رشد سريع جمعيت جهان و نياز روزافزون به توليد غذا و كشاورزي فشرده، استفاده از مواد شيميايي را در كشاورزي به منظور تضمين توليد اجتناب ناپذير كرده است. از طرفي با توجه به ديدگاه منفي ناشي از اثرات سمي مواد شيميايي بر انسان و محيط زيست گرايش به استفاده از مواد شيميايي با سميت كمتر، داراي تجمع زيستي كمتر و همچنين داراي پايداري كمتر در محيط افزايش يافته است.
با توجه به اثرات منفي ناشي از كاربرد مواد شيميايي بر انسان و محيط زيست، كاهش مصرف اين تركيبات از جنبه هاي زيست محيطي و سلامت انسان بسيار ضروري به نظر مي رسد البته از طرفي ديگر با توجه به نياز شديد به افزايش توليد مواد غذايي نمي توان استفاده از اين مواد را ممنوع كرد ولي با بهبود تكنولوژي هاي كاربرد و بهينه سازي روش هاي كاربرد، مي توان كارايي آنها را افزايش و در نتيجه مقدار كاربرد را كاهش داد. يكي از مهمترين روش هاي بهينه كردن كاربرد علف كش ها استفاده از مواد افزودني است.
بنابراین با بهبود روش های کاربرد، مانند استفاده از مواد افزودنی که خطرات کمتری برای انسان و محیط دارند می توان علاوه بر مصرف کمتر آفتکشهای شیمیایی، کارایی این مواد را نیز بالا برد. چرا که مواد افزودنی، خواص فیزیکی و شیمیایی محلول را تحت تأثیر قرار می دهند.
روغن های گیاهی از جمله چنین مواد افزودنیای هستند که سمیت نداشته و به سرعت در محیط تجزیه میشوند. با توجه به این خصوصیات، گروهی از محققین کشورمان از دانشگاه فردوسی مشهد و پارک علم و فناوری خراسان رضوی مطالعه ای را با هدف بررسیتأثیر روغنهای گیاهی بر کشش سطحی محلول علف کش شیمیایی «ستوکسیدیم» و میزان پخشیدگی آن روی سطوح برگها انجام دادهاند.
با بهبود روش های کاربرد،مانند استفاده از مواد افزودنی که خطرات کمتری برای انسان و محیط دارند می توان علاوه بر مصرف کمتر آفتکشهای شیمیایی، کارایی این مواد را نیز بالا برد. چرا که مواد افزودنی، خواص فیزیکی و شیمیایی محلول را تحت تأثیر قرار می دهند.
نتایج به دست آمده از پژوهش نشان می دهند که تمامی روغن های گیاهی به کار گرفته شده برای محلول علفکش ستوکسیدیم، به طور معنی داری کشش سطحی آن را کاهش میدهند و این موضوع باعث میشود که محلول علف کش باعث افزایش سطح خیس شده کاغذهای حساس گردیده و به عبارتی به شکل بهتری بر روی سطوح برگهای علف هرز پخش شود.
نکته جالب این که بهکارگیری روغنهای گیاهی فوق در محلول علفکش، توانست غلظت مؤثر ستوکسیدیم را برای کنترل یولاف وحشی به نصف کاهش دهد که این موضوع موفقیت بزرگی در کاهش میزان سم مصرفی به حساب میآید.
به عبارت دیگر نتایج این پژوهش که در نشریه حفاظت گیاهان (علوم و صنایع کشاورزی) وابسته به دانشگاه فردوسی مشهد انتشار یافته، نشان میدهند که با کاهش کشش سطحی، میزان پخشیدگی محلول علف کش روی برگها افزایش یافته و نیاز به علفکش بیشتر را مرتفع مینماید.
براساس یافته های پژوهش فوق، با توجه به اینکه روغن های گیاهی باعث افزایش کارایی علف کش ها می شوند، می توان امیدوار بود که کشاورزان و محققین، ترکیب علف کش و روغن های گیاهی را مورد استفاده قرار دهند تا علاوه بر کنترل علف های هرز، علفکش کمتری را مصرف نموده و از این طریق اثرات منفی کمتری بر انسان و محیط زیست داشته باشند.
منابع:
مامی، ح. و همکاران. 1395. بررسی اثر کاربرد روغن های گیاهی بر کشش سطحی، پخشیدگی و کارایی علف کش (Avena ludoviciana Durieu.) ستوکسیدیم در کنترل یولا ف وحشی. حفاظت گیاهان، 31(1): 12-1.
