در باره اطلاق ابو تراب به امام علي(ع) و اين كه اين كنيه را پيامبر(ص) به او داده است اتفاق نظرهست ولي در باره چگونگي دادن آن كنيه به آن حضرت دو روايت متفاوت ذكرشده است. پاره‌اي منابع با ذكر حديثي از عمار ياسر مي‌گويند : در غزوه ذوالعشيره، پيامبر(ص) علي(ع) را كه در نخلستان بني مدلج به خواب رفته بود با پاي خود تكان داد و فرمود: «اي ابوتراب برخيز» و در پي آن چگونگي شهادت او را پيش‌گويي فرمود. در روايتي ديگر آمده كه روزي علي(ع) ‌از خانه بيرون آمد و در سايه مسجد خوابيد، پس از آن پيامبر(ص) به نزد فاطمه(س) آمد و پرسيد. پسر عمّت كجاست؟ فاطمه(س) پاسخ گفت: «در مسجد خوابيده است» پيامبر(ص) رفت و او را ديد كه ردا از پشتش افتاده و خاك آلوده شده است. پيامبر(ص) به پاك كردن خاك از پشت او پرداخت و در آن حال مي‌فرمود: «اي ابوتراب برخيز»(دايرة المعارف تشيع، ج1، ص 30.) . ابوهريره نقل كرده است كه: «روزي پيامبر آن حضرت را ديدند كه بر روي خاك خوابيده است. پيامبر(ص) نشستند و گرد و غبار از پشت آن حضرت پاك نموده و فرمودند:برخيز، پدر و مادرم فداي تو باد اي ابا تراب!...»، )علل الشرايع، ج1، ص 155.)