هر گناهي قابل توبه است و خداوند خود فرموده است : «ان الله يغفر الذنوب جميعا ; خداوند همه گناهان را مي آمرزد
صد بار اگر توبه شكستي باز آی - اين درگه ما درگه ناميدي نيست.
حتی اگر گناه، مربوط به حقوق مردم باشد،باز هم، با جلب رضايت از ايشان ،امكان بخشش خداوند؛وجود داردو نبايد هيچگاه از رحمت خداوندي نااميد شد. گناه نااميدي از خداوند، از نظر بزرگي ،از خود گناهي كه ما انجام مي دهيم بزرگتر است. در ميان گناهان، قتل يكي از بزرگترين گناهان است . حتي در قتل عمد هم اگر انسان واقعا توبه كند و آنچه را كه لازم است تدارك كند،قابل بخشش است.
پس در هيچ حالتي نبايد از توبه و بخشش گناهان و رحمت الهي نااميد شد، چرا كه گناه نااميدي از خداوند حتي از قتل انسان نيز بزرگتر است. اگر انسان هر روز گناه كند و توبه خود را بشكند و باز واقعا پشيمان شود و توبه نمايد، توبه او پذيرفتني است و نبايد از رحمت خداوند نااميد گردد.
اكنون سؤال اين است: آيا ممكن است بعد از بخشش ومغفرت الهي ، خداوند آبروي كسي را در بين خلايق ببرد؟!ويا گناهان او را فاش كرده واورا رسوا كند؟!
براي پاسخ به اين سؤال به آيات زير همراه با تفسير مختصر آن توجه كنيد:
سوره الفرقان: آيات 68 تا 71:
وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ يَلْقَ أَثاماً - يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً - إِلاَّ مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً - وَ مَنْ تابَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتاباً
آنها كسانى هستند كه معبود ديگرى را با خداوند نمى‏خوانند، و انسانى را كه خداوند خونش را حرام شمرده جز به حق به قتل نمى‏رسانند، و زنا نمى‏كنند، و هر كس چنين كند مجازاتش را خواهد ديد.
چنين كسى عذاب او در قيامت مضاعف مى‏گردد، و با خوارى هميشه در آن خواهد ماند.
مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورد و عمل صالح انجام دهد كه خداوند گناهان اين گروه را به حسنات تبديل مى‏كند. و خداوند آمرزنده و مهربان است. و كسى كه توبه كند و عمل صالح بجا آورد به سوى خدا بازگشت مى‏كند (و پاداش خود را از او مى‏گيرد).
از آنجا كه اين سه گناه( شرك،قتل ظالمانه و زنا)؛ نهايت اهميت را دارد، در آيه بعد روى آن تكيه كرده مى‏گويد: كسانى كه مرتكب اين امور شوند عذاب آنها در قيامت مضاعف مى‏گردد، و با خوارى، جاودانه در عذاب خواهد ماند (يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً).
ولي به اين دليل كه قرآن مجيد هيچگاه راه بازگشت را به روى مجرمان نمى‏بندد و گنهكاران را تشويق و دعوت به توبه مى‏كند، در آيه بعد چنين‏ مى‏گويد: مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورد و عمل صالح انجام دهد كه خداوند گناهانشان را مى‏بخشد و سيئات اعمال آنها را تبديل به حسنات مى‏كند، و خداوند آمرزنده و مهربان است (إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً).
همانگونه كه ديديم در آيه قبل، سه گناه، از بزرگترين گناهان ذكر شده است، ودر همين حال، خداوند در توبه را به روى اين گونه افراد،گشوده و اين دليل بر آن است كه، هر گنهكار پشيمانى مى‏تواند به سوى خدا بازگردد، مشروط به اينكه توبه‏اش حقيقى باشد، كه نشانه آن، عمل صالح جبران كننده است كه در آيه آمده، و گرنه مجرد استغفار به زبان، با پشيمانى زودگذر به قلب، هرگز دليل توبه نيست.
خلاصه اين كه نه فقط انسان توبه كننده عذاب نمي شود كه خداوند با تفضل خود اين دسته از گناهان را تبديل به حسنات مي كند.
اكنون اين پرسش، كه آيا همه مي فهمند كه ما گناه كرده ايم ؟ پاسخش روشن مي شود،كه آن گناهاني كه شخص ،موفق به توبه مقبول شده، هرگز فاش نخواهد شد، اما راجع به گناهاني كه موفق به توبه نشده؛ نمي توان حكم كرد كه آنها فاش مي شود وآبروي فرد در نزد خلايق ريخته مي شود، خصوصا در مورد شخص مؤمن گناهكار . به آيه وحديث ذيل ان توجه كنيد:
در آيه (7 عنكبوت) مى‏خوانيم وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ: كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند گناهان آنان را مى‏پوشانيم.
و به اين ترتيب اثر خنثى كننده گناه را در طاعات و اعمال نيك تثبيت مى‏كند.
در تفسير آيه مورد بحث حديث جالبى از على عليه السلام به اين مضمون نقل شده است كه:
روزى آن حضرت رو به سوى مردم كرد و فرمود: به نظر شما اميدبخش‏ترين ، آيه‏قرآن كدام آيه است؟ بعضى گفتند آيه:
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ (خداوند هرگز شرك را نمى‏بخشد و پائين‏تر از آن را براى هر كس كه بخواهد مى‏بخشد).
امام فرمود: خوب است، ولى آنچه من مى‏خواهم نيست،
بعضى گفتند آيه: و من يعمل سوء أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً
(هر كس عمل زشتى انجام دهد يا بر خويشتن ستم كند و سپس از خدا آمرزش بخواهد خدا را غفور و رحيم خواهد يافت) امام فرمود: خوبست ولى آنچه را مى‏خواهم نيست.
بعضى ديگر گفتند آيه: قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ (اى بندگان من كه اسراف بر خويشتن كرده‏ايد از رحمت خدا مايوس نشويد) فرمود خوبست اما آنچه مى‏خواهم نيست!
بعضى ديگر گفتند: آيه و الَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ (پرهيزكاران كسانى هستند كه هنگامى كه كار زشتى انجام مى‏دهند يا به خود ستم مى‏كنند به ياد خدا مى‏افتند، از گناهان خويش آمرزش مى‏طلبند و چه كسى است جز خدا كه گناهان را بيامرزد) باز امام فرمود خوبست ولى آنچه مى‏خواهم نيست.
در اين هنگام مردم از هر طرف به سوى امام متوجه شدند و همهمه كردند فرمود: چه خبر است اى مسلمانان؟ عرض كردند: به خدا سوگند ما آيه ديگرى در اين زمينه سراغ نداريم.
اامام فرمود: از حبيب خودم رسول خدا شنيدم كه فرمود: اميد بخشترين آيه قرآن اين آيه است: و اقم الصلاة طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى‏ لِلذَّاكِرِينَ
(البته در حديث ديگرى آمده است كه اميد بخشترين آيه قرآن: آيه إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ مى‏باشد.
اما با توجه به اينكه هر يك از اين آيات به زاويه‏اى از اين بحث نظر دارد و يك بعد از ابعاد آن را بيان مى‏كند، تضادى با هم ندارد:
در واقع آيه مورد بحث از كسانى سخن مى‏گويد كه نمازهاى خود را به خوبى انجام مى‏دهند، نمازى با روح و با حضور قلب كه آثار گناهان ديگر را از دل و جانشان مى‏شويد.
ااما آيه ديگر از كسانى سخن مى‏گويد كه داراى چنين نمازى نيستند و تنها از در توبه وارد مى‏شوند پس اين آيه براى اين گروه و آن آيه براى آن گروه اميدبخش‏ترين آيه است.
چه اميدى از اين بيشتر كه انسان بداند هر گاه پاى او بلغزد و يا هوى و هوس بر او چيره شود (بدون اينكه اصرار بر گناه داشته باشد پايش به گناه كشيده شود) هنگامى كه وقت نماز فرا رسيد، وضو گرفت و در پيشگاه معبود به راز و نياز برخاست احساس شرمسارى كه از لوازم توجه به خدا است نسبت به اعمال گذشته به او دست داد گناه او بخشوده مى‏شود و ظلمت و تاريكيش از قلب او بر مى‏خيزد.) 

---

منبع :پرسمان/معارف