توقيفي بودن نام ها و اسماي خداوند بدين معناست که اطلاق اينها بر خداوند نيازمند به اذن شرعي است؛ يعني ما بايد خداوند را به آن نام هايي بخوانيم که او خود با آن ها خود را خوانده است و غير آن روا نيست.
بسياري از متکلمان قائل به توقيفي بودن اسماء و صفات الهي اند و مهمترين دليل آنها هم اين است که مبادا خداوند را به نامي بخوانيم که باعث بي ارزش کردن مقام کبريايي و عظمت او گردد. به عبارت ديگر از نظر فقهي مقتضاي احتياط در دين اين است که تسميه خداوند را محدود کنيم به اسمايي که خودش خود را به آنها خوانده است، چرا که عقل بشري ناقض است و توان درک صفات او را ندارد و چه بسا در نامگذاري به خطا برود.
اينها تمام دلايلي است که متکلمان و فقهاي معتقد به توقيفي بودن اسماء و صفات الهي هستند، آورده اند. اما هيچ دليل عقلي و يا نقلي بر اين مدعا اقامه نکرده اند. و رواياتي نيز که در باب «النهي عن الفقه بغير ما وصف به نفسه» در اصول کافي آمده است مانند روايتي از امام ابوالحسن (ع) که فرمودند: «اللهم لا اصفک الا بما وصفت به نفسک» دلالتي بر توقيفي بودن اسماء و صفات ندارند. چرا که مفاد چنين رواياتي اين است که خداوند خود را به صفات کمال و صفت کرده است و ما نيز به حکم عقل، بايد خداوند را تنها به صفات کمال وصف کنيم. اما مفاد آن، اين نيست که در اطلاق هر لفظي که دلالت بر صفات کمال دارد بايد اذن شرعي وجود داشته باشد، بلکه همين مقدار که در اطلاق آنها منع شرعي وجود ندارد کافي است.
از اين گذشته بسياري از بزرگان مانند خواجه نصير الدين طوسي، صدق ابن بابويه، شهيد اول، شيخ بهايي، ملا صدرا و ... و بسياري ديگر يا اين بحث را در کتب اعتقادي و کلامي خود مطرح نکرده اند و يا از مخالفان سرسخت آن بوده اند. (ر.ک: کلمه عليا در توقيفيت اسماء، حسن زاده آملي)
در قرآن نيز خداوند در سوره اعراف، آيه 180؛ چنين مي فرمايد: «و لله الاسماء الحسني فادعوه بها؛ يعني و براي خداوند، نام هاي نيک است؛ خدا را به آن (نام ها) بخوانيد».
خلاصه اين که توقيفي بودن داراي دليل قانع کننده اي نيست لذا اطلاق صفاتي مانند علت ايجادي، واجب الوجود و ... که نه تنها باعث توهين و بي ارزشي ساحت کبريايي خداوند نيست بلکه نشان دهنده عظمت و اقتدار اوست هيچ منعي ندارد. 

---

منبع :پرسمان/معارف