پژوهشگران: بیتا شهنواز  و ریحانه عزیزی

اهداف جلسه:
·آشنایی با پوست و بخش های مختلف آن
·آشنایی با نقش محافظتی پوست
·آشنایی با رشد و ترمیم پوست
·آشنایی با التیام یا بهبود زخم

وسایل مورد نیاز:
·کامپیوتر مجهز به اینترنت

مقدمه
پوست بزرگترین عضو بدن انسان است که در حدود چهار کیلوگرم وزن دارد. پوست ترکیبی از بافت هاست و وظایفی را به عهده دارد مثلا" به هنگام گرما با عرق کردن و گشاد کردن رگ های خود، شما را خنک کرده و در سرما همین رگ ها تنگ می شوند تا مانع ازدست رفتن حرارت درونی بدن گردند. پس در تنظیم دمای بدن نقش مهمی برعهده دارد. پوست یک اندام حسی نیز به شمار می رود.
6-1 پوست و بخش های مختلف آن
پوست  بخشی از دستگاه پوششی بدن است. بخش‌های دیگر این دستگاه مو، ناخن و غشاء مخاطی هستند.
پوست متشکّل از سه لایهٔ اصلی است:
روپوست (اپیدرم) که لایهٔ نازک‌تر خارجی می‌باشد.
درم که لایه ضخیم‌تر داخلی است.
هیپودرم که پوست را به بافت های ماهیچه ای متصل میکند
روپوست لایه‌های ضخیمی از سلول های مسطح می‌باشد. پوست با دارا بودن سطح متوسطی حدود ۲ متر مربع (۲٫۵ یارد مربع)، یکی از بزرگ‌ترین اعضا بدن است. پوست یک سد محافظتی بین محیط جهان اطراف با عضلات، اعضای درونی و رگ های خونی و اعصاب بدن تشکیل می‌دهد. مو و ناخنها از پوست منشأ گرفته و یک حفاظت اضافی ایجاد می‌کنند. ظاهر پوست به طور گسترده‌ای تغییر می‌کند؛ که این تغییر نه تنها به دلیل عواملی همچون افزایش سن بوده، بلکه، نمایش دهنده نوسانات هیجانی و سلامت عمومی، نیز می‌باشد.

پوست یک عضو زنده است هرچند فوقانی‌ترین لایه آن لایه‌شاخی (اِستراتوم کورنِئوم) و روپوست (اپیدرم) بوده که سطح پوست را تشکیل می‌دهند و متشکل از سلول های زنده و مرده هستند و در هر فرد حدود ۳۰ هزار عدد از این سلول ها در هر دقیقه ریزش می‌کنند. با این وجود سلول های زنده پوست دائماً در قسمت زیری تر روپوست تولید شده تا جایگزین این سلول ها گردند. در زیر روپوست، درم قرار گرفته که حاوی عروق خونی، پایانه‌های عصبی و غدد می‌باشد. لایه‌ای از چربی در زیر درم قرار می‌گیرد و به عنوان یک عایق، ضربه گیر و منبع انرژی عمل می‌کند.

6-2 نقش محافظتی پوست
هر چند اکثر قسمت‌های پوست ضخامتی کمتر از ۶ میلیمتر (¼ اینچ) دارند، اما پوست یک لایه محافظتی قوی است. جزء اصلی سطح پوست یک پروتئین زمخت فیبری است که کراتین نام دارد. این ماده را می‌توان در مو که ایجاد حفاظت و گرما می‌کند و در ناخنها که انتهاهای ظریف انگشتان دست و پا را می‌پوشانند، پیدا کرد. پوست یک سد دفاعی کاملاً مؤثر در برابر میکروارگانیسم ها و مواد مضر ایجاد می‌کند، اما این سد بیشترین تأثیر را زمانی دارد که سطح آن دست نخورده باقی بماند. زخم ها ممکن است عفونی شوند و به باکتری ها، که بعضی از آنها در سطح پوست زندگی می‌کنند، اجازه دهند که وارد جریان خون شوند.
سبوم که مایع روغنی است و از غدد سباسه موجود در درم تشکیل می‌گردد، به حفظ حالت ارتجاعی پوست و دفع آب، کمک می‌نماید. به دلیل اینکه پوست ما حالت ضد آب (واترپروف) دارد، آب را به هنگام دوش گرفتن مثل یک اسفنج، جذب نمی‌کنیم. احساس لامسه ما از گیرنده‌هایی که در قسمت درم پوست وجود دارند و به فشار، ارتعاش، گرما، سرما و درد پاسخ می‌دهند، ناشی می‌شود. در هر ثانیه، میلیاردها پیام از تحریکات دریافت شده در سرتاسر بدن به مغز ارسال شده و درآنجا این پیامها به صورت یک «تصویر» حسی در می‌آید و فرد را از خطراتی مثل یک وسیله داغ، آگاه می‌سازند، بعضی نواحی حسی مثل انتهای انگشتان، دارای تراکم بالایی از گیرنده‌ها می‌باشند. پوست همچنین یک نقش اساسی در تنظیم دمای بدن ایفا می‌کند و زمانیکه در معرض تابش نور خورشید قرار می‌گیرد، ویتامین (D) تولید می‌نماید که برای ایجاد استخوان های قوی لازم است.
6-3 رشد و ترمیم پوست
پوست به‌طور دائم خود را از طریق ریزش سلول های مرده و تولید سلول های تازه، نوسازی می‌کند. در نتیجه سلول های سطحی که به دلیل سایش، آسیب یا بیماری از دست می‌روند، سریعاً جایگزین می‌شوند. سلول های جدید در اپیدرم که لایه فوقانی پوست است و به عنوان یک پوشش محافظتی ضخیم عمل می‌کند، ساخته می‌شوند.
سلول های مسطح مرده در سطح پوست یک پوشش محافظتی خشن تشکیل می‌دهند. این سلول ها دائماً به موازات از دست رفتنشان، جایگزین می‌شوند.
سلول دانه‌ای: سلول های لایه دانه‌ای (گرانولار) مسطح تر از سلول های خاردار هستند و ساختار سلولی آنها شروع به بهم خوردن می‌کند.
سلول خاردار: سلول های واقع در لایه سلولی خاری، بر آمدگی‌های خاری دارند که آنها را به هم متصل می‌کند و به پوست قدرت می‌دهد.
سلول قاعده‌ای: سلول های لایه قاعده‌ای به میان‌پوست چسبیده‌اند. این ناحیه، قسمتی از پوست است که سلول های آن مرتباً تقسیم می‌شوند تا سلول های جدید را که بعداً به لایه‌های بعدی تبدیل می‌شوند، بسازد.
در اکثر نواحی بدن، روپوست، چهار لایه دارد. در تحتانی‌ترین قسمت، لایه قاعده‌ای قرار دارد، که در آن سلول های جدید ساخته می‌شوند. به موازات حرکت به سطح، سلول ها تغییر می‌کنند تا لایه‌های بینابینی یعنی سلول های خاردار و دانه‌ای را تشکیل دهند. سلول های در عرض ۲-۱ ماه به سطح می‌رسند. لایه سطحی متشکل از سلول های مسطح مرده می‌باشد که دائماً ریزش می‌کنند.
6-4 التیام یا بهبود زخم
اتفاقات مختلف از یک خراشیدگی کوچک گرفته تا تصادفات و آسیب‌های جدی‌تر می‌تواند به پوست ما صدمه بزند. صدماتی که جایش می ماند و سال ها همراه مان خواهد بود و گاهی تا آخر عمر هم از بین نمی رود. البته اغلب افراد هم دل خوشی از این جای زخم ها ندارند و نمی خواهند اثری از آن باقی بماند، ولی راه حل برطرف کردن شان را هم بلد نیستند. برای همین به محض این که مشکلی پیش می آید، از روش های قدیمی و درمان های خانگی کمک می گیرند تا شاید به کمک آنها جای زخم از بین برود یا حداقل مشکلات دیگر آن کاهش یابد. غافل از این که در پیش گرفتن چنین روش هایی فقط کار را خراب تر می کند و زمان طلایی بهبود زخم را از ما می گیرد.
التیام یا بهبود زخم یک فرآیند بهبودی است که به دنبال ضایعه پوست و سایر نسوج ایجاد می شود. پوست، وسیع­ترین عضو بدن است و سد اصلی فیزیکی بین موجود و محیط اطراف آن محسوب می­شود. در تحقیق حاضر، مطالعه تولید داروی گیاهی توسط ژل رویال نانو و غیر نانو همراه با کیتوسان و بره موم بر روی بهبود زخم­ها انجام شده است. از آنجا ژل رویال نانو غیر نانو همراه با کیتوسان و بره موم که به طبیعت به وفور یافت می­شود و همچنین سازگار با محیط زیست می­باشد، این مواد می­تواند روشی مناسب برای تولید داروی گیاهی باشد.
تکلیف1: با توجه به مطالب ارائه شده در این درس در مورد پوست، بخش های مختلف آن و نفش محافظتی آن تحقیق و بررسی نمایید. سپس مطالب خود را دسته بندی کنید.
تکلیف2: درباره معنی واژه نانو و اینکه این اسم از کجا و به چه دلیل برای این تکنولوژی انتخاب شده است تحقیق کنید و نتیجه بگیرید آیا میتوان جایگزین بهتری برای آن انتخاب کرد؟ 
محل بازدید/ اردو/ خرید: _________
منابع مطالعه: برای کسب اطلاعات بیش تر در زمینه مطالب مرتبط این درس کتاب "پوست، مو و زیبایی" را مطالعه نمایید.



تنظیم: الهام گارسچی - زینب شاه مرادی