‌ها نظیر طلا، ارز، مسکن، و سهام می‌کنند که نمونه آن نیز بارها در اقتصاد ایران مشاهده شده است. تورم محصول سیاست‌های انبساط پولی دولت در یک دوره کوتاه رونق ارزی است. در این شرایط، حتی اگر نرخ سود رسمی به طور دستوری بدون تغییر بماند، بانک‌ها اجباراً برای حفظ منابع خود، سریعاً نرخ سود سپرده‌ها را به طور غیررسمی افزایش خواهند داد. 2- افزایش نرخ حقیقی ارز روی رشد اقتصادی و فرصت‌های شغلی خصوصاً در بخش تجارت، اثری منفی دارد. 3-اما افزایش نرخ ارز می تواند در بهبود و اصلاح اندازه دولت، مؤثر باشد. 4- نوسانات نرخ ارز بر رشد تولید و تقاضای کشور و برخی متغیرهای دیگر مؤثر است. 5- با توجه به اینکه در کشورهای درحال توسعه، مکانیسم انتقال سیاست پولی تا حدودی ضعیف بوده و هزینه‌های تولید به‌طور ضمنی و با توجه به شرایط و چشم‌انداز اقتصادی این کشورها بهینه نبوده و همواره بیش از سطح مطلوب آن است، ا ثر نرخ ارز روی تورم در این کشورها نسبت به کشورهای توسعه‌یافته، بیشتر است.(2) نتیجه گیری برای دانستن علت نوسانات نرخ ارز، خصوصا سیر صعودی آن در اقتصاد ایران، اقتصاددانان اختلاف نظر دارند. مهمترین مساله خود دولت است که غالبا با کسری بودجه مواجه بوده و حجم پول را افزایش داده و در کل نتوانسته متغیرهای پولی را تحت کنترل درآورد. اقتصاددانان معتقدند که قبل از اصلاح قیمت ارز باید تورم کنترل یابد. کنترل تورم علاوه بر این که بر عهده دولت است، صاحبان کسب وکار و تشکل‌های آنها نیز در آن سهیم هستند. زیرا تورم محصول سیاست‌های انبساط پولی دولت در یک دوره کوتاه رونق ارزی است. اگر دولت اقدام به طراحی سیاست‌های پولی و مالی خود کند، تورم کنترل می‌شود و با کنترل تورم می‌توان اصلاحات اقتصادی از جمله نوسانات ارزی را به روش پایدارتری کنترل کرد. پی نوشت: 1- دلیل نوسانات نرخ ارز چه بود؟ ،اقتصاد آنلاین، آبان۱۳۹۶، 2- نوسانات نرخ ارز چه تاثیری بر رشد اقتصادی دارد؟ایسنا،خرداد ۱۳۹۶