1. به قول آدريل جانسون، خوب كتاب خواندن را نمىتوان از خواص مادرزادى دانست. براى قرائت، بدون شك پرورش خاصى لازم است.
2. بهترين روش كتابخوانى در مجموع روشى است كه خواننده در اين كار بتواند زيبايىهاى چيزى را كه مىخواند دريابد و به هنگام لزوم معايب آنها را بفهمد و اين البته از راه پرورش و ممارست حاصل مىگردد.
3. در معانى كلماتى كه براى نخستين بار به آنها بر مىخوريد دقت كنيد. بيهوده تصور نكنيد كه سياق مطلب آن معانى را براى ما كشف مىكند. همان زمان بهترين وقت براى رفتن به سراغ فرهنگ لغت است.
4. اميل فاگه، نويسنده فرانسوى، عقيده دارد كه بايد در خواندن كتاب استقامت داشته باشيم. استقامت لجاجت نيست بلكه نوعى بردبارى است كه ذوق ما را مىپرورد و درك ما را عميق مىكند.
5. مون تنى، دانشمند شهير فرانسوى، در باره انتخاب كتاب و روش كتابخوانى نظرهايى بسيار بديع و زيبا دارد. يكى از اين عقايد آن است كه براى وصول به عمق معناى يك كتاب خوب بايد آن را دوبار بخوانيم و با آن تماس دائمى داشته باشيم. يك اثر پربها ما را مدتها سعادتمند مىسازد. نمىتوانيم با يك بار خواندن به اين درجه از خوشبختى برسيم؛ هر چند در اين يكبار دقت فوق العاده به كار بريم.
6. همچنين وى معتقد است، اگر بخواهيم از كتابى كه خواندهايم نظر صائبى پيدا كنيم بايد راجع به آن گفت و گو كنيم. كتب خوب باب گفتوگوهاى پرثمر را به روى ما مىگشايند. اين همان چيزى است كه ما آن را مباحثه مىناميم.
7. در كتاب «500 نكته درباره مطالعه» آمده است كه يكى از روشهاى خوب مطالعه استفاده از يادداشت بردارى است. فقط توجه كنيد كه به جاى يادداشت، رونويسى نكنيد! طرحهاى گوناگون بريزيد. نكات مهم يادداشت را برجستهتر بنويسيد. اگر مطلبى را درك نمىكنيد، به صورت سؤال يادداشت برداريد.
8. در كتاب «روشهاى تسريع در خواندن و درك» پيشنهاد شده است هنگام مطالعه ابتدا خلاصه مطلب را كه اغلب در ابتداى مقاله يا كتاب آمده است، بخوانيد. سپس عنوانها و فهرست اجمالى كتاب را مطالعه كنيد سپس چند سطر از ابتداى هر عنوان را مطالعه كنيد؛ زيرا مهمترين مطالب معمولاً در همين خطوط اوليه هستند. در نهايت ساير توضيحات و تفاسير كتاب را بر اطلاعات خود بيفزاييد.
9. از همان زمان مطالعه، براى به كار بستن آنچه مىآموزيد برنامهريزى كنيد. به قول تولد: «مطالعه و عمل نكردن مانند شخم زدن و بذر نپاشيدن است».
10. بيكن جمله زيبايى در اين باره دارد: «برخى كتب را بايد چشيد، بعضى ديگر را بايد بلعيد و قليلى را هم بايد جويد و هضم كرد!.
توصيه مي كنيم در مورد مطالعه كتاب هاي شهيد مطهري سير مطالعاتي از آسان به سخت داشته باشيد اين مشكل رفع خواهد شد انشاالله.
يكى از بهترين شيوههاى اين برنامه كه امروزه مورد توجّه قرار گرفته، سير مطالعاتى «آسان به مشكل» است. ما سعى نمودهايم ضمن دستهبندى آثار شهيد مطهرى قدس سره به چند بخش، شيوه فوق را نيز رعايت نموده باشيم:
الف) بخش سيره معصومين و بزرگان ( شامل كتابهاى: 1- داستان راستان، 2- سيرى در سيره نبوى(ص)، 3- سيرى در سيره ائمّه اطهار عليهم السلام، 4- جاذبه و دافعه علىعليه السلام، 5- حماسه حسينى، 6- سيرى در نهج البلاغه،7- پيامبر امّى)
ب) بخش گفتارها ( شامل كتابهاى 8- ده گفتار، 9- پانزده گفتار، 10- بيست گفتار، 11- حكمتها و اندرزها)
پ) بخش انسانشناسى ( شامل كتابهاى 12- ولاءها و ولايتها، 13- امدادهاى غيبى در زندگى بشر، 14- تكامل اجتماعى انسان، 15- نبرد حقّ و باطل، 16- فطرت)
ت) بخش اخلاقى تربيتى ( شامل كتابهاى 17- آزادى معنوى، 18- تعليم و تربيت در اسلام، 19- انسان كامل، 20- عرفان حافظ، 21- فلسفه اخلاق)
ث) بخش زنان (شامل كتابهاى 22- نظام حقوق زن در اسلام، 23- مسأله حجاب، 24- پاسخهاى استاد، 25- اخلاق جنسي)
ج) بخش سياسى اجتماعى (شامل كتابهاى 26- اسلام و نيازهاى زمان، 27- احياى تفكر اسلامى، 28- جهاد، 29- قيام و انقلاب مهدىعليه السلام، 30- پيرامون جمهورى اسلامى، 31- پيرامون انقلاب اسلامي)
چ) بخش تاريخ (شامل 32 كتابهاى - نهضتهاى اسلامى در صد ساله اخير، 33- خدمات متقابل اسلام و ايران، 34- فلسفه تاريخ)
ح) بخش جهان بينى (35- شامل 6 جلد مقدمهاى بر جهان بينى اسلامى كه مقام معظم رهبرى (دام ظله) در مورد آنها فرمودهاند: اعتقاد من اين است كه طلاّب بايد كتابهاى جهان بينى شهيد مطهرى را مباحثه كنند)
خ) بخش اصول عقايد (شامل كتابهاى 36- توحيد، 37- عدل الهى، 38- نبوت، 39- ختم نبوت، 40- خاتميت، 41- امامت و رهبرى، 42- انسان و سرنوشت، 43- معاد، 44- علل گرايش به ماديگري)
د) بخش تفسير (45- شامل دوره 14 جلدى آشنايى با قرآن)
ذ) بخش اقتصاد (شامل كتابهاى 46- مسأله ربا و بانك، 47- مسأله بيمه، 48- نظرى به نظام اقتصادى اسلام)
ر) بخش آشنايى با علوم اسلامى (شامل كليات 49- منطق و فلسفه، 50- فقه و اصول فقه، 51- كلام، عرفان و حكمت عملي)
ز) بخش فلسفه (شامل كتابهاى 52- اصول فلسفه و روش رئاليسم، 53- شرح منظومه، 54- مقالات فلسفى، 55- درسهاى اسفار، 56- مسأله شناخت، 57- نقدى بر ماركسيسم)
جدول ترتيبى مطالعه كتب استاد شهيد مرتضى مطهرى از آسان به سخت:
داستانِ راستان - حماسه حسينى(3 جلد) - گفتارهاى معنوى - ده گفتار - پانزده گفتار، بيست گفتار - سيره نبوى - سيره ائمه اطهار - جاذبه و دافعه على(ع) - ولاءها و ولايتها - خاتميت - ختم نبوت - پيامبر امى - اسلام و مقتضيات زمان (جلد 2 و 1) - امدادهاى غيبى در زندگى بشر - توكل و رضا - گريز از ايمان و گريز از عمل - تكامل اجتماعى انسان - انسان كامل ( جلد 2 و 1) - انسانشناسى - تعليم و تربيت در اسلام - عرفان حافظ - حق و باطل - مسأله حجاب - پاسخهاى استاد - نظام حقوق زن در اسلام - اخلاق جنسى در ايران و غرب - نهضتهاى اسلامى در صد ساله اخير - پيرامون جمهورى اسلامى - پيرامون انقلاب اسلامى - خدمات متقابل اسلام و ايران - سيرى در نهج البلاغه - جهاد - آشنايى با قرآن (جلد 1) - مسأله شناخت - شناخت در قرآن - فطرت - فلسفه اخلاق - انسان و سرنوشت - عدل الهى - علل گرايش به ماديگرى - آشنايى با علوم اسلامى (جلد 7 - 1) - توحيد - نبوت - معاد - آشنايى با جهان بينى اسلامى (جلد 7 - 1) - قيام و انقلاب مهدى - تاريخ عقايد اقتصادى - نظام اقتصادى اسلام - ربا، بانك، بيمه - نقدى بر ماركسيسم - فلسفه تاريخ، (جلد 4 - 1) - مقالات فلسفى( جلد 3 - 1) - تعارضات منطقى - اصول فلسفه و روش رئاليسم (جلد 5 - 1) - مختصر شرح منظومه (جلد 2 - 1) - مبسوط شرح منظومه (جلد 4 - 1) - حركت و زمان (جلد 4 - 1) - الهيات شفاء (جلد 2 - 1 )از ويژگيهاي شهيد مطهري آنست که پيچيده ترين معارف را در قالب روشني ارائه مي نمايد لکن آشنائي اوليه با مطالب لازم است والا اکثر کتابهاي ايشان براي کساني که آشنائي اجمالي با تعاليم اسلام دارند ,قابل فهم است راه صحيح همانست که گفته شد از آسان شروع کنيد وقسمت هاي مشکل را هم از ديگران بپرسيد کم کم مشکل حل مي شود.
منبع :پرسمان/معارف
