باید توجه داشت که نمادها لزوماً معنای واحد ندارند. علّت این است که فرهنگهای مختلف از همدیگر تأثیر پذیرفتهاند و اقوام و ملتها، در تعامل با دیگر فرهنگها، دست به اقتباس زده و به سود خود، تغییراتی در محصولات دیگران ـ البته به نسبت آرمانها و ارزشهای بومی خود ـ دادهاند و به مرور، این فرآوردۀ جدید، نماد ارزشها و باورهای ایشان شده است؛ بنابراین نمادها نه ریشۀ واحد دارند و نه معنای واحد. از این روست که هر نمادی را که در ظاهر با بعضی از نمادهای کابالا و یا شیطان پرستی شبیه است نباید ضد دینی ارزیابی کرد. از قضا ستاره پنج پر در میان مسلمانان هم کاربرد داشته است که نشان از پنج اصل دین و یا پنج تن آل عبا داشته است(البته نه پنج پر وارونه). همین طور ستاره شش پر هم وجود داشته و بیش از این ها ستاره هشت پر کاربرد داشته است که از یکی از آیات قران گرفته شده است. البته این نمادها در میان ملتهای مختلف و آیینهای دیگر هم گاهی یافت می شود که هرجایی پیامی دارد.
مراجعه شود به کتاب کاوشی در معنویت های نوظهور(بررسی ده جریان فعال در ایران) تالیف حمزه شریفی دوست بخش شیطان .
منبع:پرسمان
